[Δημοσιεύτηκε στο Il fatto quotidiano, 16.3.2025, μετάφραση: Λευτέρης Στουκογιώργος]
Αυτό που συνέβη τις τελευταίες ημέρες θα μείνει πιθανώς στην Ιστορία ως η πιο εντυπωσιακή «κατάσταση εξαίρεσης», η πιο θανατηφόρα αναστολή της δημοκρατίας στην Ευρώπη. Μέχρι πρότινος, παρά τις πιο αρνητικές ενδείξεις, θα ήταν δύσκολο, ακόμη και για τους πιο απαισιόδοξους, να φανταστούν μια τέτοια κοσμοϊστορική καμπή να φέρνει την υπογραφή της Ούρσουλας φον ντερ Λάιεν. Το χτύπημα που δέχθηκε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και όλοι οι δημοκρατικοί θεσμοί, στο όνομα μιας ένοπλης υπεράσπισης της δημοκρατίας, είναι το πλέον ακροβατικό και φαρσοκωμικό που έχουν ζήσει οι Ευρωπαίοι. Ξεκινώντας από εδώ, μπορεί κανείς να προβλέψει την πολιτική αποσύνθεση της Γηραιάς Ηπείρου. Σε αυτό πράγματι θα μεταφραστεί το «Rearm Europe» που χαιρετίζεται και επιβάλλεται από την ηγεσία των Βρυξελλών, που θα υποστούν οι λαοί, ανίσχυροι, δύσπιστοι, αγνοώντας ακόμη το πολύ υψηλό τίμημα που θα πρέπει να πληρώσουν. Έτσι ερμηνεύεται το «τέλος των ψευδαισθήσεων», η πένθιμη και απειλητική προειδοποίηση της Φον ντερ Λάιεν: Είχαμε αυταπάτες, υπήρξαμε αφελείς, όχι επειδή πιστέψαμε στην πολιτική, έργο της οποίας είναι να ξεπεράσει την ωμή βία, αλλά επειδή μάλλον πιστέψαμε ότι η ηγεσία εργαζόταν για μια αποτελεσματική πολιτική και θεσμική ένωση της ηπείρου μας. Το αντίθετο συμβαίνει. Σηκώνουν τη σημαία του επανεξοπλισμού, καταπατώντας, ακόμη και στις δημόσιες πλατείες, την ιδέα της Ευρώπης και το σχέδιο της ένωσης, δηλαδή της συμβίωσης και της ειρήνης.
Κάθε μεμονωμένη ευρωπαϊκή χώρα θα παραδοθεί στον δικό της επανεξοπλισμό και στη δική της «κατάσταση εξαίρεσης». Το άδειασμα της Δημοκρατίας θα συνοδευτεί από μια τεράστια ανισορροπία μεταξύ των διαφόρων χωρών και συνεπώς από επικίνδυνη αστάθεια. Σε ποιους πόρους θα πρέπει να υπολογίζουν τα πιο υπερχρεωμένα και οικονομικά ασθενέστερα κράτη, από την Ιταλία μέχρι την Ελλάδα, από την Ιρλανδία μέχρι την Κροατία; Αντιθέτως, αυτό θα σημάνει τη νέα μεγάλη ευκαιρία για τη Γερμανία.
