Το αριστερό ριζοσπαστικό Κίνημα Μαζί κατάφερε να εκλέξει τον κινηματικό Ρέντι Μούτσι βουλευτή στα Τίρανα παρά το γεγονός ότι αποκλείστηκε από τα μέσα ενημέρωσης και έκανε μια προεκλογική εκστρατεία με ελάχιστους πόρους
Ο σοσιαλιστής Έντι Ράμα κατάφερε μία ιστορική νίκη εξασφαλίζοντας την απόλυτη πλειοψηφία στη βουλή, ενώ το δεξιό Δημοκρατικό Κόμμα κατέγραψε τη μεγαλύτερη ήττα του την τελευταία 20ετία στις εκλογές της 13ης Μάη. Το αριστερό Κίνημα Μαζί, παρά τον αποκλεισμό του από τα ΜΜΕ και τα πενιχρά μέσα του, με 1,55% ή περισσότερες από 24.000 ψήφους εξέλεξε έναν βουλευτή στα Τίρανα.
Η κατάρρευση της συμμετοχής στο ιστορικό ναδίρ του 42% επιβεβαίωσε τη ρήση πολλών ψηφοφόρων που απείχαν ή όχι: «Ο Ράμα πρέπει να φύγει, ο Μπερίσα δεν πρέπει να έρθει».
«Ξέρεις ποια είναι η μεγαλύτερη έκπληξη; Ακόμα και τώρα, αν βγείτε στον δρόμο, όλοι θα αρχίσουν να παραπονιούνται: “Έχω χαμηλή σύνταξη, δεν έχω χρήματα για φάρμακα, δεν έχω ηλεκτρικό ρεύμα”, αλλά σε τελική ανάλυση, οι εκλογές της 11ης Μάη μάς έδειξαν ότι οι Αλβανοί είναι χαρούμενοι», τόνισε ειρωνικά από τις οθόνες του Ora News ο δικηγόρος Λέοναρντ Κάρατζ.
Το Κίνημα Μαζί
Το αριστερό ριζοσπαστικό Κίνημα Μαζί κατάφερε να εκλέξει τον κινηματικό Ρέντι Μούτσι βουλευτή στα Τίρανα παρά το γεγονός ότι αποκλείστηκε από τα μέσα ενημέρωσης και έκανε μια προεκλογική εκστρατεία με ελάχιστους πόρους
Οι διεθνείς παρατηρητές αναγνώρισαν ότι το Κίνημα Μαζί του Άρλιντ Τσόρι, που στην πράξη παραχώρησε την εκλόγιμη θέση στον Μούτσι, ήταν το μόνο κόμμα που δεν προσπάθησε να συνδιαλλαγεί με τους καναλάρχες, γιατί όλα τα άλλα κόμματα έλπιζαν ότι με μια σιωπηρή συμφωνία θα είχαν λίγο περισσότερο τηλεοπτικό χρόνο.
O Τσόρι και ο Μούτσι εμφανίστηκαν μαζί σε συνέντευξη Τύπου την Πέμπτη το απόγευμα για να ευχαριστήσουν τους ψηφοφόρους και κυρίως του νέους ακτιβιστές που στήριξαν το Κίνημα Μαζί και να δηλώσουν ότι ο αγώνας συνεχίζεται. Ιδιαίτερα καλή ήταν η ψήφος του Κινήματος Μαζί από το εξωτερικό, που έφθανε στο 2,62% ή 2.467 ψήφους με καταμετρημένο το 50% των ψήφων της διασποράς.
Απόλυτη πλειοψηφία
Το Σοσιαλιστικό Κόμμα με 52,32% ή πάνω από 800.000 ψήφους θα έχει 83 έδρες στις 140 της βουλής και το Δημοκρατικό Κόμμα με 33,74% ή σχεδόν 520.000 ψήφους μόλις 50 έδρες.
