Η είδηση έπεσε σαν κεραυνός εν αιθρία το πρωί της 6ης Απριλίου, παγώνοντας τον χρόνο για την πολιτική μας οικογένεια και τον ευρύτερο προοδευτικό κόσμο. Ο Βασίλης Ρίζος, γιος της συντρόφισσάς μας και βουλεύτριας της Νέας Αριστεράς, Θεανώς Φωτίου, έφυγε αναπάντεχα από τη ζωή σε ηλικία μόλις 48 ετών. Σε αυτές τις στιγμές, τα λόγια είναι φτωχά, όμως η μνήμη οφείλει να καταγράφεται ως υπενθύμιση του φωτεινού ίχνους που αφήνουν πίσω τους οι άνθρωποι που επέλεξαν να δημιουργούν.
Ο Βασίλης συνέθεσε στο πρόσωπό του πολλαπλές, εξίσου σημαντικές ιδιότητες: ήταν ο επιστήμονας που μελετούσε την πόλη, ο ενεργός πολίτης που διεκδικούσε την αλλαγή της, ο σύντροφος που εργαζόταν για το συλλογικό καλό, αλλά και ο ελεύθερος άνθρωπος που αναζητούσε την επαφή με τη φύση.
Ως εξαιρετικός αρχιτέκτονας μηχανικός –με στέρεες ακαδημαϊκές βάσεις από το ΑΠΘ και σπουδές στο Λονδίνο– αντιλαμβανόταν τον αστικό χώρο όχι ως πεδίο κερδοσκοπίας και άκρατης εμπορευματοποίησης, αλλά ως πεδίο άσκησης κοινωνικής πολιτικής και διατήρησης της συλλογικής μνήμης.
Αναπόσπαστο κομμάτι της κοινωνικής και πολιτικής του ταυτότητας αποτέλεσε η βαθιά, ενεργή του συμμετοχή στην «Αλληλεγγύη για Όλους». Στα πιο σκοτεινά χρόνια της σκληρής οικονομικής κρίσης, όταν ο κοινωνικός ιστός δοκιμαζόταν βίαια και η κοινωνία κατέρρεε, ο Βασίλης δεν αρκέστηκε στη θεωρητική ανάλυση, αλλά βρέθηκε στην πρώτη γραμμή της κινηματικής δράσης. Αντιλαμβανόταν την αλληλεγγύη ως μια βαθιά, ριζοσπαστική πολιτική πράξη αντίστασης, χειραφέτησης και αξιοπρέπειας, αποδεικνύοντας έμπρακτα πως η προστασία των πιο ευάλωτων και το χτίσιμο ενός διχτύου ασφαλείας «από τα κάτω» αποτελεί τον μόνο φωτεινό δρόμο για να μην αφεθεί κανένας άνθρωπος μόνος του απέναντι στη συστημική βαρβαρότητα.
Η σφραγίδα του μπήκε ανεξίτηλα στο εγχείρημα της «Ανάπλασης Αθήνας» την περίοδο 2018-2019. Έχοντας την επιστημονική ευθύνη για την ανάπλαση των ιστορικών Προσφυγικών της Λεωφόρου Αλεξάνδρας, ο Βασίλης ανέλαβε ένα ιστορικό χρέος: Προσπάθησε να διασώσει ένα ζωντανό μνημείο της προσφυγιάς, της εργατικής τάξης και της αντιφασιστικής αντίστασης, κόντρα στις σειρήνες του εγχώριου real estate που καραδοκούσαν να το μετατρέψουν σε ένα ακόμη άψυχο επενδυτικό φιλέτο.
Αυτό το όραμά του για μια βιώσιμη, συμπεριληπτική και δίκαιη πρωτεύουσα βρήκε φυσική διέξοδο και πεδίο δράσης στην «Ανοιχτή Πόλη», την ιστορική αυτοδιοικητική παράταξη της Αριστεράς στον δήμο Αθηναίων. Ο Βασίλης δεν έβλεπε την Αθήνα ως ένα άθροισμα κτιρίων. Μέσα από την ενεργό συμμετοχή του, πάλεψε ενάντια στην ασύδοτη τουριστικοποίηση, διεκδίκησε την προστασία του δημόσιου χώρου και αγωνίστηκε για γειτονιές που θα ανήκουν πραγματικά στους κατοίκους τους.
