Πριν από λίγες ημέρες αποφυλακίστηκε μετά από 24 χρόνια ένας πολύ ισοβίτης σε ηλικία 82 χρονών. Είχε όμως μια «ατυχία». Το όνομα του, Αλέξανδρος Γιωτόπουλος, ο γνωστός σε όλους μας «Λάμπρος» της 17Ν. Προσωπικά δεν ξέρω αν ήταν ή δεν ήταν ο Γιωτόπουλος ηγετικό μέλος της «ΕΟ17Ν». Αλλά 24 χρόνια μετά δεν με ενδιαφέρει με την έννοια πως δεν τον θεωρώ απειλή για τον λαό και τη δημοκρατία. Σήμερα θα θεωρούσα πιο επικίνδυνη για τον πυρήνα των δικαιωμάτων τη δήλωση του πρώην δημάρχου Αθηναίων Κ. Μπακογιάννη.
Επιλεκτικές ευαισθησίες
Τι είπε, λοιπόν, ο πρώην δήμαρχος; «Φανταστείτε να πέσω στο κέντρο της Αθήνας πάνω στον Γιωτόπουλο, πώς θα αισθανθώ;». Θα περίμενα από έναν θεωρούμενο ευρωπαϊστή πολιτικό που είχε και έχει θεσμικό ρόλο να είναι λίγο πιο προσεκτικός. Είναι ένα πράγμα πώς αισθάνεται για κάποιον που τον θεωρεί ηθικό αυτουργό της δολοφονίας του πατέρα του και άλλο πράγμα τα δικαιώματα των κρατουμένων. Φαντάζομαι πως η Μάγδα Φύσσα όταν θα βλέπει ελεύθερο τον Ν. Μιχαλολιάκο, τον επικεφαλής της εγκληματικής οργάνωσης που δολοφόνησε τον γιο της δεν θα αισθάνεται ωραία. Αλλά δεν την ρώτησε ο κ. Μπακογιάννης. Όπως δεν ρώτησε και τους γονείς του Γρηγορόπουλου, του Καλτεζά, του Κουμή, της Κανελλοπούλου και άλλων που δολοφονήθηκαν από όργανα του κράτους.
Τουναντίον, η παράταξη του έκανε ό,τι μπορούσε για να σώσει τα δικά της παιδιά.. Άλλες φορές τα κατάφερε, άλλες όχι. Συναισθανόμενος το βάρος της δήλωσης Μπακογιάννη, ο εισαγγελέας του Αρείου Πάγου εκκίνησε τη διαδικασία αναίρεσης της απόφασης του δικαστικού συμβουλίου. Διότι έκρινε πως η απόφαση του Δικαστικού Συμβουλίου Εφετών ήταν πλημμελής νομικά. Διότι κατ’ αυτόν στηρίχθηκε η απόφαση στον προγενέστερο νόμο που προέβλεπε την υφ’ απόλυση για τους ισοβίτες τα 19 χρόνια. Αυτός ο νόμος ίσχυε κατά τη διάρκεια της πρώτης και δεύτερης δίκης για τη 17Ν. Η Νέα Δημοκρατία άλλαξε τον νόμο και αυστηροποίησε τα χρονικά όρια ανεβάζοντας τα στα 25 χρόνια πραγματικής έκτισης της ποινής. Ταυτόχρονα, ο εισαγγελέας του Αρείου Πάγου διέκρινε πως ο Γιωτόπουλος δεν ήταν εντάξει με την τυπική έννοια του σωφρονισμού. Ότι δεν μεταμελήθη και ότι μπορεί να είναι επικίνδυνος για την κοινωνία. Δηλαδή ένας άνθρωπος που επί 24 χρόνια ισχυρίζεται πως δεν έχει σχέση με τα αποδιδόμενα σε αυτόν εγκλήματα πρέπει κατά τον εισαγγελέα να πει συγγνώμη λάθος. Επομένως ο εισαγγελέας του Αρείου Πάγου θεωρεί, δίνοντας την παραγγελία αυτή, ότι θα προστατεύσει την κοινωνία από έναν μεγάλο κίνδυνο για την ασφάλεια της. Έναν 82χρονο. Ναι, ο ίδιος εισαγγελέας που αρχειοθέτησε τις υποκλοπές. Αυτός ο εισαγγελέας είδε πρόβλημα στη δικαστική απόφαση. Τέτοια ευαισθησία.
Τι είδους σωφρονιστικό σύστημα θέλουμε;
Απορία, αν ας πούμε γίνει δεκτή η αναίρεση και ο Γιωτόπουλος επιστρέψει στη φυλακή για έναν ακόμη χρόνο, ποιο ακριβώς θα είναι το κέρδος για τον λαό, τη δικαιοσύνη, τη δημοκρατία; Ή μήπως στο μεσοδιάστημα ανέβει το χρονικό όριο τόσο όσο χρειάζεται για να πεθάνει ο Γιωτόπουλος στη φυλακή; Επειδή όμως τα δικαιώματα δεν είναι a la carte και δεν έχουν κριτήρια πολιτικά, είναι μια πολύ σοβαρή απόφαση για να την αφήνουμε να περνά στα ψιλά. Η alt-right έχει ξεσηκωθεί για την αποφυλάκιση του Γιωτόπουλου. Όπως είχε ξεσηκωθεί και με την άδεια του Κουφοντίνα. Δεν ξεσηκώνεται, όμως, για τη δραστηριότητα Κασιδιάρη.
