(ΓΙΑΝΝΗΣ ΑΓΓΕΛΑΚΗΣ/EUROKINISSI)
Η κυβέρνηση προχωρά στην ψήφιση της τροπολογίας για την τρίμηνη αναστολή της εξέτασης αιτήσεων ασύλου για όσους εισέρχονται στη χώρα από τη Βόρεια Αφρική. Η ρύθμιση, που έχει προκαλέσει σωρεία αντιδράσεων τόσο εντός της Βουλής όσο και διεθνώς, συνοδεύεται από αιτιολογική επίκληση του άρθρου 15 της ΕΣΔΑ — διάταξη που προβλέπεται για «περίπτωση πολέμου ή δημόσιου κινδύνου που απειλεί τη ζωή του έθνους».
Πρόκειται για μια πρωτοφανή θεσμική μετατόπιση, που μετατρέπει ένα διαχειρίσιμο περιστατικό —περίπου 700 ή ακόμα και παραπάνω πρόσφυγες που έφτασαν στην Κρήτη— σε πρόσχημα για την αναστολή θεμελιωδών δικαιωμάτων. Όπως έχει επισημάνει σειρά συνταγματολόγων και νομικών, η επιλογή αυτή παραβιάζει κατάφωρα το Σύνταγμα και τις διεθνείς υποχρεώσεις της χώρας και δημιουργεί επικίνδυνο προηγούμενο.
Η αντιπολίτευση επέκρινε με ένταση την τροπολογία. Ο Γιώργος Ψυχογιός (ΣΥΡΙΖΑ) χαρακτήρισε τη ρύθμιση «παράνομη και εγκληματική», η Διαμάντω Μανωλάκου (ΚΚΕ) ζήτησε την απόσυρση της «επαίσχυντης τροπολογίας που καταπατά ανθρώπινα δικαιώματα», ενώ η Σία Αναγνωστοπούλου (Νέα Αριστερά) προειδοποίησε ότι «θα την πληρώσουμε».
Ούτε η διεθνής κοινότητα έμεινε αδιάφορη. Η Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες εξέφρασε «έντονη ανησυχία» για τη νομοθετική παρέμβαση, επισημαίνοντας πως συνιστά παραβίαση του Διεθνούς και Ευρωπαϊκού Δικαίου.
Πολιτικά, η κυβέρνηση επενδύει στον φόβο και την ανασφάλεια, ώστε να αποφύγει τη συζήτηση για τις πραγματικές της ευθύνες. Όπως σχολιάστηκε εύστοχα, το «μεταναστευτικό» επανέρχεται ως καταλύτης αποπροσανατολισμού, την ώρα που σκάνδαλα όπως του ΟΠΕΚΕΠΕ και η κακοδιαχείριση του Ταμείου Ανάκαμψης πιέζουν την κυβέρνηση. Αντί για λογοδοσία, στήνεται σκηνικό έκτακτης ανάγκης.
Σε ότι αφορά το ΠΑΣΟΚ, ο Δήμαρχος Αθηναίων Χάρης Δούκας διαφοροποιήθηκε, μιλώντας για «ακροδεξιό παραλήρημα» του υπουργού Πλεύρη και στηλιτεύοντας την επιλογή του κόμματός του να δηλώσει «παρών». Στο εσωτερικό του κόμματος καταγράφεται έντονη δυσφορία, ενδεικτική μιας γενικότερης πολιτικής αμηχανίας μπροστά στην κυβερνητική ρητορική περί “υβριδικού πολέμου”.
Ο Αλέξης Χαρίτσης ανέδειξε με οξύτητα τις αντιφάσεις της κυβερνητικής στάσης, υπενθυμίζοντας ότι ο Μητσοτάκης και η Ε.Ε. είχαν επενδύσει στον πολέμαρχο Χαφτάρ, αλλά τώρα «πέφτουν από τα σύννεφα». Επισήμανε επίσης ότι ενώ η κυβέρνηση συκοφαντούσε την Αριστερά για τη διαχείριση ενός εκατομμυρίου προσφύγων το 2015, σήμερα δεν μπορεί να οργανώσει υποδοχή λίγων εκατοντάδων στην Κρήτη. Και ρητορική του φόβου και φιλελεύθερος μανδύας αυταρχισμού από τον κ. Μητσοτάκη. Με αυτήν την έννοια, η φυσική πολιτική οικογένεια της ΝΔ είναι η Μελόνι και ο Όρμπαν, όχι το Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα.
Ο προβληματισμός που εγείρεται δεν αφορά απλώς ή μόνο τη διαχείριση των προσφυγικών ροών. Είναι το ίδιο το δημοκρατικό πλαίσιο εντός του οποίου αυτή γίνεται. Η χρήση μιας διάταξης “κατάστασης πολιορκίας” για την αναστολή του ασύλου είναι πολιτικά και νομικά επικίνδυνη. Ανοίγει τον δρόμο για πλήρη απορρύθμιση των θεσμικών εγγυήσεων, όχι μόνο για τους «άλλους», αλλά —όπως συμβαίνει πάντα— αργότερα και για «εμάς».
Αν δεν υπάρξει αντίσταση τώρα, αν αυτή η τροπολογία περάσει ως μια «φυσιολογική» διαχείριση κρίσης, το επόμενο βήμα θα είναι η βαθύτερη κανονικοποίηση του αυταρχισμού.
Το καράβι που λέγεται ελληνικό πολιτικό σύστημα γέρνει προς τη δεξιά μπάντα πιο πολύ από ποτέ κατά τη διάρκεια της Μεταπολίτευσης. Όχι μόνο γιατί η λογοδοσία για τα σκάνδαλα δεν συμφέρει. Αλλά επειδή αυτός καθίσταται ο τρόπος παραγωγής πολιτικής της κεντροδεξιάς, αυτό κανονικοποιείται και “γέρνει το μπαστούνι” προς τη μεριά ενός παράλογου συντηρητισμού, που συμπαρασύρει ακόμα και τις υποτιθέμενα πιο κεντρώες δυνάμεις, όπως το ΠΑΣΟΚ. Χρειάζονται κωπηλάτες και καπεταναίοι να στρίψουν το καράβι στην ακριβώς αντίστροφη πορεία.
