Φωτογραφία: ΚΩΣΤΑΣ ΤΖΟΥΜΑΣ/EUROKINISSΙ
Στο αφήγημα της «τάξης και ασφάλειας» ποντάρει και πάλι τα χαρτιά της η κυβέρνηση, προκειμένου να επανασυσπειρώσει το συντηρητικό ακροατήριο, επαναφέροντας έτσι και την εικόνα των πανεπιστημίων σαν «άντρων ανομίας», όπως φάνηκε από τη συνάντηση του πρωθυπουργού, Κ. Μητσοτάκη, με τους πρυτάνεις των πανεπιστημίων, τη Δευτέρα 2 Ιουνίου.
Απειλές και προσβολή του αυτοδιοίκητου
Μιας ασφάλειας, βέβαια, νοούμενης μόνο σαν ζήτημα παραβατικότητας και καταστολής, με τον πρωθυπουργό να ενδύεται ξανά τον ρόλο του αυστηρού ηγέτη που «τραβάει το αυτί» στους πρυτάνεις που έχουν ολιγωρήσει στην κατάρτιση σχεδίων ασφαλείας, όπως ορίζει ο νόμος 4777/2021. Ο Κ. Μητσοτάκης, μάλιστα, έφθασε στο σημείο να απειλήσει τις/τους πρυτάνεις με έκπτωση από τη θέση τους, λέγοντας πως «επειδή οι καλοί λογαριασμοί κάνουν τους καλούς φίλους, εγώ θέλω να είμαι σαφής εδώ: θα υπάρχουν κυρώσεις, μπορούν ενδεχομένως να φτάνουν και μέχρι την έκπτωση από τον ρόλο τους για εκείνους τους πρυτάνεις, τις διοικήσεις που δεν θα ανταποκριθούν στις υποχρεώσεις τους».
Κάτι τέτοιο, όμως, θα σήμαινε την προσβολή, για ακόμα μία φορά, του αυτοδιοίκητου των πανεπιστημίων, καθώς η έκπτωση των πρυτάνεων μπορεί να γίνει μόνο από το πειθαρχικό συμβούλιο του ίδιου του ιδρύματος, που αποτελείται από μέλη της ακαδημαϊκής κοινότητας, και για συγκεκριμένους λόγους –όχι από την εκάστοτε κυβέρνηση προκειμένου να φιμώσει οποιαδήποτε διαφωνία.
Τα πραγματικά προβλήματα των πανεπιστημίων
Όσον αφορά δε στο ζήτημα της ασφάλειας των πανεπιστημίων –πέραν ότι περιστατικά παραβατικότητας και βίας μπορεί να σημειώνονται ανά καιρούς, αλλά σε καμία περίπτωση στον βαθμό και στη συχνότητα που θέλει να εμφανίσει η κυβέρνηση– στην πραγματικότητα όλα τα πανεπιστήμια έχουν ήδη καταθέσει σχέδια ασφαλείας. Απλά κάποια από αυτά κρίνονται από το υπουργείο Παιδείας σαν ελλιπή, κυρίως γιατί δεν προβλέπουν τουρνικέ, κάρτες ελεγχόμενης εισόδου, κάμερες και άλλα τέτοιου είδους μέτρα περιορισμού εισόδου και επιτήρησης.
Από την πλευρά τους, τα πανεπιστήμια τονίζουν πως η μη υλοποίηση των σχεδίων ασφαλείας οφείλεται στην έλλειψη χρηματοδότησής τους από το υπουργείο, με την Πανελλήνια Ομοσπονδία Συλλόγων Διδακτικού και Ερευνητικού Προσωπικού (ΠΟΣΔΕΠ) να σημειώνει στην ανακοίνωσή της πως η πανεπιστημιακή κοινότητα αναμένει «από την Πολιτεία να συνδράμει ουσιαστικά τα Ιδρύματα στην υλοποίηση των εγκριθέντων σχεδίων ασφάλειας και προστασίας, με σημαντική αύξηση της πενιχρής χρηματοδότησης που σήμερα λαμβάνουν και η οποία δεν επαρκεί ούτε για την υποτυπώδη συντήρηση των υποδομών».
Το ζήτημα, δε, της τοποθέτησης των καμερών, όπως επισήμανε η πρύτανης του Παντείου Πανεπιστημίου, Χριστίνα Κουλούρη, προεδρεύουσα του Συμβουλίου Πρυτάνεων, σε συνέντευξή της στο One, εγείρει και ερωτήματα για την προστασία των προσωπικών δεδομένων, για την απάντηση των οποίων θα πρέπει να διεξαχθεί και σχετική μελέτη (κάτι που δεν έχει υλοποιηθεί μέχρι στιγμής), τονίζοντας παράλληλα πως η ύπαρξη καμερών σε χώρους διδασκαλίας απαγορεύεται δια νόμου.
Το σημαντικότερο, όμως, όπως επισήμανε η πρύτανης, είναι πως η έννοια της ασφάλειας, σύμφωνα με την αντίληψη των ιδρυμάτων, σχετίζεται πρώτα απ’ όλα με την πολιτική προστασία. Με άλλα λόγια, με τη στατικότητα, τη συντήρηση και την αντισεισμική θωράκιση των κτιρίων, την πυρασφάλεια, την κατάρτιση σχεδίων εκκένωσης κ.ά, προκειμένου να εξασφαλίζεται πραγματικά η ασφάλεια των φοιτητών, των καθηγητών και των εργαζομένων.
