Στο Φεστιβάλ Τραγουδιού της Eurovision το 2011 η Πορτογαλία πήρε μέρος με ένα ιδιαίτερο τραγούδι που προσπαθούσε να πείσει τον κόσμο ότι η συμμετοχή σε κοινωνικούς αγώνας είναι χαρά. Τα έξι μέλη του συγκροτήματος, ντυμένοι όπως οι πρωταγωνιστές της περιόδου της Επανάστασης των Γαρυφάλλων, ο βιομηχανικός εργάτης, ο διανοούμενος, η νοικοκυρά, η φεμινίστρια, ο στρατιώτης και η νοσοκόμα, με μια κόκκινη σημαία, με μια κιθάρα και με τον τηλεβόα έκαναν έκκληση στο κοινό: «Αγωνίσου, σύντροφε, ενάντια στην αντίδραση». Το τραγούδι, κατά την ταπεινή γνώμη του γράφοντος, δεν ήταν ούτε καλύτερο ούτε χειρότερο από τις υπόλοιπες 48 συμμετοχές εκείνης της χρονιάς, αλλά –κάτι που θα έπρεπε να είναι αναμενόμενο– πήρε την προτελευταία θέση στη γενική κατάταξη του ημιτελικού και δεν πέρασε ποτέ στον τελικό.
Δεν είναι βέβαια το μόνο δείγμα του τι σημαίνει «μη πολιτική εμπλοκή» στους διαγωνισμούς «ευρωπαϊκού τραγουδιού». Ανάλογα δείγματα μπορούμε να απαριθμήσουμε πολλά, και πιο κραυγαλέα, από την απόφαση της διοργανώτριας Επιτροπής EBU, το 2009, να εμποδίσει την προγραμματισμένη συμμετοχή της Γεωργίας στον διαγωνισμό στη Μόσχα λόγω του τραγουδιού «We Don’t Wanna Put In», που θεωρήθηκε δήλωση εναντίον του Πούτιν, μέχρι τις πρόσφατες απαγορεύσεις συμμετοχής της Ρωσίας και της Λευκορωσίας, το 2022, λόγω της εισβολής στην Ουκρανία, απαγόρευση που βέβαια δεν επαναλήφθηκε πέρσι και φέτος ενάντια στο Ισραήλ παρά την γενοκτονία που διεξήγαγε στη Παλαιστίνη, γενοκτονία χαρακτηρισμένη ως τέτοια από τον ΟΗΕ και με μια εκεχειρία που όμως συνεχώς παραβιάζεται.
Ανάλογη πολιτική απόφαση ήταν η πρώτη θέση της Ουκρανίας στον διαγωνισμό του 2022 αλλά και η δεύτερη θέση του Ισραήλ το 2025, προκαλώντας αυτή τη φορά αντιδράσεις, καθώς ορισμένες χώρες υποστήριξαν (έκπληκτες;) ότι η ισραηλινή κυβέρνηση επηρέασε τα αποτελέσματα μέσω μιας εκτεταμένης διαφημιστικής καμπάνιας που παρότρυνε το κοινό να υποστηρίξει το ισραηλινό τραγούδι (στις επικριτικές χώρες δεν συμπεριλήφθηκε βέβαια η Ελλάδα που ανταμείφθηκε με 12άρι στο τραγούδι της Klavdia, φουσκώνοντας με υπερηφάνεια το στήθος του Γεραπετρίτη, του Δένδια και των άλλων παιδιών που ονειρεύονται φέρετρα).
(Γεω)πολιτικές αποφάσεις είναι γενικότερα τα 12άρια που ανταλλάσσουν μεταξύ τους συνήθως η Ελλάδα με την Κύπρο, τα σκανδιναβικά κράτη, η Τουρκία με άλλες μουσουλμανικές χώρες, και πάει λέγοντας. Και φυσικά, αντίστοιχα, πολιτική απόφαση είναι και η φετινή άρνηση συμμετοχής της Ισπανίας, της Σλοβενίας, της Ιρλανδίας, της Ισλανδίας και της Ολλανδίας εξαιτίας της παρουσίας του Ισραήλ. Όσα πληκτρολόγια λοιπόν έχουν τώρα πάρει φωτιά εναντίον αυτών των αποχωρήσεων ζητώντας η «πολιτική να μείνει εκτός του διαγωνισμού», μόνο για αμεροληψία δεν μπορούν να κατηγορηθούν, αντίθετα εμφανίζουν εξαιρετικές επιδόσεις στην επιλεκτική υποκρισία.
