Δέκα χρόνια μετά το ιστορικό 2015 (μέρος τρίτο)

Καθώς στα δύο προηγούμενα μέρη αυτού του αφιερώματος έγραψαν πρόσωπα που είναι με τον έναν ή τον άλλο τρόπο ευνοϊκά διακείμενα απέναντι στους χειρισμούς της κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ, στο τρίτο μέρος δώσαμε χώρο ώστε να καταγραφούν αντίθετες απόψεις. Για τον σκοπό αυτό απευθύναμε το παρακάτω ερώτημα στους συγγραφείς των σημερινών κειμένων (και σε κάποιους ακόμα που δεν μπόρεσαν/ήθελαν να γράψουν την άποψή τους μέσα σε τόσο λίγες λέξεις): «Ο απολογισμός της κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ ανέφερε ότι ο συμβιβασμός του 2015 ήταν επώδυνος, αλλά αναγκαίος. Υπήρχαν τότε διαθέσιμες, ή έχουν αναδειχθεί εκ των υστέρων, καλύτερες λύσεις και τι συνέπειες θα είχαν αυτές; Παρακαλούμε, απαντήστε συγκεκριμένα». Οι απαντήσεις που μας έδωσαν, πέρα από το ενδιαφέρον που παρουσιάζουν, εγκαινιάζουν και έναν πολύτιμο για την ελληνική Αριστερά διάλογο.

Η Συντακτική Ομάδα των Παρεμβάσεων

Καταστροφή πολιτικού κεφαλαίου δεκαετιών

Κινδυνεύοντας να χαρακτηριστούμε δηκτικοί, ας επιτρέψουμε στους εαυτούς και τις εαυτές μας μια γλωσσική παρατήρηση: Ως συμβιβασμός νοείται η αμοιβαία υποχώρηση δύο αντιτιθέμενων πλευρών, προκειμένου να επιτευχθεί λύση στη διαφωνία τους. Αυτό που συνέβη το καλοκαίρι του 2015 μπορεί να χαρακτηριστεί «παράδοση άνευ όρων» αν είμαστε αυστηροί, μπορεί να χαρακτηριστεί «συνθηκολόγηση» αν είμαστε επιεικείς, αλλά σίγουρα όχι συμβιβασμός.

Ως προς την αναγκαιότητά του η ελληνική κοινωνία έχει ήδη αποφανθεί. Έχει οδηγήσει σε αλλεπάλληλες συντριβές τόσο τον ΣΥΡΙΖΑ, όσο και όποιον αναφέρεται στη διακυβέρνησή του. Η υποταγή στους δανειστές και τους ευρω-θεσμούς τον Ιούλιο του 2015 ξόδεψε ένα κεφάλαιο εμπιστοσύνης το οποίο η Αριστερά συγκέντρωνε επί δεκαετίες. Κυρίως γιατί την εμφάνισε να δηλώνει ότι ο αντίπαλος είχε δίκιο. Η κοινωνία μετά από αυτή τη δήλωση εμπιστεύεται τους αντιπάλους της Αριστεράς ή αναζητά μάταια τη ρήξη στην ακροδεξιά λάσπη. Επιπλέον, ηθικά την εμφάνισε να γαντζώνεται στην εξουσία ακόμα και μη μπορώντας να εφαρμόσει την πολιτική της.

Η άλλη λύση προϋπέθετε ότι η ηγεσία του ΣΥΡΙΖΑ μπορούσε να διανοηθεί τη ρήξη, χρηματοδοτώντας την κοινωνία και όχι το χρέος, και καλώντας τις ζωντανές της δυνάμεις να παραμείνουν σε δημιουργική εγρήγορση για να την ετοιμάσουν. Αντί γι’ αυτό, ζήτησε να υποστείλουν την κινηματική τους δράση, αρκούμενες να περιμένουν κάποια λύση που κατέληξε να παρουσιάζεται με όρους μεταφυσικής. Το να ανταλλάξουμε μια κοινωνική ζωτικότητα που συντάρασσε όλη την Ευρώπη με τον εναγκαλισμό με το τραπεζικό σύστημα και μια ευρω-σοσιαλδημοκρατία σε αποδρομή, αποτέλεσε πολιτική αυτοκτονία χωρίς προηγούμενο. Ήταν η εγκατάλειψη των αυτονόητων κοινωνικών μας συμμάχων για χάρη των φυσικών αντιπάλων μας. Άρα, εγκατάλειψη της δυνατότητας για μια πανευρωπαϊκή πολιτική στροφή. Ακόμα κι έτσι, μετά το δημοψήφισμα η κυβέρνηση όφειλε να διεκδικήσει τον σεβασμό της δημοκρατικής κυριαρχίας του λαού μας ή να παραιτηθεί. Μην κάνοντας τίποτα από τα δύο, προέβη σε μια ιστορικής εμβέλειας δυσφήμιση της ιδέας της Αριστεράς, με την οποία σήμερα αναμετριόμαστε.