Η ίδια αφοσίωση στο συλλογικό καλό χαρακτήρισε και την εμπλοκή του στη συγκρότηση του νέου μας πολιτικού φορέα. Η προσφορά του στη Νέα Αριστερά υπήρξε απολύτως ανιδιοτελής, ουσιαστική και κυρίως αθόρυβη. Σε μια εποχή όπου η πολιτική συχνά εξαντλείται στην προσωπική προβολή, ο Βασίλης επέλεξε τον δρόμο της ουσίας. Εργάστηκε συστηματικά προσφέροντας την επιστημονική του επάρκεια, σιωπηλά σχεδίασε τα γραφεία του κόμματος μας και μας τα παρέδωσε χωρίς τυμπανοκρουσίες. Δεν αναζήτησε αξιώματα, τον ενδιέφερε μόνο πώς η Αριστερά θα γίνει πιο χρήσιμη και ικανή να δώσει λύσεις στα πραγματικά προβλήματα των αδύναμων.
Πέρα όμως από τα γραφεία, τις συνελεύσεις και τους αγώνες για την πόλη, υπήρχε και ο Βασίλης της θάλασσας. Εκείνος ο ελεύθερος χαρακτήρας που έβρισκε την ισορροπία του πάνω σε μια σανίδα του σερφ. Το πάθος του για τη θάλασσα ήταν μια φιλοσοφία ζωής που τον δίδασκε να αντιμετωπίζει τις δυσκολίες με υπομονή και τόλμη.
Αυτή την αγάπη για το απέραντο γαλάζιο και την ελευθερία φρόντισε να τη μεταλαμπαδεύσει στον γιο του. Οι εικόνες του να γλιστρά στα κύματα πλάι στον Δημήτρη αποτελούν την πιο τρυφερή και φωτεινή πτυχή της ζωής του. Ήταν η στιγμή που ο πατέρας γινόταν φίλος, δάσκαλος και συνταξιδιώτης, διδάσκοντας στο παιδί του πώς να στέκεται όρθιο απέναντι στα κύματα – ένα μάθημα βαθιά συμβολικό για τις προκλήσεις της ίδιας της ζωής.
Η απουσία του σήμερα συνιστά μια βαθιά ρωγμή για όλους και όλες εμάς, τους φίλους και τις φίλες του, τους συντρόφους και τις συντρόφισσες του. Η τραγωδία της ξαφνικής απώλειας γίνεται αβάσταχτη για την οικογένειά του. Η σκέψη μας στρέφεται στους οικείους του, στη μητέρα του Θεανώ, την αγαπημένη μας συντρόφισσα, και στον γιο του τον Δημήτρη, ο οποίος καλείται πλέον να πορευτεί στη ζωή κρατώντας ως πολύτιμη παρακαταθήκη το φωτεινό παράδειγμα και τις αξίες του πατέρα του.
Αποχαιρετούμε τον Βασίλη Ρίζο με βαθιά οδύνη. Η σύντομη αλλά εξαιρετικά πυκνή ζωή του θα συνεχίσει να μας υπενθυμίζει ότι ο αγώνας για πόλεις ανθρώπινες και κοινωνίες αλληλέγγυες παραμένει η ύψιστη μορφή αντίστασης, ενώ η μνήμη του θα ζει σε κάθε προσπάθεια για έναν καλύτερο κόσμο, και σε κάθε κύμα που θα συνεχίσει να αγγίζει τις ακτές.
Καλό ταξίδι Βασίλη
Θεόφραστος Βαμβουρέλλης, Κωνσταντίνος Βλαχάκης, Πέτρος Καλκανδής, Έφη Παρίση, Κατερίνα Σκιά, Γιάννης Τσιλίκας, Θοδωρής Ψυκάκος
Και πώς να σου πούμε αντίο…
Η «Εποχή» με βαθιά οδύνη αποχαιρετά τον αγαπημένο σύντροφο και φίλο Βασίλη Ρίζο. Όλη μας η σκέψη και τα ειλικρινή μας συλλυπητήρια στη μητέρα του, Θεανώ Φωτίου –τη δική μας Θεανώ– στον γιο του Δημήτρη , τη σύντροφό του, την οικογένεια, τους οικείους του. Ο Βασίλης θα είναι πάντα μαζί μας.
