Είναι πολύ δύσκολο να αποχαιρετάς μιαν ακόμη, σπουδαία ηθοποιό, μιαν αναντικατάστατη φίλη και μιαν ακαταπόνητη και αφοσιωμένη εργάτρια του θεάτρου, για πάνω από 65 χρόνια.
Η Ελένη Καρπέτα έφυγε στα 88 της χρόνια σιωπηρά, όπως έζησε, αφήνοντας όμως ένα σημαντικό αποτύπωμα στη θεατρική πορεία του τόπου μας.
Γεννήθηκε το 1937 στην Χιλιαδού Φθιώτιδας, από πατέρα δάσκαλο και οικογένεια που βίωσε τις περιπέτειες της Αριστεράς σε όλες τις δραματικές κορυφώσεις τους. Το Καρπετέικο αλλά και το Ματικέικο (το σόι από τη μεριά της μητέρας της) διώκονταν ήδη από τη δεκαετία του ’30, ιδιαίτερα μετά το «ιδιώνυμο» του Βενιζέλου. Ο πατέρας της κατακρεουργήθηκε από παρακρατικές ομάδες της Δεξιάς το 1948, στην περιοχή της Τιθορέας. Ο θείος της (κι αυτός δάσκαλος) εκτελέσθηκε το 1944 από τους Γερμανούς, όντας πολιτικός κατάδικος. Οι δύο ξαδέλφες της υπηρέτησαν στον Δημοκρατικό Στρατό και έζησαν, μέχρι τη μεταπολίτευση, στο εξωτερικό ως πολιτικές πρόσφυγισσες. Η τρίτη ξαδέλφη της, η Ελένη Βούλγαρη, παράνομη από το 1955, συνελήφθη το 1966 και παρέμεινε στη φυλακή μέχρι το 1974. Η ίδια, η Ελένη Καρπέτα, συνελήφθη, ενώ ήταν ακόμη μαθήτρια, μαζί με τη μητέρα της και κρατήθηκε προφυλακισμένη για κάποιους μήνες. Η μητέρα της έμεινε φυλακισμένη μέχρι το 1962, ενώ η Ελένη δικάστηκε και αθωώθηκε, ενώ ήταν ακόμη μαθήτρια της Δραματικής Σχολής του Εθνικού Θεάτρου.
Σαγηνεύτηκε από την απελευθερωτική «ουτοπία του Θέσπη» παρακολουθώντας, παιδί, τις παραστάσεις των μπουλουκιών, αλλά και τα πρώτα βήματα οργάνωσης Λαϊκού Θεάτρου στα χρόνια της Κατοχής και της Αντίστασης. Το θέατρο φάνταζε στα μάτια της σαν την πύλη που οδηγούσε σε απελευθερωμένους τόπους, όπου φωλιάζει η ελευθερία, γαληνεύει η βία και ο τρόμος, δαμάζεται η οδύνη και ο θάνατος και ανθίζει η δημιουργικότητα.
Σπούδασε στη Δραματική Σχολή του Εθνικού Θεάτρου, με πολύ αντίξοες κοινωνικές και οικονομικές συνθήκες, δουλεύοντας άλλοτε στο ζαχαροπλαστείο Ρωσσικό, άλλοτε σε εργοστάσιο κατασκευής μπαταριών, αλλά περιστασιακά και στην Επιθεώρηση Τέχνης στηρίζοντας ταυτόχρονα το παράνομο Κ.Κ.Ε. Όμως τα χρόνια της Δραματικής Σχολής ήταν ιδιαίτερα γόνιμα, της επιφύλαξαν τον γάμο της με τον Νίκο Ξανθόπουλο, που μπορεί να κράτησε λίγο, ωστόσο της χάρισε τον πολυαγαπημένο της γιο Παναγιώτη.
Αν ανατρέξουμε στη θεατρική πορεία από το 1958 και μετά αξίζει να αναφέρουμε την ολιγόμηνη παραμονή στο Θέατρο Τέχνης, τις συνεργασίες της με τους θιάσους της κ. Κατερίνας, του Δ. Μυράτ, του Μίμη Φωτόπουλου, του Κ. Μιχαηλίδη, με το Θέατρο Πορεία του Α. Δαμιανού, κ.ά. Το 1965 κλήθηκε από τον Σ. Καραντινό να ενταχθεί στο δυναμικό του Κ.Θ.Β.Ε., όπου παρέμεινε μέχρι τον Δεκέμβριο του 1967, οπότε και εκδιώχθηκε για πολιτικούς λόγους. Στα επόμενα χρόνια συνεργάστηκε με τον θίασο της Μ. Ανουσάκη, αλλά και τον θίασο Τ. Καρέζη – Κ. Καζάκου. Το 1971 ιδρύουν, μαζί με τον Θανάση Παπαγεωργίου, το θέατρο Στοά. Στόχος τους είναι να δημιουργήσουν μια εστία που θα υλοποιούσε το αίτημα για θεατρική αποκέντρωση, θα αναδείκνυε σύγχρονα νεοελληνικά θεατρικά κείμενα αλλά και έργα ξένων δραματουργών, με μια πρωτοπόρα, λιγότερο ρεαλιστική, σκηνική απόδοση και άμεση επικοινωνία με τους θεατές, σε σκοτεινές εποχές, με την Ασφάλεια να παραφυλάει στην είσοδο του θεάτρου.
