S. A. Cosby, Ο βασιλιάς της στάχτης,μετάφραση Γιώργος Μαραγκός, εκδόσεις:Gutenberg, 2026
Μετά τα μυθιστορήματα Blacktop Wasteland (2020), Δάκρυα ξυράφι (μτφρ. Κίκα Κραμβουσάνου, Gutenberg, 2023) και Οι αμαρτωλοί στάζουν αίμα (μτφρ. Σέργιος Τρεχλής, Gutenberg, 2025), με τα οποία καθιερώθηκε, ο πενηντατετράχρονος Αφροαμερικανός Σον Αντρέ Κόσμπι συνεχίζει την περιήγησή του στις πιο επικίνδυνες περιοχές του σύγχρονου, συντηρητικού αμερικανικού Νότου. Αυτή τη φορά επιλέγει το Τζέφερσον Ραν της Βιρτζίνια.
Το Τζέφερσον Ραν είναι επινοημένη πόλη. Είναι κάτι που συνηθίζει ο Κόσμπι, επηρεασμένος από τον Ουίλιαμ Φόκνερ και τη δική του επινοημένη κομητεία της Γιοκναπατάουφα. Για παράδειγμα, το μυθιστόρημα Οι αμαρτωλοί στάζουν αίμα ομοίως διαδραματίζεταιστην επινοημένη κομητεία του Χάροντα∙ επινοημένη μεν, σε ρεαλιστική όμως συνθήκη, καθώς κάλλιστα θα μπορούσε να αντιστοιχεί στο Σάρλοτσβιλ ή στο Ρίτσμοντ της Βιρτζίνια, από τις ισχυρές έδρες των Νοτίων της Συνομοσπονδίας στα χρόνια του Αμερικανικού Εμφυλίου.
Τα σκληρά μυθιστορήματα του Κόμσπι εξερευνούν ζητήματα όπως ο ρατσισμός και η ομοφοβία, ενώ παράλληλα μεταφέρουν την εμπειρία της ζωής νότια των Απαλαχίων. Ο Βασιλιάς της στάχτης τοποθετείται σε παρόμοιο πλαίσιο. Αφορά επίσης την εξερεύνηση ενός οικογενειακού τραύματος.
Ένα άλλο θέμα που απασχολεί τον συγγραφέα είναι η επέκταση του οργανωμένου εγκλήματος στις –θεωρητικά– πιο απομονωμένες περιοχές των ΗΠΑ. Στο παρόν μυθιστόρημα ο κεντρικός χαρακτήρας επιστρέφει στον τόπο καταγωγής του, στη μικρή επαρχιακή πόλη, όπου διαπιστώνει με έκπληξη ότι το μητροπολιτικό έγκλημα (το λεγόμενο gangsta των Αφροαμερικανών) έχει προ πολλού διεισδύσει στην τοπική κοινότητα∙ και όχι μόνο αυτό, αλλά, υπό την επίδραση εγγενών νοοτροπιών και τύπων συμπεριφοράς, εκδηλώνεται με πιο τραχύ, άμεσο και απειλητικό τρόπο.
Αφού πληροφορείται ότι ο πατέρας του βρίσκεται σε κώμα ύστερα από ένα μυστηριώδες αυτοκινητικό ατύχημα, ο Ρόμαν Καράδερς επιστρέφει σπίτι του στο Τζέφερσον Ραν. Εκεί μαθαίνει ότι ο αδερφός του, ο Ντάντε, χρωστάει δεκάδες χιλιάδες δολάρια σε ντόπιους γκάνγκστερ. Υποτίθεται ότι είχε αναλάβει να πουλήσει στην πιάτσα τα ναρκωτικά τους (ηρωίνη και «μαντάμ»), αλλά τους έριξε.
Όντας ο ίδιος οικονομικός επενδυτής υψηλού ρίσκου στη Μεγάλη Πόλη (Ατλάντα), ο Ρόμαν πιστεύει ότι μπορεί να υποδυθεί αυτόν τον ρόλο για να διαπραγματευτεί με τους κακοποιούς της επαρχίας για τη ζωή του αδερφού του. Ωστόσο, διαψεύδεται και παρασύρεται σε έναν κύκλο βίας και αιματοχυσίας. Ο Ρόμαν χρησιμοποιεί τη σκακιστική ευφυΐα του για να μείνει ένα βήμα μπροστά από τους γκάνγκστερ.
