Φωτογραφία: Νικόλας Κοκοβλής
Η Κυριακή 2 Απριλίου ήταν μια καθοριστική μέρα στη γνωστή περιπέτεια των δυο ιστορικών κινηματογράφων του κέντρου της Αθήνας, του Άστορ και του Ιντεάλ. Πάνω από 5 χιλιάδες κινηματογραφόφιλοι ανταποκρίθηκαν στο κάλεσμα των αιθουσαρχών των δύο κινηματογράφων, για να παρακολουθήσουν τις προβολές ταινιών και να απαιτήσουν τη διάσωσή τους. Οι χιλιάδες υπογραφές τους ενώθηκαν με τις φωνές στήριξης κορυφαίων σκηνοθετών του ευρωπαϊκού κινηματογράφου και η συμπαράσταση των ανθρώπων του κινηματογράφου συνεχίζεται αμείωτη.
Ποιες είναι οι ενέργειες της επόμενης ημέρας, ποια βήματα πρέπει να γίνουν για τη διάσωση των δύο κινηματογράφων και την αποτροπή της κινηματογραφικής ερημοποίησης και της άνευ όρων τουριστικοποίησης του ιστορικού κέντρου της Αθήνας;
- Να ενταθεί η πίεση στο υπουργείο Πολιτισμού ώστε να αναλάβει τις ευθύνες του για τον χαρακτηρισμό ως διατηρητέων μνημείων των δύο κινηματογράφων που κινδυνεύουν και όλων των ιστορικών κινηματογράφων του κέντρου της Αθήνας.
Υπάρχει το προηγούμενο του χαρακτηρισμού της Αλκυονίδας ως νεότερου μνημείου από την υπουργό κα Μυρσίνη Ζορμπά, στις 17 Μαΐου 2019 βάσει του άρθρου 6 του ν.3028/2002. Η νυν ηγεσία του ΥΠΠΟ με δελτίο Τύπου στις 30/3/23 επικαλείται τον νόμο 4858/21 για να αποφανθεί ότι το Άστορ και το Ιντεάλ δεν πληρούν τις προϋποθέσεις προκειμένου να χαρακτηριστούν ως μνημεία και να εμπίπτουν στην αυξημένη προστασία του συγκεκριμένου νόμου. Άλλα το άρθρο 6 του ν.3028/02 που επικαλέστηκε η κα Ζορμπά για τη διάσωση της Αλκυονίδας (θα γινόταν supermarket) και το άρθρο 6 του 4858/21 που επικαλείται η σημερινή ηγεσία του ΥΠΠΟ είναι ολόιδια: «γ) τα νεότερα πολιτιστικά αγαθά που ανάγονται στην περίοδο των εκάστοτε τελευταίων εκατό ετών και χαρακτηρίζονται μνημεία λόγω της ιδιαίτερης αρχιτεκτονικής, πολεοδομικής, κοινωνικής, εθνολογικής, λαογραφικής, τεχνικής, βιομηχανικής ή εν γένει ιστορικής, καλλιτεχνικής ή επιστημονικής σημασίας τους». Είναι προφανές ότι είτε λείπει η πολιτική βούληση από την ηγεσία του ΥΠΠΟ είτε εκτελούν εντολές άνωθεν. Είναι πάντως κωμικό, από τη μια, να απαντάει στην επίκαιρη ερώτηση των 40 βουλευτών του ΣΥΡΙΖΑ ο υφυπουργός Σύγχρονου Πολιτισμού, Nικόλας Γιατρομανωλάκης (η Μενδώνη ασχολείται με τον ελληνικό πολιτισμό μέχρι το 1830) και λίγες μέρες μετά το γραφείο Τύπου του ΥΠΠΟ να δηλώνει αναρμόδιο για το θέμα: «Τον Δεκέμβριο του 2022 το ΥΠΠΟΑ απέστειλε τα ψηφίσματα και τις επιστολές φορέων του κινηματογράφου στο υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας προκειμένου να τα χειριστεί κατ’ αρμοδιότητα». Ιδιαίτερα για το Ιντεάλ, όπως ειπώθηκε και στη συνέντευξη Τύπου στο Άστορ, από τους αιθουσάρχες του, έχουν χαρακτηριστεί διατηρητέα μνημεία ολόκληρο το κτίριο Σλήμαν-Μελά που κατασκεύασε ο Ερνέστος Τσίλερ (1890) και εντός του στεγάζεται το σινεμά, η οικία οικία Prokesch von Osten (μετέπειτα Ελληνικό Ωδείον) στην Φειδίου 3 (στην πίσω πλευρά του Ιντεάλ), καθώς και το εστιατόριο Ideal το οποίο κρίθηκε από το ΥΠΠΟ διατηρητέο μνημείο το 2002.