Άλλωστε, όταν, για παράδειγμα, πέφτουν τα ασανσέρ στις εστίες του ΑΠΘ (Οκτώβριος 2024), θέτοντας σε κίνδυνο τη ζωή των φοιτητών, η επιμονή της κυβέρνησης στην τοποθέτηση καμερών ή καρτών ελεγχόμενης εισόδου για την «ασφάλεια στα πανεπιστήμια» μοιάζει από φάρσα έως τραγωδία, καθώς, μεταξύ άλλων, ξυπνά και μαύρες μνήμες από εποχές επιτήρησης του ακαδημαϊκού χώρου και κοινότητας.
Επιπρόσθετα, η συλλήβδην απαγόρευση εισόδου στα πανεπιστήμια σε όποια/ον δεν ανήκει στην κοινότητα μπορεί να οδηγήσει και στην απομόνωση των ιδρυμάτων από την κοινωνία, αντί να αποτελούν ζωντανό κύτταρο αυτής μέσω των διαλέξεων, των βιβλιοθηκών, των εκδηλώσεων και άλλων ανοιχτών πρακτικών τους.
Σκόπιμη δυσφήμηση
Όχι πως κάτι τέτοιο θα αποθάρρυνε την κυβέρνηση. Το αντίθετο μάλλον, αφού τα 11 μέτρα που τέθηκαν από το υπουργείο Παιδείας τη Δευτέρα, φαίνεται να λειτουργούν –ακόμα και ως προτάσεις– ακριβώς δυσφημιστικά για τα πανεπιστημιακά ιδρύματα. Όπως, για παράδειγμα, ο ορισμός ειδικού Αντεισαγγελέα του Αρείου Πάγου, που «θα έχει την πανελλαδική εποπτεία αδικημάτων που απορρέουν από περιστατικά πανεπιστημιακής βίας», ή η σύσταση Εθνικού Παρατηρητηρίου Βίας, σαν τα περιστατικά βίας στην ελληνική κοινωνία να αποτελούν φαινόμενο που πηγάζει, χαρακτηρίζει και αφορά κυρίως τα ιδρύματα –την ίδια ώρα, μάλιστα, που εδώ και μήνες σημειώνονται συνεχώς χτυπήματα της greek mafia στους δρόμους της Αττικής, χωρίς η κυβέρνηση να επιδεικνύει τα αντίστοιχα αντανακλαστικά. Ενώ άλλα μέτρα προσκρούουν στο Δίκαιο, όπως οι «αυτοδίκαιες κυρώσεις» και η πρόβλεψη τιμωρίας των φοιτητών με αναστολή της ιδιότητας τους για 2 χρόνια αν υπάρξει σε βάρος τους ποινική δίωξη, χωρίς καν να έχει προηγηθεί καταδίκη τους.
Η απόπειρα δυσφήμησης, βέβαια, των ανώτατων δημόσιων ιδρυμάτων από την κυβέρνηση συνδυάζεται και με τις στοχεύσεις της να καταστήσει ως πανεπιστήμια τα ιδιωτικά κολλέγια, προετοιμάζοντας κατά αυτόν τον τρόπο τόσο την κοινωνική αποδοχή τους, όσο και την πελατεία τους. Δεν είναι τυχαίο, άλλωστε, πως αυτές τις μέρες δημοσιεύματα θέλουν το υπουργείο Παιδείας να θέτει στις πρυτανικές αρχές την κατάρτιση τριετών προγραμμάτων σπουδών, αντί τετραετών, αφού αυτή είναι η πρακτική που ακολουθείται στο εξωτερικό και από τα κολέγια. Κάτι τέτοιο, προφανώς, δεν επαρκεί σαν επιχείρημα, καθώς, όπως σημείωσε και η πρύτανης του Παντείου όταν ερωτήθηκε στη συνέντευξή της στο One, θα σήμαινε την πτώση της ποιότητας των σπουδών –με το υπουργείο να μην προβάλλει προς το παρόν κάποιον εκπαιδευτικό λόγο για αυτή τη μεταρρύθμιση.
Κάπως έτσι, δε, καθίσταται σαφές πως το κυβερνητικό επιχείρημα ότι η ύπαρξη ιδιωτικών πανεπιστημίων θα επέφερε τη βελτίωση και των δημόσιων μέσω του ανταγωνισμού, καταρρίπτεται, αφού στην πράξη φαίνεται να οδηγεί, πολύ γρήγορα, στο ακριβώς αντίθετο αποτέλεσμα.
Το grand finale όλων αυτών των μεταρρυθμίσεων για τα πανεπιστήμια είναι γνωστό από την ίδια την κυβέρνηση: αναθεώρηση του άρθρου 16 και κατάργηση, βάσει συντάγματος πια, του αποκλειστικά δημόσιου χαρακτήρα της ανώτατης παιδείας. Το ερώτημα είναι αν θα βρει συμπαραστάτες σ’ αυτό στα κόμματα της αντιπολίτευσης –με τον πρόεδρο του ΠΑΣΟΚ, Ν. Ανδρουλάκη, να δηλώνει αυτές τις μέρες στο In Forum: Brain Regain & Retain πως «στη συνταγματική αναθεώρηση είμαι θετικός να μπορεί η χώρα μας να αποκτήσει με σεβασμό στο Σύνταγμα, και όχι με τους ακροβατισμούς του κ. Πιερρακάκη, τέτοιου τύπου πανεπιστήμια». Αλλά και αν το φοιτητικό κίνημα, όπως έπραξε 20 χρόνια περίπου πριν, θα μπορέσει να αποτρέψει και πάλι τη μετατροπή της ανώτατης παιδείας σε εμπόρευμα.