Η υπόθεση αυτή καθαυτή θα αποτελούσε μια καλή αστυνομική ιστορία, ωστόσο εκείνο που την κάνει σπουδαία είναι οι συναισθηματικοί δεσμοί που συνδέουν αλλά και φέρνουν σε σύγκρουση τους κεντρικούς χαρακτήρες. Ο Κόσμπι χρησιμοποιεί μια φαινομενικά δευτερεύουσα, τραγική οικογενειακή ιστορία για να εδραιώσει την πλοκή. Γρήγορα μαθαίνουμε ότι ο Ρόμαν και τα αδέρφια του εξακολουθούν να στοιχειώνονται από την εξαφάνιση της μητέρας τους. Ο Ντάντε αποδέχεται τον ρόλο του «χαμένου» της οικογένειας και μουδιάζει τον πόνο του με ναρκωτικά. Η αδερφή τους, η Νέβια, τον καλύπτει και διευθύνει το οικογενειακό τους αποτεφρωτήριο, ενώ παράλληλα αναζητά στοιχεία σχετικά με την υπόθεση της μητέρας τους – και τρέφει μια δυσαρέσκεια για τον πατέρα τους. Στην πόλη πολλοί πιστεύουν ότι τη μητέρα τους δολοφόνησε ο πατέρας τους επειδή τον απατούσε, και στη συνέχεια έκαψε το πτώμα στο αποτεφρωτήριο. Όπως θα αποδειχτεί, μόνο ο Ρόμαν γνωρίζει την αλήθεια, αλλά κι αυτός την έθαψε στις πιο σκοτεινές γωνιές του μυαλού του όταν ήταν έφηβος.
Με όρους αστυνομικού μυθιστορήματος, ο Βασιλιάς της στάχτης είναι έργο ισάξιο μυθοπλαστικά και στιλιστικά με τα καλύτερα νότια έργα του Τζορτζ Πελεκάνος (Η σαρωτική έκρηξη, Φλεγόμενη πόλη) ή με τις πιο καλογραμμένες δημιουργίες του Έλμορ Λέοναρντ και του Γουόλτερ Μόσλι. Απαντούν επίσης αναφορές στις ταινίες blaxploitation, στα σκληρά αστυνομικά τύπου Point Black με πρωταγωνιστή τον Λι Μάρβιν κ.ά.
Ο Κόσμπι δίνει φωνή σε καθημερινούς ανθρώπους, πολλοί από τους οποίους ζουν στο περιθώριο, οι οποίοι βρίσκονται παγιδευμένοι σε καταστάσεις που αναδεικνύουν την οργή και τη θλίψη, διατηρώντας έναν σκοτεινό ρεαλισμό. Η δικαιοσύνη δεν αποδίδεται πάντα με την τυπική έννοια.
Στο παρόν μυθιστόρημα οι κακοποιοί αδερφοί Τόρεντ και Τράνκιλ, στους οποίους χρωστάει ο Ντάντε, λειτουργούν ως αντίβαρο σ’ αυτόν και στον Ρόμαν. Η βία που είναι διατεθειμένοι να ασκήσουν οι κακοποιοί στους αντιπάλους τους δεν γνωρίζει όρια, και αυτό προσδίδει στο μυθιστόρημα τα σκληρά χαρακτηριστικά του hard-boiled. Το βιβλίο, ωστόσο, είναι βίαιο, αλλά ποτέ με τρόπο άσκοπο. Υπάρχει μια διαρκής αίσθηση απειλής, ο ρυθμός είναι άψογος, η δράση εστιασμένη και έξυπνα σενιαρισμένη για να κρατά τους αναγνώστες σε αγωνία. Θα μπορούσε να γίνει μια πολύ καλή τηλεοπτική σειρά, χωρίς αυτό να το μειώνει ως ανάγνωσμα.
