Οι Γερμανοί κατέχουν περίοπτη θέση και στις μαύρες λίστες του παγκόσμιου δικτύου της διαφθοράς
και φοροαποφυγής, αλλά είναι άγνωστο αν θα κάνουν κάτι αποτελεσματικό για να… βγουν από αυτές
Του Δημήτρη Σμυρναίου
Δεν αποτέλεσε έκπληξη ότι μεγάλες γερμανικές επιχειρήσεις, τράπεζες και «επώνυμοι» καταλαμβάνουν περίοπτες θέσεις και στα «Αρχεία του Παναμά». Θα μπορούσε να φτάσει να πει κανείς ότι θα ήταν… προσβλητικό για την ισχυρότερη οικονομία της Ευρωζώνης να μην διαθέτει τους δικούς της φιλοξενούμενους στη λίστα, που ξεσκέπασε με τον πιο ηχηρό τρόπο το παγκόσμιο σύστημα διαπλοκής, ξεπλύματος χρήματος και φοροαποφυγής.
Οι αποκαλύψεις αυτές, όπως χαρακτηριστικά έγραψε ο Γιάκομπ Αουγκστάιν, μας έδειξαν πώς λειτουργεί ο παγκόσμιος καπιταλισμός και αυτό που είδαμε ήταν μάλλον αποκρουστικό. Ο δικός μας καθημερινός κόσμος δεν έχει τίποτα κοινό με τον κόσμο των πλουσίων. Το σύγχρονο κεφάλαιο έχει πια φτιάξει ένα δικό του κόσμο ευκίνητο, ευέλικτο, ανεξέλεγκτο και χωρίς ηθικούς φραγμούς, οι οποίοι θεωρούνται απλά αναχρονισμός.
Πολλές λεπτομέρειες για τις ακριβείς δραστηριότητες των καταγεγραμμένων στις λίστες δεν έχουν γίνει ακόμα γνωστές.
Η εφημερίδα, που ξεκίνησε την αποκάλυψη των «Αρχείων του Παναμά», η Süddeutsche Zeitung σημειώνει ότι υπάρχουν χιλιάδες ονόματα Γερμανών ανάμεσα στους πελάτες της Mossack Fonseca. Ο κατάλογος περιλαμβάνει από τραπεζίτες και επιχειρηματίες, μέχρι αθλητές, καλλιτέχνες και ιδιοκτήτες πορνείων πολυτελείας. Αυτό που έχει όμως μεγαλύτερο ενδιαφέρον είναι να διαλευκανθούν, όχι μόνο οι δραστηριότητες μεμονωμένων προσώπων, αλλά κυρίως εκείνες μεγάλων και μικρών τραπεζικών ιδρυμάτων της χώρας, τα οποία σχεδόν όλα δίνουν το «παρών» στις λίστες. Δεν λείπουν φυσικά και μεγάλες εταιρείες, όπως η SIEMENS, η οποία χωρίς καλά-καλά να ακούσει τις αναφορές σχετικά με το όνομά της, βιάστηκε να κουνήσει απαξιωτικά το χέρι λέγοντας, ότι όλα αυτά σχετίζονται με το παλιότερο σκάνδαλο της, που ξεκίνησε το 2007 και συγκλόνισε με τις διαστάσεις του αρκετές χώρες του πλανήτη… Προφανώς αυτή η δικαιολογία της φάνηκε αρκετή…
Πολιτικές αντιδράσεις
Μπορεί λοιπόν η Φρανκφούρτη, το κέντρο της χρηματοπιστωτικής οικονομίας της χώρας να μην… ξεπέρασε τη δόξα του Λονδίνου, σε ότι αφορά την εμπλοκή της στις αποκαλύψεις, αλλά και η γερμανική πολιτική ηγεσία δε μπόρεσε να μείνει σιωπηλή σε όσα διαρρέουν, κατανοώντας ότι κάτι θα πρέπει να ψελλίσει. Ειδικά το φαινομένο των «επιχειρήσεων-γραμματοκιβωτίων» βρέθηκε στο στόχαστρο κάποιων πολιτικών, όπως ο σοσιαλδημοκράτης αντικαγκελάριος Ζίγκμαρ Γκάμπριελ και ο χριστιανοκοινωνιστής υπουργός Ανάπτυξης Γκερντ Μυλλερ.
