Ο Δημήτρης Νάκος δεν είναι καινούργιος στον κινηματογράφο. Με 14 μικρού μήκους ταινίες στο ενεργητικό του, η πρώτη του μεγάλου μήκους ταινία μυθοπλασίας, με τίτλο «Κρέας» και ένα πολύ αξιόλογο καστ, ξεκίνησε εντυπωσιακά τη φεστιβαλική της πορεία από το Διεθνές Φεστιβάλ του Τορόντο, κατακτώντας στη συνέχεια βραβεία σε φεστιβάλ σε όλο τον κόσμο, ανάμεσά τους και στο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης. Τον συνάντησα στην Αθήνα, ανάμεσα σε δύο ταξίδια του – μόλις είχε επιστρέψει από φεστιβάλ στην Αμερική και ετοιμαζόταν να φύγει για το Φεστιβάλ Ελληνικών Ταινιών του Βερολίνου, όπου τελικά κέρδισε και το βραβείο καλύτερης ταινίας. Με αφορμή την επανακυκλοφορία της ταινίας στις αθηναϊκές αίθουσες, μιλήσαμε για το πώς χτίστηκε η ταινία, τις δυσκολίες και τις ανησυχίες μιας ανεξάρτητης παραγωγής, την επίσκεψη του σκηνοθέτη σε πόλεις σε όλη την Ελλάδα και γενικότερα για το τι σημαίνει να κάνεις σινεμά στην Ελλάδα σήμερα. Ένας διάλογος ειλικρινής, όπως και το βλέμμα του Νάκου στον κόσμο.
Πώς σκέφτηκες η πρώτη μεγάλου μήκους ταινία σου να είναι για την ελληνική επαρχία; Έχεις βιωματική σχέση με αυτήν;
Είχα πάντα στο μυαλό μου ότι, όπως είναι τα πράγματα στην Ελλάδα, για να κάνω την πρώτη –και όχι μόνο– μεγάλου μήκους ταινία μου, θα χρειαστώ χρόνια. Ήθελα λοιπόν μια ιδέα που να μην την βαρεθώ, να μην ξεπεραστεί από την επικαιρότητα. Σε συνδυασμό με αυτό, λειτούργησε στην επιλογή μου, ο βασικός χώρος όπου τοποθετώ την ταινία, το αγρόκτημα, με όλο του το περιβάλλον, τα σφαγεία, που με εντυπωσίαζε, φέρει μια βαρβαρότητα, και έρχεται από μια άλλη εποχή.
Λειτούργησες άρα και εξερευνητικά, σαν μια άλλη προσέγγιση της ελληνικής υπαίθρου;
Σε ένα βαθμό σίγουρα. Ο χώρος με ώθησε να στήσω εκεί μια ιστορία, ήταν ρόλος από μόνος του. Ήταν η έμπνευσή μου. Μου δημιούργησε την αφετηρία της πλοκής μου. Σκεφτόμουν τι μπορεί να έχει συμβεί εδώ και οδηγήθηκα στην ιδέα του φόνου.
Στήνεις μια αρχετυπική ιστορία της ελληνικής επαρχίας, αλλά εισάγεις ένα νέο στοιχείο, αυτό του νεαρού Αλβανού.
Παίζω με το σχήμα του ξένου που έγινε «δικός μας», αλλά, όταν τα πράγματα πάνε στραβά, ξαναγίνεται ξένος. Ποτέ δεν ήταν ίσος. Αυτό που έχει ενδιαφέρον είναι ότι αυτό το βλέμμα της ανισότητας που δέχεται ο ξένος, όταν μάλιστα συμβαίνει επί γενιές, κάποια στιγμή το ενσωματώνει. Θεωρεί και ο ίδιος τον εαυτό του κατώτερο.
Δεν επέλεξες για την ιστορία σου μια εθνικότητα μετανάστη από τα καινούργια προσφυγικά ρεύματα, αλλά έναν Αλβανό.
Βασίστηκα σε πραγματικά γεγονότα, εκτός της δολοφονίας, και έτσι προέκυψε η εθνικότητα. Μέχρι πρότινος, στην ελληνική ύπαιθρο, ήταν μόνο Αλβανοί αυτοί που έπαιζαν αυτό τον ρόλο. Μάλιστα, όσο περισσότερο προχωράμε στην ενδοχώρα, τόσο λιγότερο είναι ενταγμένοι. Όμως δεν ξεκίνησα να μιλήσω για τη μετανάστευση, ξεκίνησα από την ιστορία. Η ιστορία και οι ήρωές της άνοιξαν το θέμα.
Το βλέμμα σου στην ελληνική ύπαιθρο δεν έχει ωραιοποιήσεις.
Ήταν στόχος μου, να αναδείξω την ελληνική ύπαιθρο όπως πραγματικά είναι, ούτε λιγότερο ούτε περισσότερο ονειρική ή δραματική.
Καταλαβαίνω από την κουβέντα μας ότι η ταινία σε απασχολεί πολλά χρόνια.
Φυσικά, γιατί είναι πολλά τα χρόνια που χρειάστηκαν για να την φτιάξω. Συγκεκριμένα, από το 2018. Το πρώτο ντραφτ σεναρίου γράφτηκε το 2020.