Zeitenwende είναι η μαγική λέξη που αναδύθηκε στη γερμανική συζήτηση, αφού ο καγκελάριος Όλαφ Σολτς την εισήγαγε στην ομιλία του στο Γερμανικό Κοινοβούλιο στις 27 Φεβρουαρίου 2022. Η «κοσμογονική καμπή» είναι ο καιρός μιας νέας αρχής που σηματοδοτεί την επιστροφή της Γερμανίας στην Ιστορία. Με αυτοπεποίθηση, κυρίαρχη, απαλλαγμένη από τα παλιά ευρωπαϊκά βάρη, ικανή να κοιτάξει κατάματα τη μοίρα της και να στοχεύσει τους εχθρούς της, από τη Ρωσία του Πούτιν μέχρι την Αμερική του Τραμπ, η Γερμανία δεν είχε τυχαία χειροκροτήσει άμεσα τον επανεξοπλισμό. Σήμερα είναι η σειρά του Φρίντριχ Μερτς, ο οποίος, νεοεκλεγείς, ετοιμάζεται με τη σειρά του να επιφέρει ένα καίριο πλήγμα σε αυτή την ήδη δύσκολη δημοκρατία, με μια κατάσταση εξαίρεσης που θα λάβει χώρα τις επόμενες ημέρες. Στο νέο κοινοβούλιο δεν υπάρχει πλειοψηφία. Σε μια δραματική επιτάχυνση θα ψηφίσει η παλιά Μπούντεσταγκ –η οποία εκ των πραγμάτων στερείται νομιμότητας– με μια καταναγκαστική κίνηση. Το ταμπού του «φρένου του χρέους», η αστική θρησκεία της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας, θα πέσει, αλλά θα μειωθούν όλα εκείνα τα ταμπού που μετά το 1945 οδήγησαν τη Γερμανία να πάρει μια κρίσιμη απόσταση από το παρελθόν της για να γίνει η ίδια Ευρώπη, για να επιχειρήσει να γίνει η ατμομηχανή του νέου πολιτικού σχηματισμού. Με αυτή την «ψευδαίσθηση» να έχει χαθεί, ενώ μας λένε ότι η Ευρώπη ήταν μόνο μια ουτοπία, η Γερμανία επιστρέφει στον εαυτό της, ξαναμπαίνει στην Ιστορία ως αυτόνομος πρωταγωνιστής και κραδαίνει με ενθουσιασμό και υπερηφάνεια – επιτέλους!– τα δικά της όπλα. Πάνω από 500 δισεκατομμύρια θα επενδυθούν την επόμενη δεκαετία για τον πιο κολοσσιαίο επανεξοπλισμό στην ιστορία της Γερμανίας από το 1945 και μετά. Από τα αυτοκίνητα στα τανκς, το βήμα είναι σύντομο. Ίσως το ριψοκίνδυνο σχέδιο του Μερτς θα μπορούσε να εμφανίσει συνταγματικά προβλήματα – γι’ αυτό ο Καγκελάριος εργάζεται σκληρά για να τα παρακάμψει. Αλλά τίποτα από αυτά δεν φαίνεται να έχει σημασία μπροστά στην εγκαθίδρυση ενός νέου –και παλιού!– πολιτικού υποκειμένου: της Μεγάλης Γερμανίας της Μεγάλης Επαναφοράς.
Τι θα απογίνει η Ευρώπη μετά από αυτό το Zeitenwende; Μήπως τα κόμματα που έδωσαν το πράσινο φως στο ανατρεπτικό σχέδιο της Φον ντερ Λάιεν στο έκτακτο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο αναρωτιούνται το ίδιο; Ο κυριαρχισμός των όπλων δεν είναι ένα βήμα προς την ευρωπαϊκή άμυνα, όπως ισχυρίζονται κάποιοι. Αντίθετα, είναι ένας κατακόρυφος και καταστροφικός αγώνας δρόμου προς την τελική, ανεπανόρθωτη διάλυση της Ευρώπης, όπου στο γεωγραφικό και πολιτικό κέντρο θα βρίσκεται η οπλισμένη Γερμανία – σήμερα με επικεφαλής τον Μερτς, αύριο ίσως από έναν ηγέτη της Εναλλακτικής για τη Γερμανία (Afd). Είναι πραγματικά δύσκολο να πιστέψει κανείς ότι αυτό θα σημάνει μεγαλύτερη ασφάλεια για τους λαούς της Ευρώπης, που για άλλη μια φορά παραδίδονται στον πιο τυφλό και αδίστακτο μιλιταρισμό των ηγετών τους. Η Ένωση γεννήθηκε για να το αποφύγει αυτό. Και αν υπάρχουν χώρες, όπως η Ιταλία, όπου η κοινή γνώμη παραμένει επικριτική και δείχνει ότι διαθέτει ακόμη αντισώματα κατά του πολεμοκάπηλου, είναι ακριβώς η Γερμανία, από την άλλη πλευρά, που είναι επιρρεπής σε αυτή την «κουλτούρα του πολέμου» η οποία, προσωρινά απομακρυνθείσα, είναι τώρα ξανά στη μόδα και ξαναφουντώνει παντού, ακόμη και στις ακαδημίες και τα πανεπιστήμια, όπου θα περίμενε κανείς αντίσταση.