Ηρώ Διώτη,

συν-συντονίστρια ΜέΡΑ25, πρώην βουλεύτρια

Δύο έντιμες εναλλακτικές

Το 2015 η πρώτη κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ, εκλεγμένη με τη δέσμευση απέναντι στον λαό να πετύχει «έναν έντιμο συμβιβασμό εξόδου από τα μνημόνια», αφού έκανε –κάναμε– το λάθος να συνεχίσει να πληρώνει τις δόσεις χρέους μέχρι τελικής εξάντλησης των δημόσιων ταμείων, βρέθηκε με την πλάτη στον τοίχο, μπροστά σε τρεις εναλλακτικές επιλογές:

Να συγκρουστεί ανοιχτά με τους δανειστές, απευθυνόμενη πλέον όχι στις κυβερνήσεις, αλλά στους λαούς της Ευρώπης και του κόσμου, περιβαλλόμενη με το κύρος που της έδινε το κατηγορηματικό λαϊκό πρόσταγμα του ιουλιανού δημοψηφίσματος –η μοναδική εκλογική διαδικασία στον κόσμο με κλειστές τράπεζες. Την περίοδο εκείνη, σύμφωνα με αρμόδιο υπουργό στο υπουργικό συμβούλιο, η Ελλάδα διέθετε φάρμακα για έξι μήνες, τρόφιμα για εννέα, καύσιμα για δώδεκα. Και ένα ανερχόμενο διεθνές κίνημα συμπαράστασης με απρόβλεπτη δυναμική –αν του επιτρέπαμε να ξεδιπλωθεί ανεμπόδιστα. Θα βγαίναμε νικητές μέσα από μια τέτοια αναμέτρηση; Κανείς δεν μπορεί να το ξέρει. Αν ναι, θ’ άρχιζε αναπόφευκτα το ξήλωμα του δημοσιονομικού ζουρλομανδύα του «Συμφώνου Σταθερότητας». Αν όχι, δεν θα αντιμετωπιζόταν ως ήττα: θα ήταν ο πιο έντιμος αγώνας, κληρονομιά περηφάνειας για το μέλλον, αγώνας που συνεχίζεται.

Η δεύτερη επιλογή δεν είχε το μεγαλείο της πρώτης, αλλά ήταν επίσης έντιμη. Αν δεν υπήρχε η αποφασιστική ενότητα για έναν τέτοιο αγώνα, ας παραιτούνταν η κυβέρνηση κι ας εισήγαγαν το τρίτο μνημόνιο οι θαυμαστές του, εκείνοι που υποστήριζαν ότι, αν τα μνημόνια (που κατάστρεψαν άπειρες ζωές) δεν ήταν της τρόικας, θα έπρεπε να τα είχαμε εφεύρει «εμείς». Θα ήταν αναμφίβολα μια ήττα, αλλά τακτική: σύντομα θα συγκεντρώνονταν πάλι οι αναγκαίες δυνάμεις, μαζί με το λαϊκό κίνημα, ωριμότερες και σοφότερες.

