Φωτογραφία: Engin Akyurt / Pexels
Η οδυνηρή εκλογική συντριβή του ΜΑS (Κίνημα προς τον Σοσιαλισμό) και η επάνοδος της Δεξιάς σηματοδοτεί το τέλος μιας 20χρονης εποχής
Στις 17 του περασμένου Αυγούστου διεξάχθηκαν στη Βολιβία εκλογές για την ανάδειξη νέου προέδρου κα για την ανανέωση – ανάδειξη 130 βουλευτών και 36 γερουσιαστών (εκλογικό σύστημα των ΗΠΑ). Το 40% του εκλογικού σώματος (7.936.515 άτομα) είναι 20-40 χρονών, ενώ η συμμετοχή ήταν 87% (-1,15%). Οι εκλογές διεξάχθηκαν σε κατάσταση βαθιάς οικονομικής κρίσης[1] και κορύφωσης της βαθιάς και οξείας πολιτικής κρίσης στο ηγεμονικό για 20 χρόνια κίνημα – κόμμα ΜΑS[2] που είχε ήδη διασπαστεί και αποδυναμωθεί.
Στις προεδρικές εκλογές συμμετείχαν νομότυπα 8 υποψήφιοι και αντίστοιχοι αντιπρόεδροι. Υπήρχε, όμως, και μια άτυπη υποψηφιότητα – κόμμα, που λειτούργησε σαν νομότυπη και «συνείσφερε» στη διαμόρφωση των αποτελεσμάτων: το νέο κόμμα «ΕΒΟ Λαός», που ίδρυσε ο ηγέτης του ΜΑS και πρώην πρόεδρος της χώρας Έβο Μοράλες (2006-2019).
Τo Συνταγματικό Δικαστήριο και το Ανώτατο Εκλογοδικείο απέρριψαν το εμμονικό αίτημα –απαίτηση του Έβο να είναι ξανά υποψήφιος πρόεδρος, αφού είχε ήδη ξεπεράσει το συνταγματικό όριο των δύο θητειών. Η απάντηση του Μοράλες ήταν η καταγγελία, και με διαδηλώσεις, της απόφασης σαν υποκινούμενης από τον πρόεδρο Λ. Άρσε. Η προεκλογική καμπάνια καλούσε σε άκυρη ψήφο, με το σκεπτικό ότι μόνο αυτός και το κόμμα του εκπροσωπούν τον λαό και όλα τα άλλα κόμματα είναι παραφυάδες της αυτοκρατορίας (ΗΠΑ).
Το «επίσημο MAS»[3] δεν εκπροσωπήθηκε από τον Λ. Άρσε, που απέσυρε έγκαιρα την υποψηφιότητά του λόγω της χαμηλής δημοφιλίας (του 3%). Όρισε, όμως, ως υποψήφιο πρόεδρο τον 37χρονο «υπουργό προεδρίας» Εδουάρδο ντε Καστίγιο, που στο πρόσωπό του οι λαοί της Βολιβίας αντικρίζουν την οικονομική κρίση και την αδυναμία ελέγχου της.
Υποψηφιότητα έθεσε τελικά και ο πρώην δελφίνος του Μοράλες, Ανδρόνικο Ροντρίγκες (Λαϊκή Συμμαχία), που στη διάσπαση του ΜΑS κράτησε αποστάσεις και από τις δύο πλευρές (Μοράλες, Άρσε). Αρχικά, η υποψηφιότητά του γέννησε ελπίδες για ενότητα απέναντι στην ορατή επέλαση της Δεξιάς – Ακροδεξιάς, που αποτυπώθηκαν και στις δημοσκοπήσεις. Φρούδες οι ελπίδες.
Η Δεξιά επανέρχεται ισχυρότερη
Είναι η πρώτη φορά από τα τέλη της 10ετίας του 1990 που η Αριστερά δεν θα είναι σε β’ γύρο, και από το 2005 δεν χρειάστηκε β’ γύρος, αφού η Αριστερά (MAS) έβγαινε από τον πρώτο.
