«Βερμίλιο: Η νύφη του βουνού»
Στο Βερμίλιο, ένα χωριό στις ιταλικές Άλπεις, λίγο πριν από το τέλος του πολέμου καταφθάνει ένας λιποτάκτης, ο Πιέτρο, ο οποίος βρίσκει καταφύγιο στο σπίτι του δασκάλου και της πολυμελούς οικογένειάς του. Ο δάσκαλος είναι ένας αυστηρός αλλά δίκαιος άνδρας, που μαζί με τη γυναίκα του μοχθούν να μεγαλώσουν τα παιδιά τους. Εν τω μεταξύ, ο Πιέτρο φαίνεται ότι γοητεύεται από τη Λουτσία, μία από τις κόρες του δασκάλου. Και καθώς τα αισθήματα είναι αμοιβαία, ο νεαρός λιποτάκτης αποφασίζει να ζητήσει την κοπέλα από τον πατέρα της σε γάμο. Οι δύο νέοι παντρεύονται και στο μεταξύ τελειώνει ο πόλεμος πράγμα που σημαίνει ότι ο Πιέτρο δεν κινδυνεύει πλέον να συλληφθεί για τη λιποταξία του. Έτσι μπορεί να ταξιδέψει μέχρι την πατρίδα του, τη Σικελία, να δει τους δικούς του και να τους ενημερώσει για τον γάμο του. Η Λουτσία μένει πίσω να περιμένει την επιστροφή του αγαπημένου της αλλά ο καιρός περνά χωρίς να έχει κανένα νέο του.
Η ταινία της Μάουρα Ντελπέρο «Βερμίλο: Η νύφη του βουνού» (Vermiglio) είναι ένα κομψό, πολυεπίπεδο ηθογραφικό δράμα. Με το επιβλητικό τοπίο των Άλπεων και τις εποχές που εναλλάσσονται να «συμμετέχουν» στην υπόθεση, η Ντελπέρο σκηνοθετεί μια συγκινητική ταινία που αφηγείται τη ζωή των ανθρώπων, ενώ γύρω τους ο κόσμος αλλάζει. Και είναι εκείνες οι μικρές ανθρώπινες ιστορίες που αφηγείται, οι χαρακτήρες που εμπλέκονται και που έρχονται να δέσουν και να συγκροτήσουν την κεντρική αφήγηση. Παράλληλα η σκηνοθέτρια δίνει, έστω και εξ αντανακλάσεως, μια εικόνα των οικογενειακών σχέσεων, των δεσμών και των άγραφων νόμων που τις διέπουν, ιδιαίτερα σε συντηρητικές κοινωνίες όπως εκείνη της Νότιας Ιταλίας. Μια ταινία χαμηλών τόνων, χωρίς τίποτα το εκκωφαντικό αλλά με υπόγεια σκληρότητα.
Όπως έχει δηλώσει η Μάουρα Ντελπέρο, αποφάσισε να κάνει αυτήν την ταινία μετά τον θάνατο του πατέρα της ως μια προσπάθεια να μη χαθούν οι παραδόσεις με τις οποίες εκείνος μεγάλωσε.
