Φωτογραφία: Eurokinissi
Η κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας επιχειρεί να καθιερώσει την καύση των σκουπιδιών ως βασική μέθοδο διαχείρισης των αστικών αποβλήτων, όχι για να αντιμετωπίσει το πρόβλημα της διαχείρισης των απορριμμάτων, αλλά για να εξυπηρετήσει τα συμφέροντα του καρτέλ της ενέργειας. Η καύση των σκουπιδιών για ενεργειακή αξιοποίηση είναι μια χρυσοφόρος επιχείρηση με μηδενικό ρίσκο και εγγυημένα κέρδη σε βάθος δεκαετιών.
Οι μονάδες καύσης θα γίνουν με ΣΔΙΤ, δηλαδή με πολυετείς συμβάσεις δημόσιου και ιδιωτικού τομέα. Οι μονάδες θα κατασκευαστούν από ιδιώτες με 25ετείς συμβάσεις λειτουργίας, στις οποίες το Δημόσιο θα δεσμεύεται να τις τροφοδοτεί με συγκεκριμένες ποσότητες απορριμματογενών καυσίμων. Σε πρώτη φάση το κράτος μέσω των τραπεζών θα δανειοδοτήσει τους ιδιώτες που θα κατασκευάσουν τις μονάδες. Θα επιδοτούνται για την παραγόμενη ενέργεια από την καύση των σκουπιδιών με σταθερή τιμή 88 ευρώ ανά μεγαβατώρα. Κατόπιν θα πωλούν το ρεύμα στο ηλεκτρικό δίκτυο 80,92 ευρώ τη μεγαβατώρα. Θα πωλούν το σκραπ μετάλλων 50 ευρώ τον τόνο.
Θα υπογράφουν 25ετεις συμβάσεις με τους δήμους. Στις συμβάσεις θα καθορίζεται η τιμή ανά τόνο των σκουπιδιών που θα οδηγούνται για καύση και οι εγγυημένες ποσότητες για όλη τη διάρκεια της σύμβασης. Το «κόστος εισόδου» (gate fee) για τους Δήμους υπολογίζεται από 106 ευρώ/τόνο (Κοζάνη) έως 138 ευρώ/τόνο (Ροδόπη). Οι εκτιμήσεις, σύμφωνα με την εμπειρία άλλων χωρών, αποκαλύπτουν ένα επιπλέον κόστος 300 ευρώ. Στην Ελλάδα, δεν είναι καθόλου απίθανο να τα ξεπεράσει κατά πολύ.
Η καύση απορριμμάτων, είτε στην τσιμεντοβιομηχανία είτε σε μονάδες παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας λειτουργεί καταστροφικά σε βάρος του περιβάλλοντος, της δημόσιας υγείας και της ποιότητας της ζωής των κατοίκων.
Εκατοντάδες επιστημονικές μελέτες από όλο τον κόσμο τεκμηριώνουν τις βλάβες από την έκλυση διοξινών, φουρανίων και άλλων επικίνδυνων αέριων ρύπων – που στη συνέχεια καταλήγουν στο νερό και το έδαφος και από εκεί στην τροφική αλυσίδα.
Παράγουν τεράστιες ποσότητες τοξικής τέφρας, που απαιτεί ειδική διαχείριση. Επιπλέον, η καύση αντιστρατεύεται την προδιαλογή των υλικών και την ανακύκλωση γιατί η εξασφάλιση τη βιωσιμότητας των μονάδων καύσης απαιτεί εγγυημένη τροφοδοσία που σημαίνει μακροχρόνια ύπαρξη σύμμεικτων απορριμμάτων. Η καύση παραβιάζει την κλασική ιεράρχηση της διαχείρισης των αποβλήτων, αφού δίνει προτεραιότητα σε κάποιο στάδιο, χωρίς να έχουν εξαντληθεί οι δυνατότητες προηγούμενων σταδίων (πρόληψη, επαναχρησιμοποίηση, ανακύκλωση, ανάκτηση, διάθεση). Εκτοξεύει το κόστος διαχείρισης των αποβλήτων το οποίο θα πέσει ξανά στις πλάτες των πιο αδύναμων στρωμάτων. Δεσμεύει τεράστια ποσά δημόσιου χρήματος σε αντιπεριβαλλοντικές μεθόδους έντασης κεφαλαίου και χαμηλής απασχολησιμότητας.
