«Προσποιήσου ότι είσαι κατώτερος και ενθάρρυνε την αλαζονεία του εχθρού» αναφέρεται μεταξύ άλλων στη θρυλική πραγματεία στρατηγικής και διπλωματίας με τίτλο «Η Τέχνη του Πολέμου» και η οποία αποδίδεται στον Κινέζο αξιωματούχο Σουν Τζου ή εναλλακτικά στον μακρινό απόγονό του Σουν Μπιν.
Πως προσαρμόζεται το παραπάνω δόγμα στις σημερινές συνθήκες και με τις πολεμικές αναμετρήσεις που εμπλέκουν τις Μεγάλες Δυνάμεις να πολλαπλασιάζονται; Η απάντηση δίνεται πάντα στην Κίνα αν και συνοψίζεται καλύτερα από τον ειδικό στις σινοαμερικανικές σχέσεις Lyle Goldstein και την εξής απάντηση που έλαβε όταν ρώτησε υψηλόβαθμο του Πεκίνου για την κατάσταση: «Αν οι ΗΠΑ εισβάλουν στο Ιράν θα γονατίσουν από τα κόστη ενός πολέμου στη Μέση Ανατολή. Θα είναι το τέλος της αμερικανικής ηγεμονίας. Μας συμφέρει».
Πρόκειται για μια εκ πρώτης όψεως αντιφατική προσέγγιση αν σκεφτεί κανείς πως το Πεκίνο εξαρχής την πυραυλική επίθεση της Ουάσιγκτον στο Ιράν, κάνοντας λόγο για «παραβίαση του Διεθνούς Δικαίου που οξύνει τις εντάσεις στη Μέση Ανατολή». Μια πιο προσεκτική ωστόσο ματιά στα πεπραγμένα της Κίνας –που αγνοούνται από τα ΜΜΕ της «Δύσης»- το τελευταίο διάστημα θα μαρτυρούσε τα αντίθετα. Φτάνει κανείς να σταθεί στα όσα προηγήθηκαν τις τελευταίες τρεις εβδομάδες πριν την εμπλοκή των ΗΠΑ στη σύγκρουση Τελ Αβίβ-Τεχεράνης.
Μεταξύ αυτών η «ανακωχή» μεταξύ Πεκίνου και Ουάσιγκτον σε βρετανικό έδαφος, όπου επιβεβαιώθηκε ένα πλαίσιο “ενίσχυσης της συνεργασίας” και “περιορισμού των παρανοήσεων” μεταξύ των δύο πλευρών και η κινεζική πλευρά δεσμεύθηκε περισσότερο με… υποσχέσεις παρά με ρητές, μετρήσιμες δεσμεύσεις αναφορικά με την άρση του αποκλεισμού στις εξαγωγές κρίσιμων ορυκτών. Aλλά και η διεξαγωγή “εκπαιδευτικών ασκήσεων” στον δυτικό Ειρηνικό, πέρα από την “πρώτη αλυσίδα νησιών”, που έχουν δημιουργήσει οι Ηνωμένες Πολιτείες και αποβλέπει στην ανάσχεση του ναυτικού της.
Η πιο εντυπωσιακή κίνηση ωστόσο δεν ήταν άλλη από τη σινο-αφρικανική συνάντηση στην Τσάνγκσα της κινεζικής επαρχίας Χουνάν, στο περιθώριο της οποίας ο Κινέζος πρόεδρος Σι Τζινπινγκ ανακοίνωνε πολιτική μηδενικών δασμών για 53 κράτη της Μαύρης Ηπείρου ενώ στηρίχθηκαν η “Παγκόσμια Αναπτυξιακή Πρωτοβουλία”, η “Παγκόσμια Πρωτοβουλία Ασφαλείας” και η “Παγκόσμια Πρωτοβουλία Πολιτισμών”, που έχει εισηγηθεί το Πεκίνο.
Επιστρέφοντας στο πεδίο του Ιράν θα μπορούσε κανείς να δικαιολογήσει την αυστηρά τυπική στάση της Κίνας και πάλι με εμπορική λογική. Από τη στιγμή που η Κίνα δεν έχει πουλήσει μεγάλης κλίμακας οπλικά συστήματα στο Ιράν εδώ και 30 χρόνια και κανενός είδους στρατιωτική συμφωνία δεν δεσμεύει τα δύο μέρη θα ήταν εξωφρενικό να έχει κανείς προσδοκίες από τη γη του θρυλικού Μέσου Βασιλείου. Άλλοι επίσης σκωπτικά επισημαίνουν πως ο προαιώνιος αντίπαλος της Ισλαμικής Δημοκρατίας, το Ισραήλ, δεν διατηρεί καθόλου κακές σχέσεις με το Πεκίνο. Το αντίθετο, η εμμονή της Κίνας στην πρόθεση να μεσολαβήσει για την εξεύρεση διπλωματικής λύσης μεταξύ Τελ Αβίβ και Τεχεράνης μαρτυρά την πρόθεση της κινεζικής ηγεσίας να μην διαταράξει τις καλές σχέσεις της με το Ισραήλ, με το οποίο όπως παρατηρούν οι πιο κακόπιστοι το Πεκίνο μοιράζεται στην περίπτωση της Σινζιάνγκ το know how της καταπίεσης, επιτήρησης και αλλοίωσης πληθυσμών.
Υπάρχουν πάντως και εκείνοι που επισημαίνουν πως η απουσία της Κίνας από τη Μέση Ανατολή δεν μπορεί να έχει διάρκεια. Πιάνοντας το νήμα από την επιτυχία της μεσολάβησης για την εξομάλυνση σχέσεων μεταξύ Ιράν και Σαουδικής Αραβίας το 2023 – αν και αυτή αποδίδεται εν μέρει και σε άλλους διαμεσολαβητές, όπως το Ομάν και το Ιράκ- η πρόσφατη σύγκρουση δείχνει και τα περιθώρια του ασιατικού γίγαντα να παρέμβει καθοριστικά στην περιοχή που ο ίδιος έχει ορίσει ως «νεκροταφείο αυτοκρατοριών». Υπάρχει βέβαια και η σχετικά ασφαλής στην περίπτωσή της κομφουκιανικής παράδοσης αναφορά στην γνωστή παροιμία: «κάτσε στο βουνό όσο οι τίγρεις παλεύουν». Πολύ πιθανόν η προσέγγιση της διεθνούς πολιτικής από την Κίνα να μην απέχει πολύ από τη συγκεκριμένη προσέγγιση για το ορατό τουλάχιστο μέλλον.
