Από το Facebook της Zarah Sultana
Η εξαγγελία στις 24 Ιουλίου της ίδρυσης ενός νέου κόμματος στη Βρετανία από τον Τζέρεμι Κόρμπιν και τη Ζάρα Σουλτάνα [Zarah Sultana] προκάλεσε μεγάλο ενδιαφέρον και ευχαρίστηση σε όλους τους ανθρώπους της ευρωπαϊκής ριζοσπαστικής Αριστεράς. Το ίδιο, προφανώς, ισχύει και για το αναγνωστικό κοινό της Εποχής. Έτσι, αποφασίσαμε να μεταφράσαμε και να δημοσιεύουμε στις Ιδέες, σε δύο μέρη, τη συνέντευξη που πήρε ο δημοσιογράφος Όλιβερ Ίγκελτον [Oliver Eagleton] από τη Σουλτάνα, η οποία δημοσιεύτηκε στο sidecar του New Left Review [https://newleftreview.org/sidecar/posts/the-alternative].
Χ. Γο.
Συνέντευξη της Ζάρα Σουλτάνα, συνιδρύτριας του «Your Party»
Από το Facebook της Zarah Sultana
Ας ξεκινήσουμε με την πολιτική σου πορεία και τη σχέση σου με το Εργατικό Κόμμα. Πώς εξελίχθηκε με τον καιρό; Τι ήταν αυτό που σε οδήγησε στην απόφαση να αποχωρήσεις στην αρχή του χρόνου; Πιστεύεις ότι θα σε ακολουθήσουν και άλλα πρόσωπα από τη λεγόμενη «Αριστερά του Εργατικού Κόμματος»;
Πολιτικοποιήθηκα από τον Πόλεμο κατά της Τρομοκρατίας και τις συνέπειες της χρηματοπιστωτικής κρίσης. Η πρώτη φορά που ασχολήθηκα με την επίσημη πολιτική σκηνή ήταν όταν η κυβέρνηση συνασπισμού [Συντηρητικών και Φιλελεύθερων (2010-2015)] εξαπέλυσε άμεση επίθεση στη γενιά μου, τριπλασιάζοντας τα πανεπιστημιακά δίδακτρα. Ανήκα στην πρώτη φουρνιά φοιτητών που πλήρωσαν για τις σπουδές τους 9.000 λίρες τον χρόνο. Αποφάσισα να ενταχθώ στο Εργατικό Κόμμα στα δεκαεφτά μου, γιατί τότε φαινόταν πως δεν υπήρχε άλλο κόμμα που θα μπορούσε να λειτουργήσει ως όχημα για αλλαγή. Δεν πίστεψα ποτέ ότι ήταν τέλειο. Τον έλεγχο της τοπικής μου οργάνωσης στην περιοχή Γουέστ Μίντλαντς [West Midlands] είχαν άντρες μεγάλης ηλικίας που δεν ήθελαν τη συμμετοχή στο κόμμα νέων ανθρώπων – και πολύ περισσότερο νέων αριστερών γυναικών. Όταν πήγα να σπουδάσω στο Μπέρμιγχαμ το 2012, οι λέσχες και οι σύλλογοι των Εργατικών το μόνο που έκαναν ήταν να φιλοξενούν ομιλίες βουλευτών της δεξιάς πτέρυγας του κόμματος, οπότε έπρεπε να βρω αλλού κάποια πολιτική διέξοδο.
Την πρώτη εβδομάδα μου στο πανεπιστήμιο, ο πατέρας μου κι εγώ συμμετείχαμε σε μια αντιπροσωπεία δημοτικών συμβούλων και ακτιβιστών του Εργατικού Κόμματος που ταξίδεψε στη κατεχόμενη Δυτική Όχθη, και αυτό το ταξίδι άλλαξε τον τρόπο που έβλεπα τον εαυτό μου. Μέχρι τότε δεν είχα σκεφτεί ποτέ ότι ήμουν ένα προνομιούχο άτομο, αλλά εκεί συνειδητοποίησα ότι, μόνο και μόνο λόγω του τυχαίου γεγονότος ότι γεννήθηκα σε ένα συγκεκριμένο τόπο και είχα ένα συγκεκριμένο διαβατήριο, οι ισραηλινές αρχές με αντιμετώπιζαν διαφορετικά. Έβλεπα πώς παρενοχλούσαν και κακομεταχειρίζονταν τους Παλαιστίνιους, ενώ σε μένα απευθύνονταν σαν να ήμουν ένα κανονικό ανθρώπινο ον. Πήγα στη Χεβρώνα και είδα ότι υπήρχαν δρόμοι αποκλειστικά για εβραίους, κοινότητες που δέχονταν καθημερινές επιθέσεις από εποίκους και στρατιώτες. Όλα αυτά δεν τα χώραγε το μυαλό μου. Ακόμα πιο ακατανόητο, όμως, ήταν το γεγονός ότι εμείς – η χώρα μας, η κοινωνία μας – επιτρέπαμε να συμβαίνουν. Αυτό άναψε μέσα μου μια φλόγα διεθνισμού: μια βαθιά αντίθεση στην ιμπεριαλιστική ισχύ, στο απαρτχάιντ, στον εποικισμό και στη στρατιωτική κατοχή.