Πριν χρόνια η νεολαία ΣΥΡΙΖΑ διοργάνωνε αντι-βραδιές μουσικής τα Σάββατα της Eurovision, υπογραμμίζοντας, σωστά, πως πρέπει να προβληματίζει η υψηλή τηλεθέαση ενός διαγωνισμού όπου βασιλεύει η ομογενοποίηση και απορρίπτονται συντριπτικά οι εθνικές μουσικές ταυτότητες και καταβολές, όπου η μουσική πολυφωνία είναι καταδικαστέα. Αρκεί να ακούσει κανείς διαδοχικά τα ετήσια νικηφόρα τραγούδια, όπου, αν δεν γνωρίζεις τη χώρα παραγωγής, μπορείς εξίσου εύκολα να θεωρήσεις ότι προέρχονται από το Σαν Μαρίνο, το Αζερμπαιτζάν, το Βέλγιο, το Ηνωμένο Βασίλειο, το chatGPT, την Ανταρκτική, και πάει λέγοντας.
Η νεολαία ΣΥΡΙΖΑ δεν υπάρχει πια, αλλά ο ΣΥΡΙΖΑ, η Νέα Αριστερά, το ΜέΡΑ25, η Ομοσπονδία Θεατρικών Καλλιτεχνών και Εργαζομένων στον Πολιτισμό (Π.Ο.Θ.Α.), ο Πανελλήνιος Μουσικός Σύλλογος και η Πανελλήνια Ομοσπονδία Συλλόγων Προσωπικού Επιχειρήσεων Ραδιοφωνίας Τηλεόρασης (ΠΟΣΠΕΡΤ), με ανακοινώσεις τους ζητούν η Ελλάδα να μη συμμετάσχει στον φετινό διαγωνισμό. Το BDS Greece, το Πολιτιστικό Δίκτυο για την Παλαιστίνη, η Παλαιστινιακή Παροικία Ελλάδας και οι Journalists for Palestine GR διοργανώνουν σχετική εκδήλωση τη Δευτέρα 15 Δεκεμβρίου και ώρα 6:30 μ.μ. στην ΕΣΗΕΑ, Ακαδημίας 20, ξεκινώντας μια καμπάνια μποϊκοτάζ.
Δεν θα είναι απλά τα πράγματα στη Αυστρία φέτος στον διαγωνισμό της Eurovision. Ούτε τις προηγούμενες τελευταίες χρονιές ήταν. Οι παλαιστινιακές σημαίες ανέμισαν πεισματικά πέρσι στο φεστιβαλικό χώρο παρά την προσπάθεια της τηλεοπτικής κάμερας να τις κρύψει, η Μαρίνα Σάττι το 2024 τόλμησε (έστω ελάχιστα) να χασμουρηθεί όταν «δεν έπρεπε» ενάντια στην ισραηλινή συμμετοχή, το Νemo ανακοίνωσε προχθές πως επιστρέφει το περσινό του βραβείο σε ένδειξη διαμαρτυρίας για τη σφαγή στη Γάζα (να αναγνωριστεί εδώ, για να μην τα βλέπουμε όλα μαύρο άσπρο, η συμβολή της Eurovision στη θετική καταγραφή της LGBTQ+ κοινότητας μέσα από εκατομμύρια τηλεοπτικούς δέκτες, καταγραφή που πρόσφερε ένα βήμα αποδοχής).
Η Eurovision, όπως και κάθε τι που δίνει βήμα στην ανθρώπινη δημιουργικότητα, όσα πλαίσια και αν έχει, όσα αποστειρωμένα στεγανά κι αν επιβάλλει, όση χαζοχαρούμενη δήθεν αφέλεια κι αν εμπορεύεται, δεν μπορεί να καθυποτάξει τα πάντα. Όμως, είναι παράλληλα ένας διαγωνισμός με σαφείς στοχεύσεις, και αυτό γράφεται για να υπογραμμιστεί ότι χρειαζόμαστε μια άλλη μορφή καλλιτεχνικής άμιλλας, όχι μόνο διεθνιστικά υπερασπιζόμενοι τα δικαιώματα των Παλαιστινίων αλλά και ως εγχώρια εμμονή κατάποσης αντιδότου στον πολιτιστικό μιθριδατισμό. Η ελληνική μουσική σκηνή ευτυχώς έχει σφρίγος, έχει δύναμη, έχει ποίηση, έχει ρίζες, ακούγεται στα δωμάτια και στα ανοιχτά γήπεδα, αντέχει, βγάζει κοροϊδευτικά τη γλώσσα της και χαστουκίζει τα εκάστοτε τραγουδάκια- Euroσυμμετοχές. Ας φροντίσουμε φέτος το χαστούκι να είναι πιο ηχηρό, γιατί υπάρχει ένας επιπλέον αιματοβαμμένος λόγος.
Φωτογραφία: Ανδρέας Νικολαρέας / Eurokinissi