Υπάρχει επομένως ένα ερώτημα. Τι είδους σωφρονιστικό σύστημα θέλουμε; Θέλουμε κάποιο που ακόμη και ένας ισοβίτης μπορεί να έχει μιαν ελπίδα ότι μετά από 19, 20 χρόνια και όχι 25 ή 30, θα μπορεί να περπατήσει ελεύθερος, ή θέλουμε έναν ισοβίτη που θα πεθαίνει μέσα στη φυλακή, όπως τα πολύ παλιά χρόνια; Και θέλουμε ο νόμος να εξαρτά την εφαρμογή του από προσωπικές ή πολιτικές συμπάθειες ή αντιπάθειες έναντι ενός εκάστου καταδικασμένου;
Για την ελληνική Δεξιά, και όχι μόνο, που αρέσκεται να κατασκευάζει εσωτερικούς εχθρούς, μάλλον το ερώτημα έχει απαντηθεί. Και έχει δώσει μια επικίνδυνη απάντηση. Όμως για την Αριστερά τα πράγματα είναι σαφή, τα δικαιώματα ισχύουν για όλους. Είτε αφορούν κάποιον Γιωτόπουλο, είτε αφορούν κάποιον Μιχαλολιάκο, ή άλλον. Γιατί ξέρετε το να είσαι υποστηρικτής του ευρωπαϊκού δικαιικού μοντέλου δεν είναι για τα εύκολα, αλλά για τα δύσκολα. Αυτά που σου φέρνουν πολύ κάματο ψυχολογικό.
Όπως συνέβη και με τον Πατακό. Δεκαέξι χρόνια έζησε ελεύθερος ένας από τους πρωταίτιους της χούντας. Κύριε Μπακογιάννη ξέρετε τι ψυχολογικό φόρτο αισθανθήκαμε πολλοί και πολλές όταν είδαμε τον Πατακό να παίζει τάβλι ελεύθερος με τον Θεοφιλογιαννάκο; Αλλά δεν μας πέρασε από το μυαλό να πούμε πρέπει ο Παττακός να πεθάνει στη φυλακή. Και αυτή ξέρετε είναι η διαφορά μας κύριε Μπακογιάννη. Είναι επομένως έωλη η οργή σας και είναι έωλη γιατί δεν είναι αμφιπλεύρως ειλικρινής. Και δεν θα μπορούσε να είναι. Γιατί στα μάτια της παράταξης σας ο Γιωτόπουλος σηματοδοτεί κάτι το επικίνδυνο. Αλλά αν ρωτούσαμε τον μέσο πολίτη σήμερα, στα αλήθεια πιστεύετε ότι θα θεωρούσε πρόβλημα για την ασφάλειά του τον Γιωτόπουλο; Μήπως θα θεωρούσε πολύ πιο επικίνδυνο το να χάσει τη δουλειά του; Ή να τον πετύχει μια αδέσποτη σε μια καφετέρια, ή όταν πάει να ζητήσει βοήθεια σε ένα αστυνομικό τμήμα; Μήπως επομένως όλη αυτή η φασαρία που ξεσηκώθηκε με αφορμή την αποφυλάκιση Γιωτόπουλου δεν έχει να κάνει μόνο με τον συγκεκριμένο, αλλά μήπως είναι και μια κίνηση αντιπερισπασμού της κυβέρνησης ώστε να συσπειρώσει τα πιο ακροδεξιά κομμάτια του εκλογικού σώματος που διψούν για αίμα; Εννοώ για ακόμη πιο αυστηρές ποινές, ακόμη και την ποινή του θανάτου; Απλώς δεν το λένε φανερά γιατί θα είχαμε ακόμη ένα μεγάλο πρόβλημα με την Ένωση.
Σας το λέμε όμως καθαρά. Τα δικαιώματα των κρατουμένων δεν μπαίνουν στο ζύγι των προτιμήσεων σας. Θα τα υπερασπιστούμε όχι μόνο εξαιτίας μιας ιδεολογικής και αξιακής επιμονής, αλλά και επειδή δεν θέλουμε να ζούμε σε μια κοινωνία αρένα. Τόσο απλά, τόσο καθαρά. Ξέρετε μερικές στιγμές είναι σημαντικές. Μια τέτοια είναι και η στιγμή που το αρμόδιο Ποινικό Τμήμα του Αρείου Πάγου θα κληθεί να πάρει την απόφαση στο ζήτημα αυτό. Αλλά η απόφαση αυτή θα στείλει και ένα μήνυμα που ξεπερνά το συγκεκριμένο πρόσωπο. Θα δείξει αν οι δικαστές που θα αποφασίσουν εντέλλονται να αποφασίσουν με έναν τρόπο που θα ικανοποιούσε την κυβερνητική παράταξη και το ιδεολόγημα της, ή αν θα αποφασίσει πως ο εξανθρωπισμός του ποινικού δικαίου έχει θέση σήμερα στο δικαιικό μας ποινικό σύστημα. Αν πιστεύει πως όταν λέμε ισόβια αυτό πρέπει να τηρείται εντελώς ή αν τελικά τα πράγματα μπορούν και πρέπει να λειτουργήσουν διαφορετικά. Αν θυμηθούν, δηλαδή, πως η Δημοκρατία δεν εκδικείται και δεν αναγορεύει σε εχθρό της έναν ηλικιωμένο κατάδικο, όποιος και αν είναι αυτός, που έχει προβλήματα υγείας. Να σκεφτεί, δηλαδή, ποιο τελικά είναι το πραγματικό δημόσιο συμφέρον. Η εκδικητικότητα ή ο ανθρωπισμός. Αυτό είναι το ζήτημα στο τέλος της μέρας και όχι ο Γιωτόπουλος.
Φωτογραφία: Τατιάνα Μπόλαρη / Eurokinissi