Όταν ξεκίνησε να παίρνει μορφή η ταινία, είχες κάποιο κινηματογραφικό σύμπαν που σε ενέπνευσε;
Ως προς την κινηματογράφηση, είχα ως αναφορά τον νέο ρουμάνικο κινηματογράφο, τους Νταρντέν, τους Σάφντι και γενικότερα ταινίες που έχουν στο κέντρο τους τον άνθρωπο. Ως προς τη χρήση της κάμερας και την έντασή της, ήταν μια κινηματογράφηση που είχαμε δοκιμάσει στην τελευταία μικρού μήκους ταινία μου, το «11.20π.μ.», με το ίδιο σχήμα στη φωτογραφία, με τον Γιώργο Βαλσαμή, και το μοντάζ, με τον Λάμπη Χαραλαμπίδη. Ήθελα η κάμερα να αναπνέει, να ξεχνάς ότι υπάρχει μια κάμερα στημένη, σχεδόν οι πρωταγωνιστές να σκουντάνε την κάμερα, ώστε να μπαίνει μέσα στην πλοκή ο θεατής.
Με βάση το κλασικό δίπολο ρεαλισμού και συμβολισμού, πόσο εύκολο ήταν να οδηγήσεις το πολύ καλό καστ που έχεις στην ταινία;
Θεωρώ ότι η επιλογή του καστ είναι εξαρχής το 50% μιας ταινίας και όταν αρχίζει η δουλειά, γίνεται το 70%. Είχα όλους τους ρόλους στο μυαλό για τους ηθοποιούς που τελικά έπαιξαν. Ήμουν πολύ τυχερός σε αυτό. Όπως ήμουν τυχερός στο μεταξύ τους ταίριασμα.
Ξεχωριστό ρόλο στην ταινία κρατά και η μουσική του Κωνσταντή Πιστιόλη.
Ήθελα έναν συνδυασμό παραδοσιακού και μοντέρνου ήχου. Ο Κωνσταντής ταίριαξε εξαιρετικά. Και ως άνθρωπος, είναι πολύ δοτικός.
Είσαι πολύπειρος μικρομηκάς, με 14 μικρού μήκους ταινίες. Μίλησέ μας λίγο για το πέρασμα στη μεγάλη μήκους φόρμα. Θα ξαναέκανες μικρού μήκους ταινία;
Δεν ξέρω αν θα ξαναέκανα. Δεν ήταν απλώς ένα βήμα, διότι έκανα πολλές μικρού μήκους για να είναι απλώς ένα βήμα προς τη μεγάλου μήκους φόρμα. Προφανώς και μου αρέσει. Η φόρμα έχει να κάνει περισσότερο με την ιστορία που θέλεις να πεις. Όπως η επιλογή μεταξύ του να γράψεις ένα διήγημα, μια νουβέλα ή ένα μυθιστόρημα. Έτσι κι αλλιώς όμως παραμένω κοντά στη μικρού μήκους φόρμα, διότι την διδάσκω.
Πλέον η παραγωγή μιας μικρού μήκους ταινίας είναι πιο δύσκολη από ό,τι παλιότερα. Τα έξοδα είναι πολύ περισσότερα. Ο χρόνος που απαιτείται για να συγκεντρωθούν τα χρήματα επίσης περισσότερος. Γι’ αυτό και θεωρώ ότι όταν γράφεις χρειάζεται να γνωρίζεις πόσο κοστίζει. Στο «Κρέας» είχα την ιδιαιτερότητα ότι τα περισσότερα γυρίσματα έγιναν στην Κύμη, που είναι οικείος τόπος για μένα, οπότε είχα πολλές ευκολίες και μπορούσα να βοηθήσω και οργανωτικά, δεν ήμουν ο σκηνοθέτης που ερχόταν στο γύρισμα. Αυτό μας γλύτωσε χρόνο.
Η ταινία πήγε στο Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου του Τορόντο, έκανε ένα μεγάλο κρότο βγαίνοντας. Πώς είδες την ταινία μαζί με τα διαφορετικά κοινά;
Το Τορόντο ήταν μια φοβερή εμπειρία. Δεν είχαμε γνωριμίες για να μας προσέξουν. Διότι το ζήτημα σε τέτοια φεστιβάλ δεν είναι τόσο το να επιλεγεί μια ταινία, όσο το να την δουν. Ήταν η πρώτη φορά που έβλεπα την ταινία παρουσία κοινού και, αν και γενικά είμαι ψύχραιμος, εκείνη την ώρα ένιωθα άγχος. Ήταν μια μεγάλη γεμάτη αίθουσα και η υποδοχή ήταν πολύ θερμή. Οι ερωτήσεις του κοινού στο εξωτερικό ήταν ίδιες με αυτές του κοινού εντός Ελλάδας, αυτό ήταν εντυπωσιακό. Η σύνδεση γινόταν με την ύπαιθρο της κάθε χώρας, αλλά, επειδή τα ζητήματα είναι παγκόσμια, οι ερωτήσεις ακούμπαγαν στον πυρήνα των προβλημάτων.
Σκηνοθεσία: Δημήτρης Νάκος, σενάριο: Δημήτρης Νάκος, διεύθυνση φωτογραφίας: Γιώργος Βαλσαμής, μοντάζ: Λάμπης Χαραλαμπίδης, ήχος: Νίκος Έξαρχος, μουσική: Κωνσταντής Πιστιόλης.
Ηθοποιοί: Ακύλλας Καραζήσης, Κώστας Νικούλι, Παύλος Ιορδανόπουλος, Μαρία Καλλιμάνη, Γιώργος Συμεωνίδης, Ναταλία Swift
Παραγωγή: Φαντασία Οπτικοακουστική ΕΠΕ, παραγωγοί: Θάνος Αναστόπουλος, συμπαραγωγή: ΕΚΚ, ΕΡΤ, ΕΚΟΜΕ, Foss Productions, συμπαραγωγοί: Στέλιος Κοτιώνης, Δημήτρης Νάκος, κοστούμια: Βασιλεία Ροζάνα, σκηνικά: Κυριακή Τσίτσα, μακιγιάζ: Εύη Ζαφειροπούλου, χώρα παραγωγής: Ελλάδα, έτος Παραγωγής: 2024, διάρκεια: 104′