Στον β’ γύρο που θα διεξαχθεί στις 19 Οκτωβρίου 2025, θα αναμετρηθούν δύο υποψήφιοι της Δεξιάς που δηλώνουν και οι δύο «αντιμασίστας» (αντι-ΜΑΣ, όπως αντι-ΣΥΡΙΖΑ) και ο εκλεγμένος δεύτερος (Κιρόγα) δηλώνει και αντικομουνιστής. Εκφράζουν την πρόθεσή τους να αποστασιοποιηθούν(;) από τις συμφωνίες συνεργασίας με τη Βενεζουέλα και το Ιράν και να στραφούν προς στις ΗΠΑ. Σχετικά με τη συμμετοχή στη Mercosur (κοινή αγορά της Λατινικής Αμερικής) ο Κιρόγα είναι εχθρικός και την αποκαλεί «φυλακή του εμπορίου», ενώ ο Πας δεν είναι μεν εχθρικός, αλλά ούτε θετικός. Ωστόσο, το πιο ανησυχητικό ζήτημα, είναι αν η Δεξιά – Ακροδεξιά, διαθέτοντας πλέον την απόλυτη πλειοψηφία στη Βουλή και Γερουσία (2/3) επιχειρήσει να αλλάξει το Σύνταγμα.
Αποτελέσματα
Με 32,1%, ο Ροντρίγες Πας Περέιρα, υποψήφιος του Χριστιανοδημοκρατικού κόμματος, γερουσιαστής και γιος πρώην προέδρου της χώρας (1989-1993), βγήκε ανέλπιστα πρώτος με αντιπρόεδρο τον 40χρονο Έντμον (Καπιτάν) Λάρα, πρώην αστυνομικό που απολύθηκε επειδή κατήγγειλε τη διαφθορά ανωτέρων του. Από τότε είναι ακτιβιστής κατά της διαφθοράς της αστυνομίας και είναι δημοφιλής – ιδιαίτερα στα λαϊκά στρώματα είναι πολύ αγαπητός. Το κόμμα τους έκλεξε 49 βουλευτές-ριες και 16 γερουσιαστές-τριες.
Με 26,7% ο Χόρχε Κιρόγα Ραμίρες (Τούτο), υποψήφιος της Ελεύθερης Συμμαχίας βγήκε, όπως αναμενόταν, δεύτερος, και το κόμμα 26 βουλευτές-ριες και 7 γερουσιαστές.
Με 19,7%ο πολυεκατομμυριούχος επιχειρηματίας Σαμουέλ Ντόρια Μεδίνα, που ήταν το φαβορί για πρώτος, βγήκε τρίτος. Παρουσιάζεται ως μετριοπαθής δεξιός, αλλά ήταν υποψήφιος αντιπρόεδρος της μετέπειτα πραξικοπηματικής προέδρου Ζανίν Γιάνες το 2019. Δήλωσε ήδη ότι στον β’ γύρο θα στηρίξει τον Πας Περέιρα.Εκλέχτηκαν 26 βουλευτές-ριες και 7 γερουσιαστές.
Τέταρτος, με 8,5% ο 36χρονος ιθαγενής Ανδρόνικο Ροντρίγες (Λαϊκή Συμμαχία), πρόεδρος της Γερουσίας. Από διάδοχος του Μοράλες έγινε προδότης, επειδή δεν υπάκουσε στην εντολή του Έβο να μην θέσει υποψηφιότητα. Εκλέχτηκαν 8 βουλευτές-ριες και δεν εκλέχτηκε γερουσιαστής. Αρχικά, οι δημοσκοπήσεις του έδιναν 18%, αλλά στη συνέχεια κατέβηκε σταδιακά στο 6% -8%. Η διάψευση της ελπίδας για ενότητα, οι συνεχείς, ανίερες πολλές φορές, επιθέσεις τόσο από τον Μοράλες, όσο και το MAS (βλέπε Άρσε) και η προεκλογική του καμπάνια μπορούν να ερμηνεύσουν το τελικό αποτέλεσμα.