Οι μονάδες καύσης είναι πανάκριβες και τεχνολογικά σύνθετες. Η αυτοδιοίκηση δεν έχει τη δυνατότητα να κατασκευάσει και να λειτουργήσει τέτοιες μονάδες. Έτσι επιβάλλεται η ιδιωτικοποίηση της διαχείρισης των αποβλήτων, σε βάρος του δημόσιου και κοινωνικού ελέγχου σε έναν τόσο κρίσιμο τομέα για την καθημερινότητά μας.
Εκτιμάται ότι στη χώρα μας το 2030 θα παράγονται 1.450.339 τόνοι «απορριμματογενών ενεργειακών πρώτων υλών (ΑΕΠΥ)». Πρόκειται για κοινά σκουπίδια που έχουν υποστεί επεξεργασία σε μονάδες διαχείρισης απορριμμάτων και έχουν μετατραπεί σε ένα είδος δευτερογενούς καύσιμου.
Σημειώνουμε πως όλες οι μονάδες επεξεργασίας που έχουν κατασκευαστεί μέχρι σήμερα, καταλήγουν στην παραγωγή αυτού του υποπροϊόντος, που το στέλνουν στην τσιμεντοβιομηχανία η οποία πληρώνεται για να το χρησιμοποιεί ως καύσιμο.
Προωθείται η κατασκευή 43 νέων μονάδων επεξεργασίας σύμμεικτων απορριμμάτων (ΜΕΑ) με τη μέθοδο ΣΔΙΤ. Αυτές οι μονάδες είναι προσανατολισμένες στην παραγωγή δευτερογενών καυσίμων και όχι στην περαιτέρω ανάκτηση υλικών. Δεν είναι μονάδες ανακύκλωσης. Είναι προφανές ότι η προδιαλογή των υλικών, η ανακύκλωση και η ανάκτηση θα αποτελούν το «φτωχό συγγενή» του συστήματος.
Πώς φτάσαμε ως εδώ; Η κυβέρνηση της ΝΔ κατάργησε με συνοπτικές διαδικασίες το ΕΣΔΑ του 2015 στον οποίο η καύση δεν αποτελούσε προτεραιότητα με τη ψήφιση του νέου ΕΣΔΑ τον Αύγουστο του 2020. Προκειμένου να επιβάλει τις μονάδες καύσης, έθεσε τον υπερφίαλο στόχο της μείωσης των προς ταφή αποβλήτων κάτω από 10%, μέχρι το 2030, με την υποσημείωση ότι οι στόχοι αυτοί «δεν μπορούν να επιτευχθούν αν δεν υπάρξει ενεργειακή αξιοποίηση των απορριμμάτων»!
Οι στόχοι αυτοί ήταν εσκεμμένα υψηλότεροι, ακόμη και από τους στόχους που έθεταν οι ευρωπαϊκές οδηγίες, οι οποίες έκαναν λόγο για 15% ταφή, μέχρι το 2035, υπό την προϋπόθεση η χώρα – μέλος να ανακυκλώνει πάνω από το 60% το 2020.
Εσκεμμένα άφησαν την ανακύκλωση να βαλτώσει και την Φυλή να κορεστεί προκειμένου να περάσει η καύση ως μοναδική λύση για να μην θάβουμε μεγάλες ποσότητες στους ΧΥΤΑ.
Σήμερα τα περιβαλλοντικά κινήματα εκφράζουν την καθολική αντίθεσή τους στα κυοφορούμενα σχέδια της κυβέρνησης να καθιερώσει την καύση των σκουπιδιών ως βασική μέθοδο διαχείρισης των αστικών αποβλήτων.
Βασική προϋπόθεση για την εφαρμογή ενός βιώσιμου και φιλοπεριβαλλοντικού δεν είναι η καύση των σκουπιδιών αλλά η εφαρμογή ενός μοντέλου διαχείρισης, στηριγμένου στην αποκεντρωμένη διαχείριση, με δημόσιο χαρακτήρα και με έμφαση στην πρόληψη, στην επαναχρησιμοποίηση και στην ανακύκλωση – ανάκτηση υλικών.