Η απαγορευμένη ταινία
«Βιριδιάνα»
Η Βιριδιάνα είναι δόκιμη μοναχή και πρόκειται σύντομα να ορκιστεί. Και ενώ ο καιρός πλησιάζει καλείται από την ηγουμένη που την παροτρύνει να επισκεφθεί τον θείο της, τον δον Χάιμε, που ζει μόνος του σε μια τεράστια έπαυλη. Τις λίγες μέρες που η Βιριδιάνα μένει μαζί με τον θείο της, οι δυο τους θα έρθουν πιο κοντά και η νεαρή δόκιμη φαίνεται να χαίρεται που αποκαθίστανται οι σχέσεις τους. Όμως ενώ πλησιάζει η μέρα που πρόκειται να επιστρέψει στο μοναστήρι, ο θείος της με τη βοήθεια της υπηρέτριάς του της Ραμόνα, κάνει πρόταση γάμου στην ανιψιά του. Εκείνη αρνείται, εκείνος προσπαθεί να τη βιάσει αλλά την τελευταία στιγμή μετανιώνει. Και ενώ η Βιριδιάνα φεύγει άρον – άρον από την έπαυλη μαθαίνει ότι ο δον Χάιμε αυτοκτόνησε και άφησε την περιουσία του σε εκείνη και τον νόθο γιο του Χόρχε. Αποφασίζει, λοιπόν, να μην επιστρέψει στο μοναστήρι μένει στην έπαυλη και την μετατρέπει σε χώρο φιλοξενίας διάφορων ζητιάνων. Στο μεταξύ καταφθάνει ο Χόρχε με την κοπέλα του τη Λουτσία, η οποία όμως ζηλεύει τη Βιριδιάνα επειδή νομίζει ότι ο Χόρχε την γλυκοκοιτάζει.
Ο Λουίς Μπουνιουέλ σκηνοθέτησε τη «Βιριδιάνα» (Viridiana) το 1961 και είναι η πρώτη ταινία που γύρισε στην Ισπανία μετά την επιστροφή του από το Μεξικό, όπου είχε καταφύγει μετά τον Εμφύλιο. Η ταινία διαγωνίστηκε στις Κάνες όπου κέρδισε το Χρυσό Φοίνικα! Κι αμέσως μετά η προβολή της απαγορεύτηκε από το καθεστώς με αποτέλεσμα να προβληθεί νόμιμα στην Ισπανία μετά τον θάνατο του δικτάτορα το 1975.
Ο Μπουνιουέλ σκηνοθετεί με στιβαρότητα και παράλληλα με εκείνη τη διάχυτη ειρωνεία που χαρακτηρίζει ολόκληρο το έργο του. Και αυτήν η ειρωνική ελαφρότητα είναι που λειτουργεί ως πρόκληση για μία κοινωνία που στέκεται ακλόνητη στο βάθρο των αξιών που η ίδια έχει επινοήσει. Κι όποιος παρεκκλίνει έστω και λίγο από αυτές τις αξίες τοποθετείται στο εδώλιο του κατηγορουμένου.
Ο μέγας Μπουνιουέλ προκαλεί από την πρώτη σκηνή, όταν στον ρόλο της Βιριδιάνα βλέπουμε την πανέμορφη Σίλβια Πινάλ. Μια όμορφη καλόγρια προσφέρεται για κάθε λογής συνειρμούς που οι ίδιοι που τους κάνουν αντιδρούν! Κι ύστερα, όσο η υπόθεση προχωρά, η ταινία «γεμίζει» με διάφορες προκλήσεις όπως απαγορευμένοι έρωτες, αιμομιξίες, κρυφές επιθυμίες. Όμως αν κάτι ενόχλησε περισσότερο νομίζω ότι είναι ο ίδιος ο ρόλος της Βιριδιάνα. Δηλαδή μιας όμορφης γυναίκας η οποία αποφασίσει αντί της «απόδρασης» στο μοναστήρι να μείνει και να προσφέρει στα αλήθεια στους ανθρώπους που έχουν ανάγκη. Όχι με προσευχές αλλά με πράξεις! Αλλά ο Μπουνιουέλ δεν αφήνει έξω από την κριτική του ούτε τους ευεργετηθέντες, τους οποίους παρουσιάζει ως άξεστους, πλεονέκτες και εγωιστές.
Εν τέλει η «Βιριδιάνα», 65 περίπου χρόνια μετά την πρώτη της προβολή, παραμένει ένα απαστράπτων διαμάντι του παγκόσμιου κινηματογράφου. Μια ταινία που μοιάζει τόσο μοντέρνα που σχεδόν τρομάζει. Γιατί η κοφτερή κοινωνική της ματιά μοιάζει να κοιτάζει κατευθείαν στη δική μας σύγχρονη κοινωνική πραγματικότητα.