Έκτος, με 3,2%, 2 βουλευτές (από 75) και κανέναν γερουσιαστή-στρια ο υποψήφιος του MAS Εδουάρδο ντε Καστίγιο. Οδυνηρό.
Τα άκυρα ψηφοδέλτια από 3,5% εκτοξεύθηκαν στο 19,9%(1.371.049 ψήφοι) και τα λευκάείναι172.835.
Η Δεξιά – Ακροδεξιά πανηγυρίζει για την απρόσμενη επάνοδο. Όμως, πανηγυρίζει και ο Μοράλες για τη νίκη του (τρίτη θέση με τα άκυρα + τα λευκά + αποχή + …νικητής). Καταγγέλλει τις εκλογές ως στημένες και ζητά την ακύρωσή τους και ταυτόχρονα τους προδότες Ανδρόνικο Ροντρίγες, Λ. Άρσε κ.ά. Θλίψη.
Παρόλα αυτά, για τη διάλυση και την εκλογική συντριβή του MAS δεν ευθύνεται μόνο ο Έβο Μοράλες και ευτυχώς η «συζήτηση» έχει ξεκινήσει και ταυτόχρονα τίθενται ερωτήματα σχετικά με το αν η Αριστερά εξακολουθεί να απευθύνεται και να πολιτεύεται μας προϋποθέτει η αναγκαιότητα ύπαρξής μας. Θα τα παρακολουθούμε και θα μας ενημερώνουμε γιατί πέρα από μας διαφορές, μας αφορούν.
Σημειώσεις:
1. Πληθωρισμός 25-28%, έλλειψη συναλλαγματικού αποθέματος σε δολάρια, μεγάλη έλλειψη καυσίμων, ενώ οι πωλήσεις φυσικού αερίου έχουν καταρρεύσει.
2. Το MAS δεν είναι ένα κόμμα με τη στενή έννοια της λέξης, αλλά μια σύνθετη συνομοσπονδία συνδικάτων και κοινωνικών οργανώσεων – κινημάτων. Με αυτή τη σύνθεση, όταν ξεκίνησε η σύγκρουση, καταρχάς Άρσε – Μοράλες, το κόμμα οδηγήθηκε σε πορεία πολιτικής διάλυσης με αυξανόμενους ρυθμούς.
3. Μετά τη διάσπαση, ο τίτλος του MAS διεκδικήθηκε δικαστικά από τον Ε. Μοράλες και τον Άρσε και «κέρδισε», όπως ήταν αναμενόμενο, ο πρόεδρος της χώρας Λ. Άρσε.
Η Δεξιά αποφυλακίζει πραξικοπηματίες
Δεν έχει διεξαχθεί ούτε ο β’ γύρος των εκλογών και δικαστές μέσα σε τρεις ημέρες και με συνοπτικές διαδικασίες, αποφάσισαν να αποφυλακίσουν/θέσουν σε κατ’ οίκον περιορισμό τρεις πραξικοπηματίες του 2019, που έχουν καταδικαστεί για βαριές κατηγορίες, προφανώς κατόπιν εντολής άνωθεν (Ζανίν Άνιες, πρόεδρος της πραξικοπηματικής κυβέρνησης, ο γνωστός ακροδεξιός της Σάντα Κρους, Φερνάντο Καμάτσο και ο Μ.Α. Πουμάρι). Σχεδόν ταυτόχρονα λήφθηκε ίδια απόφαση για τρεις πρώην αξιωματικούς του στρατού που έχουν καταδικαστεί για τη σφαγή στη Σενκάτα στη διάρκεια του πραξικοπήματος, το 2019. Οι αποφάσεις αυτές προκάλεσαν πολλές αντιδράσεις και πραγματοποιήθηκαν και διαδηλώσεις.