Αλλαγές στη νομοθεσία με στόχο την μεγαλύτερη διαφάνεια στην δραστηριότητα των επιχειρήσεων προανήγγειλε και ο υπουργός Δικαιοσύνης Χάικο Μαας, φτάνοντας μάλιστα να αναφερθεί και στο ενδεχόμενο ενός καταλόγου καταγραφής όλων αυτών των επιχειρήσεων, που δρουν στα σκοτεινά. Το πώς θα το καταφέρει αυτό, όπως και το πώς θα μπορούσε να υλοποιηθεί η πρόταση κάποιων άλλων Γερμανών πολιτικών, ακόμα και για πλήρη κατάργηση των off-shore εταιρειών είναι βεβαίως ένα αναπάντητο ακόμα ερώτημα. Κι αυτό γιατί, παρά τα όμορφα λόγια, η πολιτική θέληση δεν έχει υπάρξει μέχρι τώρα, ούτε από τους Χριστιανοδημοκράτες ούτε από τους Σοσιαλδημοκράτες για μια ριζική αντιμετώπιση τέτοιων φαινομένων του σύγχρονου παρασιτικού καπιταλισμού.
Φυσικά δεν έλειψαν και οι αναλύσεις στον οικονομικό συντηρητικό τύπο της χώρας, που προσπαθούν να δικαιολογήσουν την αναγκαιότητα αν όχι και «χρησιμότητα» ύπαρξης των εταιρειών off-shore. Προσθέτουν, επίσης, ότι όλη η «φασαρία» γύρω από το θέμα είναι απλά υπερβολική και έχει μόνο επικοινωνιακό χαρακτήρα, για να ικανοποιήσει τα πλήθη, αλλά και τις εκδοτικές ανάγκες ορισμένων. Στο στρατόπεδο αυτών ήρθαν να προστεθούν και εκείνοι που αντιμετώπισαν τις διαρροές με κυνισμό και με βασικό επιχείρημα «το ξέραμε ότι οι πλούσιοι φοροδιαφεύγουν με διάφορα κόλπα».
Υπήρξαν δηλαδή και στη Γερμανία δύο μεγάλες σχολές σε ότι αφορά την «αξιολόγηση» του γεγονότος. Εκείνοι που επιμένουν ότι η ισχυρότερη οικονομία της Ευρώπης θα έπρεπε να αναλάβει κάποιες πρωτοβουλίες για να αντιμετωπιστούν τέτοια φαινόμενα «παραοικονομίας», αλλά και αυτοί που τα βλέπουν ως το απαραίτητο συμπλήρωμα για να μπορέσει το χρήμα να συνεχίσει να κινεί τον πλανήτη.
Τραπεζίτες υπέρ …διαφάνειας
Οι ίδιοι οι τραπεζίτες της Γερμανίας προτίμησαν πάντως μια πιο μετριοπαθή στάση, έτσι ώστε να μην προκαλέσουν ξανά το κοινό αίσθημα. Ο γενικός διευθυντής του Συνδέσμου Γερμανικών Τραπεζών, Μίχαελ Κρέμερ, υποστηρίζει ότι οι τράπεζες είναι ιδιαίτερα ευαίσθητες σε θέματα διαφάνειας. Αυτή είναι η λύση και όχι οι απόλυτες απαγορεύσεις των υπεράκτιων εταιριών και οι βιαστικές γενικεύσεις κατά τη γνώμη του. Λέει ακόμα ότι οι γερμανικές τράπεζες έχουν αναπτύξει ιδιαίτερη ευαισθησία σε σχέση με θέματα φοροδιαφυγής ή ξεπλύματος βρώμικου χρήματος.
Πάντως ο ευρωβουλευτής των Πρασίνων Σβεν Γκιγκολντ, προτιμά τον έλεγχο από την… τυφλή εμπιστοσύνη προς τις τράπεζες και ζητά από την Ευρώπη να ακολουθήσει το παράδειγμα των ΗΠΑ, οι οποίες έχουν εισάγει πιο αυστηρή νομοθεσία για τις τραπεζικές δραστηριότητες, ειδικά σε ότι αφορά την τήρηση λογαριασμών από διαμένοντες στο εξωτερικό και τις σχέσεις τους με υπεράκτιες εταιρίες.
H ομοσπονδιακή «ιδιαιτερότητα» της Γερμανίας πάντως μπορεί να δώσει την ευκαιρία σε κάποια κρατίδια να αναζητήσουν μεγάλους… πρόσφυγες φόρων και να τους αναγκάσουν να πληρώσουν πρόστιμα για φοροδιαφυγή με τη μέθοδο της μήνυσης κατά του ευατού τους και εν συνεχεία του συμβιβασμού, κάτι που έχει συμβεί και στο παρελθόν με άλλες λίστες, που έφτασαν στα χέρια των αρχών ακόμα και με μη νόμιμο τρόπο. Η αντίστοιχη εμπειρία υπάρχει, όπως μερικές φορές και η διάθεση, κάτι που δε μπορεί να ισχυριστεί κανείς για άλλες κυβερνήσεις, ανάμεσά τους και πολλές ελληνικές στο παρελθόν.
•