Ακολουθήθηκε η τρίτη επιλογή, κόντρα στην εκφρασμένη λαϊκή θέληση: τρίτο μνημόνιο με ό,τι δεν τολμούσε να υπογράψει ο Σαμαράς και «έξοδος» από τα μνημόνια με τραγική υπονόμευση χώρας και ανθρώπων για τα 60 χρόνια –μια ήττα στρατηγική, μακρόχρονα καταστροφική. Δηλητηρίασε κίνημα και αγωνιζόμενους ανθρώπους με το θατσερικό «ΤΙΝΑ», διάλυσε ό,τι συλλογικό υπήρχε, βύθισε το σύνολο της Αριστεράς (κι όχι μόνο όσους είπαν το «μεγάλο ναι») σε υπαρξιακή κρίση. Δέκα χρόνια αργότερα αγωνιζόμαστε να κρατήσουμε το κεφάλι έξω από τ’ απόνερά της.

Επανειλημμένα η Αριστερά επιχείρησε «φυγή» προς τα μπρος χωρίς ν’ ασχοληθεί με τους ανοιχτούς λογαριασμούς του παρελθόντος –συνήθως με τραγικά αποτελέσματα. Yπάρχει οποιαδήποτε περίπτωση να ξεπεραστεί η σημερινή κρίση απουσίας απ’ οτιδήποτε έχει πραγματικό νόημα και αξία για τον λαό και τον τόπο απλώς και μόνο «παρακάμπτοντας» το 2015;

Νάντια Βαλαβάνη,

οικονομολόγος, πρ. αναπληρώτρια υπουργός Οικονομικών

Το πάθημα έγινε μάθημα;

Στις 25 Ιανουαρίου 2015 ένα μικρό κόμμα της ριζοσπαστικής Αριστεράς κερδίζει τις εκλογές (36,34%) εν μέσω άγριας μνημονιακής λιτότητας, μαζικής φυγής των νέων, αυτοκτονιών, συρρίκνωσης του κράτους πρόνοιας και των δημοκρατικών λειτουργιών. Εν μέσω, επίσης, καταστολής ενός πολυσχιδούς, ετερογενούς, αλλά και δυναμικού κινήματος που πίστευε πως η Αριστερά θα ανέτρεπε συσχετισμούς δυνάμεων στην Ελλάδα και την Ευρώπη, θα ανακτούσε τον έλεγχο της οικονομίας προς όφελος των πολλών, θα εδραίωνε την άποψη πως η αναλγησία των ισχυρών δεν είναι αήττητη.

Όμως τα πράγματα δεν εξελίχθηκαν σε αυτή την κατεύθυνση. Η «πρώτη φορά Αριστερά» ανέτρεψε, για πρώτη φορά στην Ιστορία, τη λαϊκή βούληση όπως αυτή εκφράστηκε στο δημοψήφισμα της 5ης Ιουλίου 2015. Δεν γνωρίζω τι θα είχε συμβεί αν δεν είχε γίνει η ανατροπή του «όχι». Ως κοινωνιολόγος θεωρώ πως σημασία έχει αυτό που από το παρελθόν εγγράφεται στη συλλογική μνήμη του παρόντος. Περιορίζομαι επομένως στην άποψη πως, εκτός από τις οικονομικές συνέπειες που γνωρίζουμε (φτωχοποίηση, ερημοποίηση, εξανδραποδισμός του λαού, κ.λπ.), η κυριαρχία της κοινωνικής αναπαράστασης πως δεν υπάρχει εναλλακτική ήταν και είναι καθοριστική για τη σχέση Αριστεράς και κοινωνίας. Δυστυχώς, η κυβερνώσα Αριστερά έδειξε πως και αυτή μπορεί να αντιμετωπίζει τους ανθρώπους όχι ως υποκείμενα, αλλά ως «πόρους» εξυπηρέτησης συμφερόντων ηγετικών ομάδων. Το πλήρωσε, το πληρώνει. Κι αυτή που συμβιβάστηκε, κι αυτή που δεν συμβιβάστηκε.

Δέκα χρόνια μετά, σε ακόμα πιο ρευστούς καιρούς, μέλλει να αποδειχτεί αν το πάθημα έγινε μάθημα. Αν έχουμε συνειδητοποιήσει ότι οι κοινωνίες χρειάζονται ανυπόκριτο λόγο και δράση διεξόδου και από τα φοβικά σύνδρομα που πολλαπλασιάζονται σε όλα τα επίπεδα. Γιατί μια κοινωνία φοβική και εξουθενωμένη είναι έτοιμη να παραδοθεί σε όποιον κατέχει τη δεξιοτεχνία και τα μέσα της χειραγώγησης. Σε αυτή την περίπτωση η Ιστορία δεν γράφεται από την ελπίδα και την ελευθερία, αλλά από την υποταγή. Ας κάνουμε ό,τι μπορούμε για να μην (ξανα)συμβεί αυτό.

