(ή κρίνετε για να κριθείτε )
Φωτό: Eurokinissi
Τον κύριο Νίκο Πλακιά τον γνωρίζω τόσο όσο τον γνωρίζουμε όλοι: σαν ένα τραγικό γονιό, πρόσωπο της τραγωδίας που γράφτηκε με το έγκλημα των Τεμπών. Είχαμε σημειώσει ότι μερικές φορές οι τοποθετήσεις του για θέματα που ανέκυπταν στη δημόσια συζήτηση, διέφεραν από εκείνες που επικρατούσαν στον κύκλο των βαθιά πληγωμένων γονιών και συγγενών.
Έχω την εντύπωση ότι αυτές τις διαφοροποιήσεις, όπως και άλλες άλλων, οι περισσότεροι αυθόρμητα τις παραμερίζαμε, ίσως και με δυσφορία, φοβούμενοι ότι μπορεί να απειλήσουν το μέτωπο όσων χτυπήθηκαν άμεσα και σκληρά από τις συνέπειες του εγκλήματος. Ένα μέτωπο άξιο να δεχτεί τη στήριξη όλων μας, καθώς συνέβαλε αποφασιστικά στην απόκρουση της συγκάλυψης των ευθυνών και στη γιγάντωση ενός πρωτοφανούς κινήματος.
Προνόμιο ή μειονεκτική θέση;
Ήταν, άραγε, σωστή από τη μεριά μας μια τέτοια στάση; Ή μήπως στηριζόταν σε μια όχι και τόσο αμερόληπτη θεώρηση των πραγμάτων; Θέλω να πω ότι μπορεί να είναι και υποτιμητικό να εξαιρείς τους ανθρώπους του από την πολιτική κριτική, τον καλοπροαίρετο έλεγχο και να αποδίδεις τις τοποθετήσεις τους, συλλογικές ή ατομικές, στην ιδιαιτερότητά τους ως υποκείμενα του αφόρητου πόνου που προκάλεσε το έγκλημα στα Τέμπη, που τους κάνει τάχα να κρίνουν τα πράγματα με πιο υποκειμενικά κριτήρια, συναισθηματικά. Σε αντίθεση με κάθε άλλον, ιδίως τους πολιτικά δρώντες, που υποτίθεται ότι μπορούν να έχουν μια πιο αποστασιοποιημένη, πιο αντικειμενική, πιο πολιτική στάση. Οπωσδήποτε μια τέτοια διάκριση δεν μπορεί να θεωρηθεί θετική. Αρνητική είναι, γιατί τους αφαιρεί δικαιώματα, τους τοποθετεί σε υποδεέστερη θέση.
Ας επιστρέψουμε, όμως, στον κύριο Νίκο Πλακιά. Τι έκανε ακριβώς με την πρόσφατη δημόσια τοποθέτησή του; Πρώτα πρώτα, έβαλε τα πράγματα στη θέση τους. Η πρόταση Καρυστιανού είναι πρόταση με ονοματεπώνυμο, όχι προϊόν συλλογικής διαδικασίας. Το ίδιο και η επιλογή να εκτεθεί αυτή η πρόταση προς υπογραφή αδιακρίτως από όποιον προσφέρεται να την υπογράψει. Επίσης, έκανε δημόσια γνωστή τη δική του επιλογή, κρίνοντας ως ορθή στάση για την αντιπολίτευση την πρόταση και την επιχειρηματολογία της Νέας Αριστεράς και ανεβάζοντας στον λογαριασμό του βίντεο με δηλώσεις του Αλέξη Χαρίτση, στις οποίες εκείνος τόνιζε τον, πανθομολογούμενο πια, κίνδυνο να απαλλαγούν από κάθε νομική ευθύνη οι υπεύθυνοι, να κλείσει νομικά η υπόθεση, από τη στιγμή που η αντιπολίτευση ακολουθεί παθητικά το δρόμο που χαράζει η κυβέρνηση. Αντί να διακηρύξει ως πολιτικό στόχο απέναντι στους σχεδιασμούς της την από κοινού δέσμευση των κομμάτων της να διεκδικήσουν μια νέα κοινοβουλευτική πλειοψηφία, που θα ανατρέψει τη μεθόδευση της ΝΔ.