Το αποτέλεσμα της κάλπης καθορίστηκε για αρκετούς και από το γεγονός ότι δύο ημέρες πριν ανοίξουν οι κάλπες ο Ράμα χάρισε πρόστιμα σε 170.000 άτομα αξίας 150.000.000 ευρώ. Αν αναλογιστούμε τι σημαίνουν εκατό πενήντα εκατομμύρια ευρώ στην Αλβανία ίσως φανεί λίγο και το 52,32% του Ράμα.
Η σαρωτική νίκη του Ράμα στα αστικά κέντρα συνδέεται ίσως με την υπόσχεση ότι θα οδηγήσει στην Αλβανία στην ΕΕ έως το 2030, ένας διακαής πόθος του κόσμου, αφού σύμφωνα με τη Eurostat το 26% του πληθυσμού της Αλβανίας ζει σε χώρες της ΕΕ.
Με τον Ράμα η μειονότητα
Το Δημοκρατικό Κόμμα ήρθε πρώτο μόνο στις τρεις βορειότερες περιφέρειες της χώρας, τη Λέζα, το Κούκες και το Σκόδρα. Στις δύο νότιες περιφέρειες όπου συγκεντρώνεται η ελληνική μειονότητα, με τα ιδιαίτερα προβλήματά της από την υπόθεση Μπελέρη έως το θέμα των τίτλων ιδιοκτησίας, οι Σοσιαλιστές του Ράμα σάρωσαν στον Αυλώνα με 9 έδρες έναντι 3 των Δημοκρατικών και με 3 έδρες έναντι 1 στο Αργυρόκαστρο.
Όχι άλλες φυλακές μεταναστών
Υπάρχουν όμως και ιδιαίτερα θετικά πολιτικά μετεκλογικά στοιχεία στον Ράμα, γιατί κατά τη διάρκεια της συνάντησής του με τον πρωθυπουργό του Ηνωμένου Βασιλείου Κιρ Στάρμερ στα Τίρανα, και όταν ακόμη δεν είχαν ανακοινωθεί τα τελικά αποτελέσματα, αναγκάστηκε να απορρίψει την πρόταση για βρετανική φυλακή μεταναστών στην Αλβανία, υποστηρίζοντας ότι η συμφωνία με την ακροδεξιά ιταλική κυβέρνηση της Μελόνι οφειλόταν στη «ειδική σχέση» με την Ιταλία, που οφειλόταν σε γεωγραφικούς λόγους. Το λουκέτο, βέβαια, της φυλακής των Μελόνι – Ράμα ήρθε από τις ευρωπαϊκές και δικαστικές αίθουσες.
Όταν ο Στάρμερ αναφέρθηκε στον πόλεμο στην Ουκρανία ο Ράμα εκδήλωσε το αντι-ρωσικό του μένος, υποστηρίζοντας ότι «στα 35 χρόνια δημοκρατίας κανένας Ρώσος ηγέτης δεν έχει πατήσει το πόδι του εδώ και δεν μας λείπει».
Όταν ο Μακρόν έμαθε αλβανικά
Τα συγχαρητήρια στο Ράμα για την επανεκλογή του ξεκίνησαν με αυτά της προέδρου Κομισιόν φον ντερ Λάιεν, «η Αλβανία ανήκει στην ΕΕ», του πρόεδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Κόστα, της ιταλίδας πρωθυπουργού Μελόνι και του πρωθυπουργού της Ουγγαρίας, για να κλέψει την παράσταση ο πρόεδρος της Γαλλίας Μακρόν, με ένα μήνυμα στα αλβανικά.
Η Σύνοδος Κορυφής της Ευρωπαϊκής Πολιτικής Κοινότητας στα Τίρανα προς το τέλος της εβδομάδας διευκόλυνε τον Κόστα, την φον ντερ Λάιεν, τον Ρούτε, μεταξύ άλλων, να συγχαρούν από κοντά το Ράμα επαναλαμβάνοντας το τελετουργικό για την ένταξη της χώρας στην ΕΕ. Από τα Τίρανα δεν έλειψε βέβαια και ο πρόεδρος της Ουκρανίας Ζελένσκι.
