Ελευθερία Δημητρομανωλάκη «Silicon», εκδόσεις Γκοβόστη, 2024
Silicon ίσον πυρίτιο, ίσον Σίλικον Βάλεϊ, των τεχνολογικών κολοσσών, της τεχνητής νοημοσύνης και του μετανθρωπισμού. Ίσον ακόμη, φωνητικά τουλάχιστον, και σιλικόνη, η οποία συνήθως δεν παραπέμπει συνδηλωτικά στη μαγική γέλη που κλείνει όλες τις χαραμάδες, αλλά στις πρακτικές «βελτιστοποίησης» του σώματος. Ο μονολεκτικός τίτλος του μυθιστορήματος της Δημητρομανωλάκη περιγράφει λοιπόν πολύ καλά την κεντρική ιδέα και το πλαίσιο του μυθιστορήματός της, που έχει ως θέμα του την, πολυσυζητημένη σήμερα, σχέση του ανθρώπου με την ραγδαία αναπτυσσόμενη τεχνολογία σε όλα τα επίπεδα.
Πλαίσιο μελλοντολογικό: μια κοινωνία απόλυτης επιτήρησης με κάθε μέσο, των εμφυτευμάτων συμπεριλαμβανομένων, μια κοινωνία κομμένη στα δύο με τρόπους πολύ περισσότερους από αυτούς που γνωρίζει και βιώνει, κι ένας φόνος, για αρχή, στους κόλπους των ιθυνόντων και των συν αυτοίς – θα επακολουθήσουν πολλοί άλλοι. Ύποπτη, μια επιστήμονας πέραν κάθε υποψίας, υπεύθυνη του ινστιτούτου αντιγήρανσης, που προσάγεται για ανάκριση ντυμένη κατ γούμαν. Και το γαϊτανάκι των ανατροπών αρχίζει, με το μυστήριο να μετατοπίζεται σε πειράματα που ξεφεύγουν από εργαστήρια και οι επιπτώσεις τους γίνονται άμεσα ορατές και άλλα, καλά κρυμμένα· στη διαχρονική φαουστική επιθυμία για αιώνια νεότητα με κάθε κόστος, χρεωμένο προφανώς κατά προτίμηση και κατά το δυνατόν στους ευάλωτους άλλους· στο ιερό δισκοπότηρο της κατάργησης του θανάτου…
Το μυθιστόρημα της Δημητρομανωλάκη τοποθετείται, όπως και πολλά άλλα σύγχρονα έργα, και ελληνικά, στο πεδίο συνάντησης του αστυνομικού μυστηρίου με την τεχνοεπιστημονική δυστοπία. Μιας συνάντησης η οποία έχει προ πολλού συντελεστεί στη λογοτεχνία, συγχέοντας τα όρια ανάμεσα στις μορφές και τα είδη, αλλά και στον κινηματογράφο και στη μουσική – και παράγει λόγους, εικόνες, αναπαραστάσεις που διαμορφώνουν το σύγχρονο συλλογικό φαντασιακό και ανατροφοδοτούν, σε ποικίλες παραλλαγές, περισσότερο ή λιγότερο επιτυχημένες, τη σύγχρονη δημιουργία. Αυτοί οι λόγοι κι αυτές οι αναπαραστάσεις αρδεύουν και το Silicon, στην αποτύπωση της κοινωνίας, των ανισοτήτων, των εντάσεων, των δομικών δυσλειτουργιών, αλλά και των προσώπων, της χαρακτηροποίησης, της δράσης και της ομιλίας τους. Παρότι βαραίνουν σημαντικά στο κείμενό της, η προσπάθειά της Δημητρομανωλάκη να συνομιλήσει με τη λογοτεχνική παράδοση, που χρησιμοποιεί τη δυστοπία για να αρθρώσει έναν λόγο υπεράσπισης της ανθρώπινης εγκόσμιας ύπαρξης μέσα στον φυσικό, αισθητό κόσμο, είναι εντέλει ευδιάκριτη. Κι αυτό ακριβώς είναι και το μεγαλύτερο συν του έργου.