Πολιτική σημαίνει επιλογή
Ακόμα κι αν δεν κριθεί ορθή η εκτίμηση του κ. Πλακιά, αυτό που έκανε μας θύμισε πόσο υποκριτικό είναι να διατηρούμε εκτός του πεδίου των συγγενών των θυμάτων το προνόμιο της πολιτικής επιλογής και της κριτικής της, προφυλάσσοντας τάχα μ’ αυτό τον τρόπο τους κινηματικούς φορείς από τον κίνδυνο της πολιτικοποίησης. Όταν έφτασε η ώρα, με αφορμή τη σύσταση προανακριτικής επιτροπής στη Βουλή, για μια τοποθέτηση υψηλού βαθμού πολιτικοποίησης από τον καθένα, παίρνοντας το θάρρος να διαφοροποιηθεί δημόσια από την επιλογή της κυρίας Καρυστιανού και των κομμάτων που την στήριξαν, μας έδειξε ότι, από τη στιγμή που χρειάζεται να επιλέξεις, να κάνεις τη μια ή την άλλη επιλογή, ενεργείς πολιτικά, κρίνεις για να κριθείς, όποια κι αν είναι η πρόθεσή σου. Και διεκδικείς το αναπόφευκτο, αν όχι και υποχρεωτικό, να δηλώσεις την όποια διαφοροποίησή σου χωρίς φόβο, χωρίς δισταγμό, χωρίς ενοχικό συναίσθημα, γιατί έτσι αποκαθιστάς μια σχέση ισότητας, μια σχέση δημοκρατικής ισοτιμίας εκεί που επικρατούσε μια ιδιοτελής διάκριση υπέρ των κατ’ επάγγελμα πολιτικών, ότι μόνον αυτοί μπορούν να μιλούν και να ενεργούν πολιτικά.
Αν αυτό το δικαίωμα και υποχρέωση μαζί, της πολιτικής κριτικής τοποθέτησης, δεν αναγνωριστεί για όλους, δεν αποτελέσει κοινή παραδοχή , τότε είναι πολύ εύκολο να κερδίσει έδαφος η συκοφαντία της ΝΔ ότι τα κόμματα της αντιπολίτευσης, αλλά και κάποιοι από τη συλλογικότητα των γονιών και των συγγενών, καπηλεύονται μια εθνική τραγωδία για μικροκομματικούς σκοπούς. Τη στιγμή που αποτελεί χρέος τους όχι μόνο να επιδιώκουν τη δικαστική διερεύνηση και την καταδίκη όσων ενόχων, αλλά και να πολιτικοποιήσουν την ευθεία αντίθεσή τους σε μια πάγια ακολουθούμενη πολιτική ιδιωτικοποίησης και εγκατάλειψης ενός οιονεί κοινού αγαθού όπως ο σιδηρόδρομος, η οποία προετοίμασε το έδαφος για το έγκλημα και μας προϊδεάζει για επόμενα.
Μια υπολογίσιμη συμβολή
Μας βοήθησε η παρέμβαση αυτή να αποκαταστήσουμε μια πολύ απλή και διαχρονική αλήθεια: στην πολιτική δεν υπάρχουν μονόδρομοι και η ορθή επιλογή προκύπτει από τη δημοκρατική αντιπαράθεση, όχι από την απόκρυψη των διαφορών «για το καλό μας». Η έλλειψη αυτών των στοιχείων από την κοινή προσπάθεια για δικαιοσύνη και δικαίωση, έχει φέρει σήμερα σε δύσκολη θέση όλους όσοι μάχονται για την τιμωρία των ενόχων. Όχι μόνο όσους πιστεύουν ότι όσο πιο βαριές είναι οι νομικές κατηγορίες που τους προσάπτονται, μέχρις εσχάτης προδοσίας, τόσο πιο βαρύ θα είναι και το τίμημα που θα κληθούν οι ένοχοι να καταβάλουν. Γιατί διευκολύνει τη διαβολή και την υπονόμευση της κοινής προσπάθειας από την πλευρά όσων μηχανεύονται τη διαφυγή των ενόχων και τη συνέχιση μιας πολιτικής που γέννησε το έγκλημα. Η άστοχη έγνοια για προφύλαξη του πεδίου των κοινωνικών αγώνων από την πολιτική, αξιοποιείται από την κυρίαρχη πολιτική σαν προκάλυμμα για τη δική της επικράτηση από την πίσω πόρτα.
