Για τον Κωνσταντίνο Τσουκαλά

Οφείλουμε πολύ περισσότερα από όσα πότε θα μπορέσουμε να ξεπληρώσουμε στον Κωνσταντίνο Τσουκαλά. Για πολύ κόσμο της “χειρότερης γενιάς”, αλλά και για τόσους και τόσες άλλους και άλλες, ο δάσκαλος αυτός υπήρξε ο Δάσκαλός μας και μάλιστα χωρίς τον απωθητικό διδακτισμό όσων (νομίζουν ότι) είναι επαΐοντες.

Αυτό το σφρίγος των καλοπελεκημένων, των τόσο ευρυματικών ελληνικών του, η ειλικιρινής του αγωνία – φαίνεται πάντοτε στα μάτια του- για την κοινωνία και την χειραφέτησή της, ο στοχασμός που πλέει πάντα και στο πέρα και στο “εδωνά” ταυτόχρονα, η τραχιά αντρική του φωνή και οι λεπτές αποχρώσεις της είναι όλα σημεία – κένα σημαίνοντα και μεστά μαζί- τόσο γοητευτικά. Και παραμένουν ακόμα.

Δε θα ξεχάσω, αν και στα στρώματα της μνήμης μας όλα κονιορτοπιούνται, πώς όταν δίδασκε έλεγε στο τέλος σχεδόν κάθε φράσης του: “μήπως λέω βλακείες”; Να είσαι ο Τσουκαλάς και να αμφιβάλεις είναι ωραίο μάθημα για γεμάτους βεβαιότητες αριστερούς μετεφήβους.

Στη συνέντευξή του στη λάιφο, είπε πως αυτοκτόνησε κι ο αδερφικός του φίλος, ο Νίκος Πουλαντζάς. Τα έχει ξαναπει, αλλά νομίζω όχι τόσο λεπτομερώς.

“Ήταν πρωί. Θυμάμαι να μου λέει κάποια δυσνόητα για μένα πράγματα, αλλά δεν έδωσα σημασία. Σε μια στιγμή άνοιξε το παράθυρο. Λίγη ώρα αργότερα πήρε ένα χαρτί και έγραψε κάτι. Μετά πήγε στο παράθυρο και πήδηξε. Κόντεψα να τρελαθώ. Το διαμέρισμά μου ήταν στον 29ο όροφο. Δεν τόλμησα να κοιτάξω από το παράθυρο. Όταν ήρθε η αστυνομία, τους έδωσα το σημείωμα που είχε αφήσει. Έγραφε: «Είμαι αθώος». Αυτό ήταν το τελευταίο πράγμα που έγραψε. Θεωρούσε ότι τον κυνηγούσαν και είχε αρχίσει να τρελαίνεται. Ποτέ δεν πήρα απάντηση γιατί έδωσε τέλος στη ζωή του.”

Ο Πουλαντζάς ήταν διάφορα πράγματα αλλά προς το τέλος του ζούσε με διαρκή ψυχωσικά επειδόσια, είχε κάνει απόπειρα και πριν. Ο Κωνσταντίνος διαφύλαξε τη μνήμη του φίλου του, αν και όπως λέει στη συνέντευξή του, για πολλά χρόνια δε μπορούσε να μιλήσει για το περιστατικό της αυτοκτονίας.

Ο Τσουκαλάς είναι αστός, δεν το έκρυψε και ποτέ. Έφτιαξε τα τμήματα των κοινωνικών επιστημών στην ελλάδα τη δεκαετία του 1980 μαζί με πολλούς άλλους, ήταν στο ΕΚΚΕ τη δεκαετία του 1960, ήταν αιματοδότης της Ελληνικής Εταιρείας Πολιτικής Επιστήμης και πολλά πολλά άλλα. Ειλικρινά, άπειρα πολλά.

Ένα που μου άρεσε πιο πολύ από όσα είπε είναι πως πάει στο καφενείο της Δεξαμενής στο Κολωνάκι. Χαίρομαι να ξέρω πως αυτός ο λεβεντόγερος είναι εκεί, σε αυτό το τόσο αγαπημένο καφενείο, λόγου χάρη στις 10 το πρωί, με ήλιο λίγο πλάγιο, και σκέφτεται το κόσμο μας, γράφει και μιλάει γι αυτόν, κι αγωνιά ακόμα καπνίζοντας το τσιγάρο του.

ΥΓ Να εισαι 88 χρονών και να λες τέτοια λόγια ενάντια στην εξουσία είναι, πως να το κάνουμε, θαυμαστό, πάλι μάθημα για εμάς:

« Παρόλο που τα σώματα εξακολουθούν να ανήκουν σε ανθρώπους με σάρκα και οστά, όλοι είναι ριγμένοι στο έλεος μιας μετα-ανθρώπινης εξουσίας που ούτε αξίες επικαλείται, ούτε πηγή έχει, ούτε νομιμοποίηση χρειάζεται. Μιας αδέκαστα τυφλής εξουσίας που αρκείται απλώς στο να ασκείται, δηλαδή στο να “υπάρχει”.

διαβάστε τη συνεντευξή εδώ: https://www.lifo.gr/culture/vivlio/konstantinos-tsoykalas-akoyme-synehos-gia-anaptyxi-horis-na-diereynatai-ti-einai?fbclid=IwY2xjawKICK9leHRuA2FlbQIxMABicmlkETFvQWc3N0xQY0RabHZyUmVKAR6JULNfOWpxVnZW-mV_nzjcbYsZ-ZoRGu-PUlKZGTu9m-DkoBoKegH8FI76kA_aem_V64kZ9zTajKDpqxap97bvw