Σκιές στις κάλπες είδε ο ΟΑΣΕ
Τα συγχαρητήρια των Ευρωπαίων ηγετών έφθασαν πάντως μετά από τις καταγγελίες της Αποστολής Παρακολούθησης του Οργανισμού για την Ασφάλεια και τη Συνεργασία στην Ευρώπη (ΟΑΣΕ), ότι υπήρχαν άνισοι όροι ανταγωνισμού και ότι το κυβερνητικό κόμμα επωφελήθηκε εκτενώς από τους κρατικούς πόρους, με αποτέλεσμα να έχει προβάδισμα.
Τη στιγμή που ο ΟΑΣΕ αναγνώριζε ότι «ασκήθηκαν πιέσεις στους ψηφοφόρους, ιδίως σε εργαζόμενους του δημόσιου τομέα, για να ψηφίσουν το κυβερνών κόμμα» και ότι «η διαφάνεια στη χρηματοδότηση των προεκλογικών εκστρατειών παρέμεινε περιορισμένη», στο Φιέρι και τα Σκόρδα ήδη είχαν γίνει οι πρώτες συλλήψεις για νοθεία, μετά από καταγγελίες.
Στην προκαταρκτική του έκθεση ο ΟΑΣΑ προχώρησε ακόμη περισσότερο υποστηρίζοντας ότι: «Ήταν επίσης δύσκολο για όλους τους ψηφοφόρους να λάβουν ανεξάρτητη πληροφόρηση από τα μέσα ενημέρωσης. Η συγκέντρωση στον τομέα των μέσων ενημέρωσης, η υπονόμευση της ποικιλομορφίας των πηγών ειδήσεων και η αυτολογοκρισία των δημοσιογράφων, καθώς και η κυριαρχία των δύο μεγαλύτερων κομμάτων στη δημοσιογραφία, περιόρισαν τις ευκαιρίες των ψηφοφόρων να κάνουν μια ενημερωμένη επιλογή».
Η προκαταρκτική έκθεση του ΟΑΣΕ καταγράφει σαφή παραδείγματα και λεπτομέρειες για τον τρόπο με τον οποίο η πληροφόρηση ελέγχεται και χειραγωγείται συστηματικά στην Αλβανία. Σύμφωνα με τους παρατηρητές, οι ειδήσεις συχνά παράγονται από τα ίδια τα πολιτικά κόμματα και μεταδίδονται από τα ΜΜΕ ως «ανεξάρτητες ειδήσεις», χωρίς καμία ετικέτα και χωρίς κανένα δημοσιογραφικό φίλτρο.
«Τα υλικά και τα βίντεο της προεκλογικής εκστρατείας προσφέρθηκαν από τα πολιτικά κόμματα και μεταδόθηκαν από τα κανάλια χωρίς να αναφέρονται ως τέτοια, όπως απαιτεί ο Εκλογικός Κώδικας, και η Κεντρική Εκλογική Επιτροπή δεν πήρε κανένα μέτρο για να αντιμετωπίσει αυτή την πρακτική», αναφέρει η έκθεση. Αυτό το φαινόμενο μετάδοσης χωρίς φίλτρο υλικών που προέρχονται από τα γραφεία Τύπου δεν είναι τυχαίο. Η ερευνητική δημοσιογραφία βρίσκεται στα τελευταία της στάδια, ενώ η πλειονότητα των ΜΜΕ ζει από δημόσιες συμβάσεις και κυβερνητικές διαφημίσεις.