Αλεξάνδρα Κορωναίου,

ομότιμη καθηγήτρια Κοινωνιολογίας, π. Κοσμήτορας Παντείου Πανεπιστημίου,

μέλος ΠΓ και ΚΕ ΜέΡΑ25

Τα πράγματα μπορούσαν και έπρεπε
να πάνε αλλιώς

Η μνημονιακή συνθηκολόγηση του ΣΥΡΙΖΑ δεν ήταν αναγκαία ούτε μονόδρομος, αλλά καταστροφική. Ο ΣΥΡΙΖΑ έχασε την πολιτική αξιοπιστία του, διασπάστηκε, μεταλλάχτηκε, αποδεχόμενος το κυρίαρχο δόγμα του νεοφιλελευθερισμού ότι «Δεν υπάρχει εναλλακτική» (ΤΙΝΑ). Αυτό, κυρίως, πληρώνει με την παρούσα βαθιά κρίση του. Η Αριστερά στην Ελλάδα και διεθνώς συκοφαντήθηκε, απαξιώθηκε. Στον λαό και στη νεολαία επικράτησε κλίμα απογοήτευσης, κινηματικής και πολιτικής αποστράτευσης. Η κοινωνία συντηρητικοποιήθηκε, η ΝΔ ανέκτησε την πολιτική κυριαρχία της, η Ακροδεξιά καλπάζει.

Η μετατροπή από τον ΣΥΡΙΖΑ του δημοψηφισματικού «όχι» του λαού και της νεολαίας σε ταπεινωτικό «ναι» στο τρίτο Μνημόνιο ήταν, ουσιαστικά, πολιτικό πραξικόπημα σε βάρος της εκφρασμένης δημοκρατικά λαϊκής βούλησης.

Ο ΣΥΡΙΖΑ είχε τη δημοκρατική, ηθική και πολιτική υποχρέωση να σεβαστεί το δημοψηφισματικό λαϊκό «όχι». Εναλλακτικές προτάσεις στα μνημόνια, κατατεθείσες στα συλλογικά κομματικά και κυβερνητικά όργανα, αλλά και δημόσια, διέθετε. Τις παραθέτω αναλυτικά, στο βιβλίο μου «8 μήνες που συντάραξαν την Ελλάδα» (εκδόσεις Τόπος).

Η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ θα έπρεπε να είχε επεξεργαστεί «σχέδια Α και Β», να είχε προετοιμάσει σχετικά τον λαό. Εάν οι δανειστές την εμπόδιζαν να εφαρμόσει το «σχέδιο Α» (πρόγραμμα Θεσσαλονίκης), όπως και έκαναν, τότε θα προωθούσε το «σχέδιο Β» (αναστολή αποπληρωμής, λογιστικός έλεγχος και διαγραφή του μεγαλύτερου μέρους του δημόσιου χρέους, ρήξη με την Ευρωζώνη, εθνικό νόμισμα, αντιμνημονιακό φιλολαϊκό πρόγραμμα κλπ). Όμως, δεν προετοίμασε ούτε εφάρμοσε «σχέδιο Β». Αγκιστρώθηκε στο «σχέδιο A» που, τελικά, ούτε αυτό εφάρμοσε. Εγκλωβίστηκε στην αυταπάτη αξιοποίησης δήθεν διαφορών μεταξύ των δανειστών, παρότι είχαν κοινή στρατηγική την υποταγή της. 

Δεν χρησιμοποίησε ως αποτελεσματικά διαπραγματευτικά εργαλεία διακινδύνευσης θεμελιωδών συμφερόντων των δανειστών τις προτάσεις της «Αριστερής Πλατφόρμας» του ΣΥΡΙΖΑ για διακοπή αποπληρωμής, διαγραφή του δημόσιου χρέους και απειλή εξόδου από την Ευρωζώνη.

