φωτογραφία: Τατιάνα Μπόλαρη/eurokinissi
Η πρώτη μου γνωριμία με το Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας «ΣΤΑΘΜΟΣ» στην Καλλιθέα ήταν τον Μάρτιο του 2021, όταν υπήρχε κάποιο πρόγραμμα συμβουλευτικής για νέους γονείς και για το πώς αντιμετωπίζουμε τη συμπεριφορά των νέων απέναντι στις εξαρτήσεις.
Γνώριζα για το ΚΕΘΕΑ και τα κέντρα απεξάρτησης χρόνια πριν.
Στο πρόγραμμα ενημερωθήκαμε για τις μορφές εξαρτήσεων που μπορεί να έχουν οι έφηβοι και πώς αυτές μπορούν να αντιμετωπιστούν.
Έχω καταλάβει ότι για να μπορέσεις να κάνεις ένα βήμα προς μια κατεύθυνση, θα πρέπει πάνω από όλα να εμπιστευτείς τον άνθρωπο που θα σε οδηγήσει στο να πάρεις την απόφαση να μιλήσεις για τα προβλήματά σου. Και εδώ αναφέρομαι στην οικογένειά μου, που με οδήγησε στην απόφαση να μιλήσω σε έναν ειδικό, και τους ευχαριστώ πολύ για αυτό.
Στο προσωπικό κομμάτι, λοιπόν, η βοήθεια που λαμβάνω και η συμβουλευτική που παίρνω είναι πολύ σημαντική.
Η κατανόηση του προβλήματος είναι απαραίτητη για να προχωρήσεις στην ανάλογη θεραπεία. Είναι μια διαδικασία που, επί της ουσίας, δεν πρέπει να τελειώσει ποτέ.
Στην αρχή είναι η άρνηση — το ότι «εγώ δεν έχω πρόβλημα». Μετά είναι η εμπιστοσύνη που θα δείξεις στον θεραπευτή σου. Έπειτα είναι η κατανόηση και, εφόσον υπάρχει κατανόηση, μπορεί να υπάρξει και λύση.
Είναι μια διαδικασία που θέλει πολύ χρόνο και ενδεχομένως σύγκρουση ανάμεσα στον ωφελούμενο και τον θεραπευτή. Σύγκρουση που θέλει υπομονή και επιμονή για να μην τα παρατήσεις, μια λεπτή κόκκινη γραμμή.
Αν πραγματικά αποδεχτείς το πρόβλημά σου, τότε σιγά σιγά θα σε «ξεκλειδώσει» ο θεραπευτής σου. Είναι μια διαδικασία που θέλει πολύ χρόνο.
Πολύ χρόνο όμως. Θα περάσεις μια διαδικασία όπου θα σκεφτείς τι έγινε όλα αυτά τα χρόνια που δεν είχες βοήθεια και αισθανόσουν εντελώς μόνος, ότι όλοι είναι εναντίον σου — κάτι που φυσικά δεν ισχύει — και ίσως νιώσεις και τύψεις για πράξεις του παρελθόντος απέναντι σε ανθρώπους που αγαπάς και για τις οποίες δεν είσαι περήφανος. Μια απλή συγγνώμη δεν μπορεί να λύσει το πρόβλημα που έχεις δημιουργήσει.
Η κατάργηση, λοιπόν, των κέντρων απεξάρτησης μόνο θετική εξέλιξη δεν είναι. Εξαφανίζει τις θεραπευτικές κοινότητες.
• Η απεξάρτηση, λοιπόν, θα αντιμετωπίζεται πλέον ως επιχείρηση.
• Οι ωφελούμενοι χρειάζονται ισότιμη — ανεξάρτητα από την εθνικότητα, τη φυλή, το φύλο, τον σεξουαλικό προσανατολισμό κ.λπ. — πρόσβαση σε θεραπεία, εκπαίδευση, φροντίδα και στήριξη, όπως και οι οικογένειές τους. Είναι αναγκαία, εκτός από τη θεραπεία, και η κοινωνική τους επανένταξη.
Επί της ουσίας, η ιδιωτικοποίηση της απεξάρτησης στην Ελλάδα πλέον θα έχει ταξικό πρόσημο, μιας και γνωρίζω ότι θα ανοίξουν και ιδιωτικά κέντρα που θα ζητούν υπέρογκα ποσά για τη θεραπεία.
Για μένα, το πιο σημαντικό θέμα θα είναι ότι θα μιλάμε για λειτουργικούς χρήστες και όχι για απεξαρτημένους, ελεύθερους ανθρώπους από τις ουσίες.
Η θεραπεία, λοιπόν, πρέπει να είναι στόχος για να μπορέσεις να ξαναβρείς τον εαυτό σου, γιατί ένας εξαρτημένος δεν είναι ελεύθερος άνθρωπος.
Ο εξαρτημένος άνθρωπος και η καταφυγή του στις ουσίες είναι μια στρατηγική επιβίωσης, που στην πράξη τον οδηγεί στον θάνατο, όμως την επιλέγει για να ζήσει. Είναι ένας άνθρωπος που έχει θυμό, οργή, ενοχές, που ντρέπεται για όσα κάνει και δεν μπορεί να τα εκφράσει παρά μόνο με ενέργειες με τις οποίες ενδεχομένως ούτε ο ίδιος συμφωνεί. Αυτός ο άνθρωπος όμως πραγματικά είναι ο πιο ευαίσθητος κρίκος της κοινωνίας που ζούμε, έχει πει η κυρία Μάτσα.