Το 1974 η συνεργασία διαλύεται, όμως η Ε. Καρπέτα έχει ήδη αρχίσει να σκηνοθετεί («Ο λάκκος και η φάβα», «Πανοραμική θέα μιας νυχτερινής εργασίας», «Κούτσουρο», «Ιππής»), έχει δοκιμαστεί ακόμη μία φορά στην αρχαία τραγωδία («Τρωάδες» του Ευριπίδη) αλλά και στο σύγχρονο πολιτικό θέατρο («Άσμα για το σκιάχτρο της Λουζιτάνια» του Π. Βάις).
Το 1975 καλείται ξανά από το Κ.Θ.Β.Ε. και εντάσσεται στο δυναμικό του μέχρι το 1992, όπου εργάστηκε ως ηθοποιός, σκηνοθέτης και καθηγήτρια της Δραματικής Σχολής του Κ.Θ.Β.Ε. Μετά την ηθελημένη αποχώρηση της εργάστηκε σποραδικά με το ΔΗΠΕΘΕ Ηπείρου, το ΔΗΠΕΘΕ Βέροιας, την Πειραματική σκηνή της “Τέχνης” και άλλα σχήματα και παρέμεινε πάντα ενεργή καταθέτοντας προτάσεις για τα πολιτιστικά δρώμενα αλλά και σκέψεις για την ιστορία και τη λειτουργία των θεατρικών φορέων.
Υπηρέτησε με συνέπεια όλα, σχεδόν, τα θεατρικά είδη. Από το «μπουλβάρ» ως την αρχαία τραγωδία, από το κωμειδύλλιο ως το σύγχρονο νεοελληνικό έργο, από τον Μακιαβέλι και το κλασσικό δράμα, μέχρι το θέατρο του «παραλόγου».
Δοκιμάστηκε με επιτυχία σε πάνω από 15 σκηνοθεσίες σε διάφορες θεατρικές σκηνές.
Ο κινηματογράφος και η τηλεόραση την απωθούσαν. Ωστόσο συμμετείχε σε μερικές σημαντικές ταινίες («Ηλέκτρα», «Ψηλά τα χέρια Χίτλερ» κ.ά.) και σε κάποιες μελοδραματικές και κωμικές παραγωγές, κυρίως για βιοποριστικούς λόγους, ενώ αρνήθηκε κατά καιρούς πολύ σημαντικές προτάσεις.
Ωστόσο, η μεγαλύτερη χαρά της ήταν η διδασκαλία στη Δραματική Σχολή του Κ.Θ.Β.Ε. Είχε την τύχη να συμβάλει στη «χρυσή εποχή», όπου διαμορφώθηκαν πολύ σημαντικά στελέχη του Ελληνικού Θεάτρου. Ανάμεσά τους η Κ. Καραμπέτη, η Τ. Λύγαρη, η Θ. Μπαζάκα, η Α. Παπαδοπούλου, η Ε. Ναζλίδου, η Ρ. Λουϊζίδου, και τόσοι άλλοι. Η εργασία της Ε. Καρπέτα ήταν ιδιαίτερα σημαντική και αναγνωρίστηκε από πολλούς.
Πίστευε πάντα ότι κάθε ηθοποιός θα έπρεπε να πασχίζει ώστε να κατακτήσει μια πολύπλευρη μόρφωση, να διαμορφώνει μια αυτόνομη παρουσία, να μετέχει στα κοινά και να μην γίνεται άθυρμα στις διαθέσεις του θεατρώνη ή ενός δυνάστη σκηνοθέτη ή ακόμη και μιας «κοινά αποδεκτής» πολιτισμικής αντίληψης και να μην υποκύπτει στα καλέσματα μιας άσκοπης δημοσιότητας.
Ωστόσο, πίσω από την εμβληματική παρουσία, την αυστηρότητα του ήθους της, τη θηλυκή βεβαιότητα, την ερμηνευτική δεινότητα, τη σκηνική ευστροφία, την ιδιαίτερα επεξεργασμένη και μορφοπλαστική εκφορά του θεατρικού λόγου με την οποία κατάφερνε να ενσαρκώνει την ψυχή ενός κειμένου, αχνοφαινόταν κάποιες φορές ένα άλλο πρόσωπο.
Ξεπρόβαλε η μορφή ενός μικρού κοριτσιού που κάλυπτε με τη σιωπή τα τραύματά του, που έκρυβε την αγωνία του στα παραπήγματα του Ποδονίφτη και του Γαλατσίου, που θύμωνε, πείσμωνε και κατέστρεφε, ενώ παράλληλα ονειρεύονταν τα λιβάδια του χωριού της, που λάτρευε τα λουλούδια, που λαχταρούσε τα ταξίδια και τις αποδράσεις, που πικραινόταν για την πορεία της Ανανεωτικής Αριστεράς και αποζητούσε μια δικαίωση. Συντηρούσε όμως, και στις πιο δύσκολες στιγμές, μια αδάμαστη μαχητικότητα και την προσδοκία για ένα καλύτερο μέλλον, χωρίς ποτέ να εξαργυρώσει καμιά πολιτική παρακαταθήκη.
Αυτή η Ελένη με τα πολλά πρόσωπα πρόσφερε απέραντη τρυφερότητα, απόλυτη αποδοχή, αμέριστη και ανιδιοτελή αγάπη, φροντίδα και υποστήριξη στους φίλους της. Όμως πάνω από όλα πιο δυνατή ήταν η απεριόριστη αγάπη για τον γιό της και τον εγγονό της, που στάθηκαν δίπλα της μέχρι την τελευταία στιγμή.
Αυτή η Ελένη θα μείνει για πάντα χαραγμένη στην ψυχή μας, κι όχι στα χαρτιά και στις εικόνες, αυτό ακριβώς που ήθελε.