Απέρριψε την ύστατη πρόταση της «Αριστερής Πλατφόρμας» και άλλων δυνάμεων του ΣΥΡΙΖΑ να προκηρύξει εκλογές, λέγοντας την αλήθεια στον λαό. Ότι, δηλαδή, τα μνημόνια «πάνε πακέτο» με το ευρώ και, για να τερματιστούν, ήταν αναγκαία η προώθηση ενός «σχεδίου Β», σχεδίου σύγκρουσης και ρήξης με τους δανειστές.

Εάν η κυβέρνηση σεβόταν το δημοψηφισματικό λαϊκό «όχι» και δεν συνθηκολογούσε, προωθώντας τις εναλλακτικές διεξόδους που διέθετε, ο λαός δεν θα επιβαρυνόταν με νέα φτωχοποίηση από το τρίτο μνημόνιο και από μνημονιακές δεσμεύσεις λιτότητας μέχρι το 2060. Ο ΣΥΡΙΖΑ θα παρέμενε ισχυρό, ενωμένο, πολιτικά αξιόπιστο αριστερό κόμμα. Η Αριστερά δεν θα απαξιωνόταν. Δεν θα υπήρχε απογοήτευση, κινηματική και πολιτική αποστράτευση, συντηρητικοποίηση της κοινωνίας. Θα παρέμενε ζωντανή η ελπίδα ότι υπάρχει αριστερή εναλλακτική πολιτική.

Δημήτρης Στρατούλης,

γραμματέας Λαϊκής Ενότητας – Ανυπόταχτη Αριστερά

Η τραγική κατάληξη μιας ανέφικτης υπόσχεσης

Η απόφαση υπογραφής του τρίτου μνημονίου, χωρίς να ζητηθεί έστω η συμβουλευτική γνώμη των οργάνων του ΣΥΡΙΖΑ, συνιστούσε μια στρατηγική ήττα του κόμματος, όπως έδειξε στη συνέχεια η μετεξέλιξή του. Η προεκλογική (αριστερή λαϊκιστική;) υπόσχεση περί κατάργησης των μνημονίων της λιτότητας και των ιδιωτικοποιήσεων, με ταυτόχρονη εξασφάλιση της παραμονής της χώρας στην Ευρωζώνη, ήταν ανέφικτη με δεδομένο τον συσχετισμό δύναμης στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Εξίσου αδύνατος ήταν, όπως άλλωστε αποδείχτηκε ακόμα και μετά το θριαμβευτικό «όχι» του δημοψηφίσματος, κάποιος συμβιβασμός με την υπογραφή ενός «αξιοπρεπούς» μνημονίου, σημαντικά διαφορετικού από τα προηγούμενα.

Η μέχρι τέλους άρνηση αποδοχής των μέτρων της τρόικας αναπόφευκτα θα οδηγούσε σε μετωπική σύγκρουση με την ΕΕ, την ΕΚΤ (και το ΔΝΤ), το πιθανότερο αποτέλεσμα της οποίας θα ήταν η αναγκαστική έξοδος ή η αποβολή της Ελλάδας από την Ευρωζώνη. Όμως, η μετάβαση σε εθνικό νόμισμα, πέρα από μια επικίνδυνη περιπέτεια με –τουλάχιστον στην αρχή– επώδυνες επιπτώσεις, για την αντιμετώπιση των οποίων ουδεμία κυβερνητική και κομματική προετοιμασία (ένα «σχέδιο Β») υπήρχε, θα αποτελούσε παραβίαση της περί του αντιθέτου προεκλογικής δέσμευσης. Από την άλλη, η υποταγή στην τρόικα, εκτός από την εφαρμογή νεοφιλελεύθερων μέτρων τα οποία κατήγγειλε η ριζοσπαστική Αριστερά όταν τα επέβαλαν η Δεξιά και η κεντρο-Αριστερά, θα αποτελούσε παραβίαση της υπόσχεσης για την εφαρμογή του προγράμματος βάσει του οποίου ο ΣΥΡΙΖΑ ανέλαβε τη διακυβέρνηση της χώρας, δυστυχώς μαζί με τους ΑΝΕΛ. Μπρος γκρεμός και πίσω ρέμα, λοιπόν. Εν τέλει, η κυβέρνηση (όχι το κόμμα) προτίμησε την παραβίαση της δεύτερης προεκλογικής της δέσμευσης.

