Στις 19 Απρίλη παρουσιάστηκε δημόσια η πρόταση της Αναμέτρησης και της Συνάντησης για μια νέα αριστερή συλλογικότητα. Τα ερωτήματα ποιοι και ποιες, πώς, πότε, πού θα φτιάξουμε τη νέα αριστερή συλλογικότητα, τα απαντήσαμε με την εισήγηση, αλλά και έμπρακτα, με τον τρόπο που στήσαμε την εκδήλωση. Το βίντεο και το κείμενο είναι διαθέσιμα, όποιος/α ενδιαφέρεται είναι καλύτερα να δει αυτά, παρά να διαβάσει εδώ μια τηλεγραφική περίληψη. Αντ’ αυτής, θα εκμεταλλευτώ τον φιλόξενο χώρο της «Εποχής» για να πραγματευτούμε μια άλλη ερώτηση, κάπως πιο περίπλοκη για να απαντηθεί ακόμα με σαφήνεια από τα συλλογικά μας κείμενα: γιατί; Σε τί χρειάζεται μια αριστερή συλλογικότητα;
Προσοχή: όχι σε τί χρειάζεται άλλη μία, ή μια άλλη, πιο δημοκρατική, πιο συμπεριληπτική, πιο ριζοσπαστική, πιο αριστερή συλλογικότητα – όλα αυτά τα σημαντικά απαντάνε στο «πώς», με ποιο τρόπο, με ποιο πλαίσιο. Το ερώτημα είναι σε τί χρειάζεται γενικά μια αριστερή συλλογικότητα, ή, ορθότερα, ένα κόμμα. Και προς Θεού, μη θεωρήσουμε ότι η απάντηση σε αυτό το ερώτημα είναι αυτονόητη, όπως μας έρχεται από τα βάθη της ιστορίας της εργατικής τάξης. Γιατί αυτή τη στιγμή δεν είναι καθόλου αυτονόητη για τη συντριπτική πλειοψηφία της εργατικής τάξης και των καταπιεζόμενων κοινωνικών ομάδων.
Αν θέλουμε λοιπόν να συναντηθούμε μαζί της και μαζί τους οφείλουμε να αναμετρηθούμε με αυτό το ερώτημα – ή, με άλλα λόγια, να πείσουμε κανονικούς ανθρώπους να γραφτούν στην οργάνωσή μας. Να σκαρφαλώσουν πάνω από τα κυκλώπεια τείχη του αστικού ατομικισμού, να διασχίσουν τους βάλτους της απογοήτευσης από την ήττα του 2015, να νικήσουν τα τέρατα του άγχους της δουλειάς ή της ανεργίας και να χαρίσουν δύο ωρίτσες την εβδομάδα κι ένα μικρό κομμάτι της ψυχής τους σε ένα κόμμα, σε εκείνη δηλαδή τη μορφή συλλογικής ζωής που έχει συκοφαντηθεί -δικαίως και αδίκως- περισσότερο από κάθε άλλη. Ακούγεται κομματάκι δύσκολο.
Ήδη, στο κείμενο της εισήγησης δοκιμάζουμε κάποιες πρώτες απαντήσεις: την ανάγκη να ανοίξουμε ξανά τη συζήτηση για την εναλλακτική, ώστε να αποκτήσουν τα κινήματα και οι διεκδικήσεις τους τον ζωτικό χώρο που τους στέρησε η παραδοχή του ΤΙΝΑ το καλοκαίρι του 2015. Τη χρησιμότητα μιας αριστεράς που να υποστηρίζει και να υπερασπίζεται με πάθος τα κινήματα, απέναντι στην ιδεολογική και υλική καταστολή. Την επιθυμία για μια ανταγωνιστική αντιπολίτευση, για έναν ιμάντα μεταβίβασης του κοινωνικού ανταγωνισμού στο εσωτερικό του κράτους. Θα παραπέμψω πάλι εκεί, για να μην αντιγράφω εδώ.
