Φωτο: Eurokinissi
Ας ξεκινήσουμε με μια παραδοχή. Ίσως λίγοι να διαμόρφωσαν τη σύγχρονη ελληνική ευαισθησία όσο ο Διονύσης Σαββόπουλος. Μέσα από τα τραγούδια και τους στίχους, μέσα από τις μείξεις και τα παντρέματα, την ανάδειξη των σημείων, τη δημιουργία. Και μαζί τα εξώφυλλα και τις συναυλίες, το ιδιαίτερο στίγμα και την αισθητική, τις φράσεις των τραγουδιών του που έγιναν νεοελληνικοί κοινοί τόποι. Και τελικά μέσα από τις αντιφάσεις και τις αστοχίες του.
Πάνω από όλα, όμως, ο Σαββόπουλος ενσάρκωσε όσο κανείς άλλος την ουσία της ροκ μεταφέροντας την στα καθ’ ημάς. Όχι τόσο μουσικά (νομίζω με μουσικούς όρους ροκ δίσκοι θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν «ο Μπάλος» και το «Βρώμικο ψωμί»). Όσο την ουσία της ροκ αφήγησης, αυτής της μεγάλης αισθητικής περιπέτειας που ξεκινάει από παλιά (με τη μπλουζ και τη φολκ), απογειώνεται το δεύτερο μισό του 20ου αιώνα και συνεχίζει τον δρόμο της μεταμορφωμένη (μέσα από τη hip- hop κ.α.). Και όταν λέω για αφήγηση δεν μιλώ τόσο για περιεχόμενο όσο για τρόπο, για λειτουργία. Όχι για τη μουσική, ούτε για τον στίχο. Αλλά για τον συνδυασμό των δύο. Τη συνύπαρξη και τη συνομιλία. Μια πρόσθεση που γίνεται πολλαπλασιασμός. Μια άλλη αφήγηση, άμεση και επιτακτική. Μια αφήγηση που γίνεται μαζί η εμπλουτισμένη μας οικειότητα.
Ο Σαββόπουλος ήταν η ελληνική εφεύρεση της οικειότητας. Ή μάλλον η ελληνική εκδοχή της. Ένας οικείος ψίθυρος που καταφέρνει ενώ μιλάει σε όλους να μιλάει και στον καθένα ξεχωριστά. Ο Σαββόπουλος ήταν ακριβώς αυτό, συχνά στον υπερθετικό βαθμό του. Αντιφατικός και αποσπασματικός, με ένα θάρρος να αγκαλιάζει τις αντιφάσεις του και να τις εκθέτει. Διεκδικώντας έτσι ένας τραγουδιστό αφηγηματικό εύρος που ελάχιστοι κατάφεραν. Προσπαθώντας να χωρέσει μέσα στην ιερή μανία του ροκ διονυσιασμού τους ήχους των Βαλκανίων και της ανατολής, το λαϊκό και την ηλεκτρική αναζήτηση. Τον μελωδικό τόνο του Χατζιδάκι και τον εμψυχωτικό τόνο του Θεοδωράκη. Το κωμικό και το ερωτικό. Τον βαλκανικό σουρεαλισμό. Το επικαιρικό και αυτό που ξεπερνάει τον χρόνο. Ιστορίες της κοινότητας, ιστορίες άλλοτε γιορτινές και άλλοτε υπόγειες. Ο Σαββόπουλος ήταν ένας πληθυντικός καλλιτέχνης. Σε τέτοιο βαθμό ώστε συχνά να πληγώνει πολλούς. Με τον θάνατό του ο καθένας μας θα επιλέξει από αυτόν ακριβώς τον πληθυντικό αυτά που του ταιριάζουν. Τον δικό του Σαββόπουλο. Πολλοί θα προσπαθήσουν να τον οικειοποιηθούν αλλά τελικά δεν θα ανήκει σε κανέναν.
Ακούγοντας ξανά το έργο του έχουμε μια σύνοψη και μια συμπύκνωση του δεύτερου μισού του δύσκολου ελληνικού 20ου αιώνα. Από τη Χαμένη άνοιξη μέχρι τη χούντα, από τη μεταπολίτευση μέχρι τους πρόποδες της κρίσης. Μια άλλη ιστορία υπόγεια. Με συλλογικούς ηρωισμούς και ατομικούς συμβιβασμούς, με πόνο και ξεγνοιασιά, με παρέες και θανάσιμες μοναξιές. Όλα αυτά ο Σαββόπουλος τα ενσάρκωνε. Με την εξωστρέφεια της κατάθεσης. Με την υπερβολή της μελωδίας του πλήθους. Και πολλές φορές με μια αστοχία ή μια αφέλεια που όμως έχει σαν απαραίτητη προϋπόθεσή της την ειλικρίνεια.
Ο θάνατος είναι μια σύνοψη. Εκεί χωράνε όλα. Αλλά μαζί είναι και το σημείο εκκίνησης μιας διαδικασίας. Η στιγμή που η βιογραφία αποκολλάται από το έργο. Ή μάλλον αρχίζει να ζυγίζει διαφορετικά. Και τελικά η ζωή, η ζωή αυτή που παρήλθε, κρίνεται μέσα από το έργο. Και το έργο που αφήνει πίσω του ο Διονύσης Σαββόπουλος είναι ένα σπουδαίο έργο.
