Το ερώτημα “Ναι ή Όχι” στο ευρώ διχάζει και τη γερμανική Αριστερά
Του Δημήτρη Σμυρναίου
Ο διχασμός του ΣΥΡΙΖΑ και η διάσπασή του δεν απασχολεί μόνο εκείνους στην Ευρώπη, που ανησυχούν για το αν την επομένη της 20ης Σεπτέμβρη θα προκύψει μια κυβέρνηση, η οποία θα έχει και την σταθερότητα αλλά και τη θέληση να υλοποιήσει τα συμφωνηθέντα και να κρατήσει τη χώρα στην Ευρωζώνη. Έχει προκαλέσει και μια τεράστια συζήτηση στις τάξεις της ευρωπαϊκής Αριστεράς, με πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα ίσως αυτό της γερμανικής die Linke, η οποία στο γερμανικό Μπούντεσταγκ καταψήφισε τη συμφωνία-πρόγραμμα της Ελλάδας με τους δανειστές, με επτά βουλευτές της να προτιμούν πάντως την αποχή.
Υπό αμφισβήτηση το εγχείρημα του ευρώ;
Χαρακτηριστικό αυτό του διαλόγου ήταν το άρθρο που δημοσίευσε μεσοβδόμαδα ο Άξελ Τρόοστ, εκπρόσωπος της κοινοβουλευτικής ομάδας του κόμματος για οικονομικές και νομισματικές υποθέσεις και στο οποίο εμμέσως πλην σαφώς απαντούσε στην Ζάρα Βάγκενκνεχτ, η οποία έχει αμφισβητήσει δημόσια τόσο το μέλλον του ευρώ όσο και της ίδιας της ΕΕ. Η θέση της είναι ότι «το ευρώ δεν λειτουργεί, αντιθέτως προκαλεί διαρκώς οικονομικές ανισορροπίες, κάτι που με δραματικό τρόπο αποδείχτηκε στην περίπτωση της Ελλάδας».
Η μέλλουσα πρόεδρος του κόμματος της Αριστεράς θέλει λοιπόν να ανοίξει μια συζήτηση για το αν θα πρέπει να τεθεί συνολικά το εγχείρημα του ευρώ υπό αμφισβήτηση από τη γερμανική και κατ’ επέκταση και από την ευρωπαϊκή αριστερά. Είναι μια θέση που φαίνεται να βρίσκει υποστηρικτές στην πιο αριστερή πτέρυγα του κόμματος, οι εκπρόσωποι της οποίας αναφέρονται και στο πρόσφατο κείμενο των πέντε προέδρων των θεσμικών οργάνων της ΕΕ. Κατά τη γνώμη τους οι προτάσεις της Κομισιόν, της ΕΚΤ, του Γιούρογκρουπ, του Ευρωκοινοβουλίου και του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου με θέμα την «διάσωση του ευρώ» δείχνουν προς ποια κατεύθυνση θέλουν να κινηθούν: περισσότερη ολοκλήρωση με λιγότερη εθνική κυριαρχία, που θα έχει ως στόχο να περιορίζονται διαρκώς οι δυνατότητες για λήψη αποφάσεων με δημοκρατικές διαδικασίες.
Ο Τρόοστ αντέκρουσε ανοικτά αυτή την άποψη γράφοντας ότι «η εγκατάλειψη του αγώνα εντός των ευρωπαϊκών δομών από τη μεριά της αριστεράς, απλά διευκολύνει τους νεοφιλελεύθερους που λαμβάνουν τις αποφάσεις να υλοποιούν τις ιδέες τους και ενισχύει το ευρωσκεπτιστικό στρατόπεδο στις τάξεις της Αριστεράς».
Για τον Τρόοστ το πρόβλημα δεν είναι το κοινό νόμισμα αλλά οι περιορισμοί που υπάρχουν στις δυνατότητες για εξισορρόπηση των ανισοτήτων που αυτό προκαλεί, συμπεριλαμβανομένων και των περιορισμών στην δράση της ΕΚΤ. Μια πολιτική που θα λειτουργούσε ακριβώς σαν αντίβαρο στην όξυνση των αντιθέσεων θα ήταν πολύ πιο αποτελεσματική κατά τη γνώμη του από μια στείρα άρνηση του κοινού νομίσματος. Ο Τρόοστ υιοθετεί πλήρως τη θέση του γνωστού δημοσιογράφου και αναλυτή Χάραλντ Σούμαν (και δημιουργό πρόσφατα του πολυσυζητημένου ντοκυμαντέρ για το ρόλο της τρόικας), ο οποίος επικρίνει τον αντιδημοκρατικό και νεοφιλελεύθερο τρόπο λειτουργίας της Ευρωζώνης, αλλά υποστηρίζει ότι αυτή τη στιγμή η διάλυσή της θα είχε τεράστιο κόστος και θα οδηγούσε ολόκληρη την Ευρώπη σε ύφεση, κάτι που φυσικά θα είχε δραματικότερες συνέπειες για τις χώρες του Νότου.
Κατά την άποψη του Τρόοστ όσοι υπερθεματίζουν για μια επανεθνικοποίηση της νομισματικής πολιτικής υπερεκτιμούν ταυτόχρονα τις δυνατότητες μιας τέτοιας επιλογής.
Για το μέλλον της Ευρωζώνης
Μια προοδευτική πολιτική είναι δύσκολο να εκπονηθεί σε εθνικό πλαίσιο μέσα στο υπάρχον διεθνές περιβάλλον. Ως εναλλακτική λύση προβάλει κατά τη γνώμη του γερμανού πολιτικού η μάχη για μια πιο δημοκρατική και κοινωνική Ευρώπη, που θα αντιταχθεί στη νεοφιλελεύθερη λογική του Μάαστριχτ. Ανάμεσα στις άλλες ιδέες του Σούμαν που υιοθετεί ο Τρόοστ είναι και η δημιουργία ενός πραγματικά δημοκρατικού κοινοβουλίου των χωρών της Ευρωζώνης και η συχνότερη χρήση του εργαλείου των δημοψηφισμάτων.
Ο διάλογος για το μέλλον της Ευρωζώνης και κυρίως για την «μετατρεψιμότητά της» σε πιο δημοκρατική και «ισότιμη» για όλα της τα μέλη είναι λοιπόν προφανές ότι δεν περιορίζεται μόνο στις τάξεις της ελληνικής Αριστεράς. Το ερώτημα είναι φυσικά αν η απάντηση μπορεί να βρεθεί χωρίς να υπάρξει ένα νέο πανευρωπαϊκό «σχίσμα», το οποίο πιθανότατα θα οδηγήσει πολλά χρόνια πίσω το εγχείρημα για μια άλλη εναλλακτική στη μονόπλευρη λιτότητα και θα εδραιώσει κατά συνέπεια την κυριαρχία του νεοφιλελευθερισμού.
•