Θα ήθελα λοιπόν εδώ να αναφερθώ στους αποκλεισμούς που κάνει η κοινωνία μας απέναντι σε ό,τι διαφορετικό την ενοχλεί. Είτε είσαι μαύρος, είτε είσαι ομοφυλόφιλος, είτε είσαι τοξικοεξαρτημένος, είτε είσαι ανάπηρος — δηλαδή «αόρατος» για την υπόλοιπη κοινωνία.
Για τη νεοφιλελεύθερη πολιτική είσαι περιττός, είπε η κυρία Μάτσα.
Οι ναζιστές έλεγαν ότι όλοι οι διαφορετικοί άνθρωποι κοστίζουν και δεν προσφέρουν τίποτα· η κατάληξή τους ήταν η «τελική λύση», δηλαδή η εξόντωση. Άρα, με το νέο νομοθετικό πλαίσιο, η κυβέρνηση θέλει να εξοντώσει τους εξαρτημένους.
Η καταγωγή μου είναι από ένα χωριό της Τήνου. Είχα την τύχη να περάσω σχεδόν όλα τα παιδικά μου καλοκαίρια εκεί. Από μικρός, μια μεγάλη παρέα σχεδιάζαμε από τον χειμώνα πότε θα πάμε στο χωριό για να περάσουμε τα καλοκαίρια μας.
Δύο από τους κολλητούς μας φίλους έφυγαν: ο ένας από πνιγμό με ψαροντούφεκο, πολλά χρόνια πριν — γεγονός που μας συντάραξε — και ο δεύτερος πριν από έναν μήνα από χρήση ναρκωτικών.
Δεν ξέρω τι είναι πιο σοκαριστικό. Για μένα και οι δύο απώλειες είναι πολύ σημαντικές· δύο παιδικοί φίλοι, αναμνήσεις από τα καλοκαίρια μας. Ο δεύτερος φίλος μας έφυγε από τη ζωή πριν λίγες μέρες από χρήση ναρκωτικών.
Ακόμα περιμένω τις εξετάσεις για να δούμε από τι πέθανε· θα μου πείτε «ξέρετε ήδη», έχω μια ελπίδα ότι ίσως δεν ήταν από υπερβολική δόση, αλλά πλέον τι σημασία έχει;
Βασανίστηκε ο φίλος μου χρόνια με τις εξαρτήσεις, πολύ ευαίσθητο παιδί. Προσπάθησε να τον βοηθήσει η οικογένειά του, πιστεύω με λάθος τρόπο. Η φυγή του από την Αθήνα για να γλιτώσει από τις ουσίες, χωρίς να ζητήσει βοήθεια από κάποια θεραπευτική κοινότητα, αποδείχτηκε λάθος για τη μετέπειτα ζωή του.
Λίγες μέρες πριν τον θάνατό του συναντήθηκε με την αδελφή του και μας είπε ότι ο φίλος μας τής είπε: «Δεν μπορώ άλλο, κουράστηκα, δεν θέλω άλλο να ζήσω». Μετά από λίγες εβδομάδες έφυγε.
Αυτή η αποστροφή του λόγου του, «κουράστηκα να ζω», με συγκλόνισε. Αυτή η παραίτηση από τη ζωή δηλώνει πολλά· ίσως ότι πραγματικά ήθελε βοήθεια αλλά δεν μπορούσε να την έχει, καθώς ήταν χαμένος στις σκέψεις του. Δεν ήταν ελεύθερος άνθρωπος.
Στίχοι του Βέβηλου από το τραγούδι «Αχέροντας» λένε:
«Ακολουθούσα σκιές για να πάρω τη λάθος απόφαση…»
Αυτό ήταν ο φίλος μου.
Η πρόληψη, λοιπόν, είναι πολύ σημαντική, όπως και η απεξάρτηση που βασίζεται στα προγράμματα του ΚΕΘΕΑ και των άλλων δομών, και όχι στη λογική των λειτουργικών χρηστών, όπως θέλει να εισάγει η συγκεκριμένη κυβέρνηση.
Όλες οι κυβερνήσεις διαχρονικά άφησαν το ΚΕΘΕΑ ξεκρέμαστο, υποστελεχωμένο, να στηρίζεται σε ληξιπρόθεσμα προγράμματα ΕΣΠΑ, με αποτέλεσμα μονάδες να ανοίγουν και να κλείνουν, ανακυκλούμενους εργαζόμενους, κατάχρηση του εθελοντισμού για την κάλυψη κενών, προκειμένου να μη γίνονται προσλήψεις, και διαρκή υποβάθμιση των εργασιακών δικαιωμάτων.
Η απεξάρτηση είναι μακρά και δύσκολη διαδικασία, γιατί οδηγεί στην πλήρη κοινωνική επανένταξη, βοηθά τον εξαρτημένο να δομήσει μια νέα προσωπικότητα, να φτιάξει νέες ανθρώπινες σχέσεις και μια νέα ζωή.
Φτάνω λοιπόν στο συμπέρασμα ότι πλέον η κυβέρνηση που κατήργησε τα προγράμματα απεξάρτησης δεν θέλει την απεξάρτηση, δεν θέλει ελεύθερους νέους, γιατί ξέρει ότι είναι ο μοναδικός της αντίπαλος.
Ζωή ολόκληρη, λοιπόν, όχι με δόσεις!