Η συγκέντρωση της ιδιοκτησίας των ΜΜΕ υπονομεύει περαιτέρω τον πλουραλισμό των πηγών ειδήσεων, κάτι που έρχεται σε αντίθεση με τα διεθνή πρότυπα, υπογράμμισε ο ΟΑΣΕ, εκτιμώντας ότι η ιδιοκτησία ορισμένων από τα μεγαλύτερα διαφημιστικά γραφεία από πολιτικά συμφέροντα εμποδίζει τη δίκαιη κατανομή των εσόδων από τις διαφημίσεις, ενώ η έλλειψη αξιόπιστης μέτρησης της ακροαματικότητας εμποδίζει τη διαφανή και υπεύθυνη κατανομή των δημόσιων διαφημίσεων. Τα φιλοκυβερνητικά Top Channel και TV Klan καλύπτουν το 64% της τηλεοπτικής αγοράς, ενώ ο μόνος τηλεοπτικός σταθμός κοντά στην αντιπολίτευση Syri TV, κατέχει μόνο το 1,7% των εσόδων της τηλεοπτικής αγοράς, έσοδα που ακολουθούν πτωτική πορεία.
Ο εκπρόσωπος της αποστολής παρατηρητών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου Μάικλ Γκάλερ χαρακτήρισε το θέμα των ΜΜΕ «μεγάλο πρόβλημα» που δεν εξασφάλιζε ίσες συνθήκες στον εκλογικό ανταγωνισμό. «Η μη διαφανής χρηματοδότηση παραμένει μια ανησυχητική διαδικασία, η επιρροή των ιδιοκτητών ή των πολιτικών στην επιμελητεία των ΜΜΕ, η έλλειψη ανεξάρτητης δημοσιογραφικής κάλυψης, η άρνηση των πολιτικών ηγετών να συμμετάσχουν σε τηλεοπτικές συζητήσεις και η πολιτική ταύτιση ενός μεγάλου αριθμού ΜΜΕ περιορίζει τη δυνατότητα των πολιτών να αποκτούν αντικειμενικές πληροφορίες. Έτσι, οι πολίτες δεν έχουν την ευκαιρία να κάνουν ενημερωμένες επιλογές», τόνισε ο Γκάλερ.
Την επιβεβαίωση των καταγγελιών του ΟΑΣΑ ήρθε να ενισχύσει η κοινή ανακοίνωση της Ύπατης Εκπροσώπου και αντιπροέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Κάγια Κάλλας με τον Επίτροπος για τη Γειτονία και τη Διεύρυνση Όλιβερ Βάρχελι, που έκαναν λόγο για θετικά οργανωτικά στοιχεία, αλλά και για σοβαρές ανισότητες και θεσμικά ελλείμματα στη διαδικασία.
Οι ξένοι παρατηρητές κατάλαβαν γρήγορα ότι τα βασικά τηλεοπτικά κανάλια της χώρας έχουν μόνο έναν ιδιοκτήτη μπροστά στον οποίο υποκλίνονται, και αυτός είναι η κυβέρνηση Ράμα.
Ο Μπερίσα άρχισε αμέσως να επαναλαμβάνει το ίδιο αφήγημα από το 1997 καλώντας τους οπαδούς του σε συγκεντρώσεις και σε ένα είδος πολιτικής ανυπακοής στο «ναρκο-καθεστώς των Τυράννων», απειλώντας τον Ράμα ότι θα πάει το φάκελο των εκλογικών παραβιάσεων στην Αμερική του Ντόναλντ Τραμπ.
Η ψήφος της διασποράς
Από το εξωτερικό ψήφισαν περίπου 195.000 άτομα με τον Ράμα να προηγείται με το 54,02% των ψήφων έναντι του 28,46% του Μπερίσα. Τα ψηφοδέλτια της αλβανικής διασποράς στην Ελλάδα θα άνοιγαν τελευταία, με το μεγαλύτερο τμήμα των ψηφοφόρων να προέρχεται από το Φιέρι, όπου σάρωσε ο Ράμα. Η απόφαση για την ψήφο της διασποράς από την Ελλάδα υιοθετήθηκε στις 13 Μαΐου μετά από καταγγελίες της αντιπολίτευσης για πιθανή χειραγώγηση της εκλογικής διαδικασίας και παρά την ένσταση του Σοσιαλιστικού Κόμματος.