Όλα γύρω από το Ιντεάλ έχουν κριθεί διατηρητέα μνημεία από το ΥΠΠΟ, εκτός του κινηματογράφου με ιστορία 101 χρόνων προβολών. Όπως λέει και το γνωστό ανέκδοτο «γύρω-γύρω Σάββατο και στη μέση Κυριακή».
- Να εισαχθεί στην ημερήσια διάταξη της επόμενης συνεδρίασης του Κεντρικού Συμβουλίου Αρχιτεκτονικής του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας το θέμα για τον χαρακτηρισμό ως διατηρητέας της χρήσης του Άστορ και του Ιντεάλ, όπως προτείνει η αρμόδια υπηρεσία Διεύθυνση Αρχιτεκτονικής, Οικοδομικών Κανονισμών και Αδειοδοτήσεων – Τμήμα Διατηρητέων Κτιρίων (ΔΑΟΚΑ) στις εισηγήσεις της, οι οποίες συνοδεύονται από δεκασέλιδες αιτιολογικές εκθέσεις. Οι εκθέσεις αυτές εντυπωσιάζουν με την πληρότητα τους και αντιμετωπίζουν το θέμα σφαιρικά: αρχιτεκτονικά, ιστορικά, πολιτιστικά, κοινωνικά και πολεοδομικά. Οι δύο εκθέσεις έχουν κοινοποιηθεί μεταξύ άλλων στις Υπηρεσίες Δόμησης του Δήμου Αθηναίων και στην Υπηρεσία Νεότερων Μνημείων του ΥΠΠΟ. Απέναντι στις δύο αυτές εκθέσεις ο ΕΦΚΑ έχει ασκήσει αντιρρήσεις. Το ΚΕ.Σ.Α πρέπει να αποφανθεί άμεσα καθώς προκαλεί εύλογες ανησυχίες το γεγονός ότι αυτό το κορυφαίο θέμα δεν έχει εισαχθεί στις τρεις τελευταίες συνεδριάσεις του. Το ΚΕ.Σ.Α εισηγείται και γνωμοδοτεί στον αρμόδιο υπουργό ο οποίος λαμβάνει την τελική απόφαση.
- Η δημοτική αρχή Μπακογιάννη να αναλάβει πρωτοβουλίες ώστε το ψήφισμα που κατέθεσε η Ανοιχτή Πόλη για τη διάσωση των δύο κινηματογράφων και ψηφίστηκε ομόφωνα από το Δημοτικό Συμβούλιο να μη μείνει κενό γράμμα. Είναι αναμενόμενο η «Ξενοδοχεία Ελλάδος Μitsis Company A.E.» να ζητήσει άδεια από την Υπηρεσία Δόμησης (ΥΔΟΜ) του Δήμου Αθηναίων για να ξεκινήσει τις οικοδομικές εργασίες στο ακίνητο Σλήμαν-Μελά. Αντίστοιχη άδεια πρέπει να ζητήσει και από το ΥΠΠΟ. Η ΥΔΟΜ οφείλει και πρέπει να αρνηθεί να χορηγήσει τη σχετική άδεια όσο το θέμα του χαρακτηρισμού των κινηματογράφων ως νεότερα μνημεία πολιτισμού ή διατηρητέα ως προς τη χρήση βρίσκεται σε εκκρεμότητα.
- Φαίνεται ότι σύντομα θα ανοίξει ο δικαστικός δρόμος που θα καταλήξει στο ΣτΕ, αν οι αιθουσάρχες επιμείνουν στη διάσωση των κινηματογράφων τους. Και πρέπει να το κάνουν γιατί η Αθήνα έχει τόση ανάγκη από κινηματογράφους τέχνης όσο από θέατρα, από μουσεία, από αίθουσες συναυλιών, γκαλερί και άλλους χώρους πολιτισμού. Γιατί εκεί συναντιούνται η πολιτιστική και η συλλογική μνήμη, το πολιτιστικό παρόν και το μέλλον της Αθήνας. Γιατί το οφείλουν στα χιλιάδες νέα παιδιά που περίμεναν υπομονετικά στις ουρές και στο ψιλόβροχο για ώρες την Κυριακή 2 Απριλίου. Θα το ξανακάνουν και θα είναι πολλοί περισσότεροι, αν και όταν οι αιθουσάρχες χρειαστεί να τους ξανακαλέσουν σ’ αυτήν τη μεγάλη γιορτή και συνάμα εκδήλωση διαμαρτυρίας για τη διάσωση των ιστορικών κινηματογράφων στο κέντρο της Αθήνας.