Εδώ, ας προχωρήσουμε λίγο παρακάτω: το να θέτεις θέμα πολιτικής οργάνωσης, σημαίνει ότι θέτεις θέμα εξουσίας. Όλες οι άλλες ανάγκες μπορούν -και ίσως είναι καλύτερα- να εξυπηρετηθούν από άλλες μορφές κοινωνικής αυτοοργάνωσης. Καμία άλλη μορφή όμως ως σήμερα, πλην του κόμματος, δεν κατάφερε να θέσει θέμα ανατροπής της αστικής εξουσίας. Θα μου πείτε, εσείς, μια παρέα μερικών εκατοντάδων ανθρώπων, πιστεύετε ότι θα πάρετε και την εξουσία; Κατά τη γνώμη μου, η μόνη σοβαρή απάντηση είναι «ναι, μπορεί».
Εξαρτάται: αν, όπως λέμε, μετά την πανδημία η καπιταλιστική κρίση επανέλθει δριμύτερη. Αν η κρίση αυτή μετατραπεί ξανά σε πολιτική κρίση και συνεχίσει να καταπίνει κόμματα και διαχειριστές, όπως έκανε με όλες τις κρισιακές κυβερνήσεις ως σήμερα. Αν η κοινωνική πλειοψηφία διατηρήσει κάποια αντανακλαστικά ζωής και δεν κατακάτσει στο περιθώριο της απελπισίας, ή δεν στραφεί σε ένα ακροδεξιό πισωγύρισμα. Αν τα αποκλεισμένα στρώματα της επισφάλειας και της ανεργίας επιστρέψουν στην πλατεία του κοινωνικού και πολιτικού ανταγωνισμού. Αν αναδυθεί μια κοινωνική συμμαχία και αναζητήσει ένα -σχεδόν- κενό χαρτί, για να γράψει πάνω σε αυτό το δικό της πρόγραμμα. Αν η συμμαχία αυτή ψάξει έναν φορέα για να τον διορίσει, να τον στείλει να μεταφέρει την κρίση στην καρδιά του αστικού κράτους. Αν ο φορέας αυτός έχει την ικανότητα να ευθυγραμμιστεί με την κύρια αντίθεση της εποχής του.
Αν συμβούν όλα τα παραπάνω, υπάρχει κάποιος διαθέσιμος φορέας να αναλάβει με τη δέουσα ταπεινότητα και ανιδιοτέλεια αυτή τη δουλειά; Αυτή τη στιγμή, όχι. Η υπαρκτή αριστερά μπορεί να είναι πολύ καλή σε πολλές από τις δουλειές που αναφέραμε αρχικά. Καμία όμως από τις οργανώσεις της δεν προσφέρεται σήμερα για ένα τέτοιο ενδεχόμενο. Ακόμα και αν το ισχυρίζεται (που δεν το κάνουν ούτε αυτό), δεν πιστεύω ότι μια κοινωνία που δεν τους εμπιστεύθηκε αυτό το ρόλο εδώ και δεκαετίες, θα το κάνει ξαφνικά αύριο (αν βέβαια το κάνει, μαζί της).
Όσο για τον ΣΥΡΙΖΑ, ένα από τα λίγα κόμματα στην ιστορία της ανθρωπότητας που είχε την ευλογία να του ανατεθεί κάποτε ένας τέτοιος ρόλος, αφού τα έκανε όπως τα έκανε, είναι σίγουρο ότι δεν θα καταθέσει ξανά κάποια τέτοια υποψηφιότητα. Αρκείται στη διεκδίκηση της μεσαίας τάξης και την προσμονή της δικομματικής εναλλαγής. Αν από την αριστερά δεν περιμένουμε καμία ιδιαίτερη έκπληξη, ο λόγος του ΣΥΡΙΖΑ είναι πιο προβλέψιμος κι από πανηγυρικό πασόκου γυμνασιάρχη.
Να λοιπόν, τί πιστεύω ότι θέλουμε να κάνουμε με τη νέα αριστερή συλλογικότητα: να εγγράψουμε μια ακόμα δυνατότητα, ένα ακόμα ενδεχόμενο στη γκάμα επιλογών του κοινωνικού ανταγωνισμού. Θα χρειαστεί; Θα πετύχει; Εξαρτάται από χίλιους παράγοντες, που κανείς δεν μπορεί να σταθμίσει. Το μόνο που μπορούμε να σταθμίσουμε, να προσφέρουμε εμείς, είναι να υπάρχει και αυτή η δυνατότητα. Να πάρουμε δηλαδή ορισμένα μέτρα για την ενδεχόμενη έλευση του μέλλοντος.