Δεν μπορώ να μαντέψω τις συνέπειες μιας ρήξης που δεν έγινε με δεδομένες τις τότε συνθήκες. Το σίγουρο, όμως, είναι ότι η υπογραφή του τρίτου μνημονίου, την οποία τότε είχα θεωρήσει ως το μικρότερο κακό, επέφερε ένα τεράστιο πλήγμα στην ταυτότητα και το κύρος της σύνολης ριζοσπαστικής Αριστεράς, στην Ελλάδα και την Ευρώπη. Το ζητούμενο τώρα είναι η αποκατάστασή τους.

Χάρης Γολέμης,

μέλος της Συντακτικής Επιτροπής της Εποχής

Η καταστροφική συνθηκολόγηση

«Τι περιμένετε; Ότι οι κουφοί παραχωρήσεις θα σας κάνουν/ κι ότι οι αχόρταγοι κάτι θε να σας δώσουν!/ Οι λύκοι θα σας ταΐσουνε αντί να σας καταβροχθίσουν!/ Από φιλία θα σας προσκαλέσει η τίγρη να της βγάλετε τα δόντια! Τέτοια περιμένετε!» (Μπ. Μπρεχτ)

Το ότι η κωλοτούμπα ήταν επώδυνη δεν χωρεί αντίρρηση. Το μνημόνιο του ΣΥΡΙΖΑ το πλήρωσε ο ελληνικός λαός, η ελληνική οικονομία και κοινωνία που μετασχηματίστηκε σε έναν νεοφιλελεύθερο εφιάλτη κάτω από μια κυβέρνηση απροκάλυπτης και αναίσχυντης λαφυραγωγίας του δημόσιου πλούτου και της λαϊκής περιουσίας. Το πλήρωσε βαριά και ο ίδιος ο ΣΥΡΙΖΑ με την εκλογική του πανωλεθρία και τη διάσπασή του σε πολλά κομμάτια, σκιές του παλιού εκλογικού του εαυτού, ενώ λαβώθηκε ανεπανόρθωτα η αξιοπιστία της Αριστεράς στην Ελλάδα και στην Ευρώπη για πολλά χρόνια, ίσως και δεκαετίες. Οι «Θεσμοί» φρόντισαν μάλιστα –έχοντας επίγνωση της εφεκτικότητας των διαπραγματευτών της Ελλάδας– να τους εξευτελίσουν πλήρως, επιβάλλοντας ένα επαχθέστατο μνημόνιο. Μπορούσαν να αποφευχθούν τα ταυροκαθάψια της συνθηκολόγησης; Αν όχι, τότε η κυβερνώσα Αριστερά είτε εξαπάτησε το εκλογικό σώμα, είτε ήταν πολιτικά αφελής, όταν ισχυριζόταν ότι έχει εναλλακτική πρόταση από εκείνη της Δεξιάς, από την οποία θα πρέπει κανονικά να ζητήσει πολιτικά συγγνώμη επειδή αμφισβήτησε την «ΤΙΝΑ». Οι αγορές που θα χόρευε στο ταψί, την οδήγησαν να χορέψει το χορό των εφτά πέπλων.

Θα μπορούσε να ήταν αλλιώς; Οι υποθετικές ερωτήσεις δεν οδηγούν πάντοτε σε ικανοποιητικές απαντήσεις. Όμως, η κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ είχε ήδη επεξεργαστεί το σενάριο σε περίπτωση που οι «θεσμοί» επιδείκνυαν αδιαλλαξία. Είχε ήδη συμφωνηθεί στο κόμμα ότι αν αποτύγχαναν οι διαπραγματεύσεις για μια αντιστροφή της αντιλαϊκής πολιτικής, η εναλλακτική δεν θα ήταν η πλήρης συνθηκολόγηση, αλλά η έξοδος. Με τα 2/3 του λαού στο δημοψήφισμα από πίσω της, η κυβέρνηση μπορούσε να κερδίσει. Αν δεν κέρδιζε, τα πράγματα θα ήταν δύσκολα για δύο τρία χρόνια, αλλά δεν θα οδηγούσε την οικονομία σε σφαγή. Οι «θεσμοί» έχοντας εσωτερική πληροφόρηση και συνεννόηση εξέλαβαν τη στάση της κυβέρνησης σαν μπλόφα και αποφάσισαν να της διδάξουν ένα οδυνηρό μάθημα. Είναι πλέον φανερό ότι η μόνη λύση ήταν η ρήξη. Δυστυχώς αυτό θα έπρεπε να το είχαμε αντιληφθεί από τον Φλεβάρη του 2015.

Νικόλας Θεοχαράκης,

συν-συντονιστής ΚΕ ΜέΡΑ25, ομότιμος Καθηγητής Πολιτικής Οικονομίας, ΕΚΠΑ

Η δημοκρατική επιλογή του λαού
έδειχνε στην κατεύθυνση της σύγκρουσης

Δέκα χρόνια μετά, κι ενώ έχουν αποκατασταθεί και οι παραμικρές ρωγμές στις συστημικές λειτουργίες, και με τη ΝΔ στη δεύτερη κυβερνητική θητεία της να παραμένει αρκετά ισχυρή, είναι παραπάνω από σαφές ότι ο συμβιβασμός αυτός δεν ήταν αναγκαίος και όπως υπονοείται –από τον απολογισμό του ΣΥΡΙΖΑ– επωφελής.

Ο ΣΥΡΙΖΑ κέρδισε τις εκλογές του 2015 και στη συνέχεια δημιούργησε κοινοβουλευτική πλειοψηφία για να σχηματίσει κυβέρνηση, έτσι ώστε να διαπραγματευτεί τη δανειακή σύμβαση. Το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος της 5ης Ιουλίου στο οποίο οδηγήθηκε μετά από περίπου ένα εξάμηνο διαπραγματεύσεων, θα ήταν λογικό να εκληφθεί ως μια δημοκρατική εντολή του λαού για μια πορεία σύγκρουσης –ας μη ξεχνάμε ότι δύο στους τρεις πολίτες ψήφισαν «όχι», αναγνωρίζοντας το ρίσκο που συνεπαγόταν αυτή η επιλογή. Ο ΣΥΡΙΖΑ, λοιπόν, όφειλε να συνεχίσει να εργάζεται σε αυτή την κατεύθυνση, δημιουργώντας πολιτικές, οικονομικές και άλλες προϋποθέσεις για οριστικό απεγκλωβισμό από τη λιτότητα. Ο δρόμος αυτός δεν θα ήταν εύκολος, αλλά πώς είναι δυνατό σήμερα να τεκμηριωθεί πειστικά ότι αυτός που επιλέχθηκε ήταν ο βέλτιστος; Δεν χωρά αμφιβολία πως ο διεθνής συσχετισμός δεν ήταν ευνοϊκός, ωστόσο η επιλογή του μη συμβιβασμού είχε τη νομιμοποίηση της πλειοψηφίας των εργαζόμενων τάξεων. Ήταν μία μοναδική ευκαιρία –είναι άγνωστο πότε θα εμφανιστεί παρόμοια– ώστε ο σπόρος που είχε φυτευτεί κατά την περίοδο των μεγάλων αντιμνημονιακών αγώνων, να καρποφορήσει μέσα από νέα παραδείγματα. Είναι, λοιπόν, ιστορικά λάθος να παρακάμπτουμε ή να ερμηνεύουμε διαφορετικά το αποτέλεσμα αυτό με μια αφήγηση τύπου «ΤΙΝΑ». Η υπόθεση για το αν μια πιο δημοκρατική κομματική γραφειοκρατία θα έδινε καλύτερες λύσεις στη συγκυρία παραμένει ανοιχτή, αλλά κατά τη γνώμη μου αδύναμη. Για όλους αυτούς τους λόγους, το ερώτημα όπως διατυπώνεται, αν και με καλόπιστο τρόπο, εγκαινιάζει έναν διάλογο που στον απόηχο της δεκαετίας είναι σημαντικό να γίνει, σε κάποιο βαθμό όμως σχετικοποιεί την ουσία του προβλήματος.

Αλίκη Κοσυφολόγου,

δρ. Πολιτικής Επιστήμης