Στο πανεπιστήμιο συμμετείχα σε καμπάνιες για θέματα όπως η δωρεάν εκπαίδευση, τα βοηθήματα διαβίωσης, ο αντιρατσισμός, η στέγαση, τα αιτήματα του BDS[1]. Μόνο όταν αποφοίτησα, όμως, συνειδητοποίησα πόσο διαλυμένο ήταν το κοινωνικό μας συμβόλαιο. Πάλεψα πολύ για να βρω δουλειά. Πήγαινα στο Κέντρο Εύρεσης Εργασίας, κοιτούσα το βιογραφικό μου και αναρωτιόμουν γιατί, παρά το πτυχίο και την εμπειρία μου, δεν μπορούσα να έχω μια θέση σ’ αυτήν την οικονομία. Και, επιπλέον, ήμουν φορτωμένη με ένα χρέος 50.000 λιρών.
Όταν ο Τζέρεμι κέρδισε τις εκλογές για την ηγεσία του Εργατικού Κόμματος το 2015, η πρώτη σκέψη μου ήταν: «Ω, Θεέ μου, επιτέλους να μια πρωτοβουλία από ανθρώπους που δεν μισούν τους νέους και τις νέες!» Έτσι, έριξα όλες μου τις δυνάμεις στη νεολαία του κόμματος. Είχα ήδη παρακολουθήσει τον Τζέρεμι να μιλάει για τα θέματα που θεωρούσα σημαντικά –σε διαδηλώσεις, εκδηλώσεις, απεργιακά μπλόκα [picket lines]– και αυτό με έκανε να θεωρώ το Εργατικό Κόμμα ως τον φυσικό πολιτικό χώρο μου. Ο Τζέρεμι δημιούργησε τη Μονάδα Κοινοτικής Οργάνωσης (COU)[2], με στόχο την άσκηση μιας άλλου τύπου πολιτικής, ριζωμένης στις υλικές ανάγκες των ανθρώπων, και εντάχθηκα σ’ αυτήν, κάτι που μου έδωσε την ευκαιρία να οργανώσω δράσεις στην περιφέρειά μου, σε περιοχές που είχαν ψηφίσει υπέρ του Brexit. Κάναμε καμπάνιες για τοπικά θέματα, κάναμε εκπαιδευτικά μαθήματα, εντοπίσαμε άτομα με ηγετικές ικανότητες και ενδυναμώσαμε τις κοινότητες από τα κάτω. Έτσι, μου δόθηκε η ευκαιρία να είμαι υποψήφια στις ευρωπαϊκές εκλογές και αργότερα στις γενικές εκλογές του 2019, στις οποίες εκλέχτηκα μέλος του Κοινοβουλίου.
Αλλά σήμερα έχουμε ένα πολύ διαφορετικό Εργατικό Κόμμα: ένα κόμμα που προωθεί τη λιτότητα, αποδυναμώνει νομοσχέδια για τα δικαιώματα των εργαζομένων και υποστηρίζει ενεργά μια γενοκτονία. Πέρασα μήνες πιέζοντας την κυβέρνηση Στάρμερ να εξετάσει την εφαρμογή πολιτικών υπέρ των λαϊκών στρωμάτων, όπως την επιβολή φόρων στους υπερπλούσιους, την εθνικοποίηση των οργανισμών κοινής ωφέλειας και τη χορήγηση δωρεάν γευμάτων σε όλους τους μαθητές. Αγωνίστηκα, επίσης, ενάντια σε κάποιες από τις χειρότερες και άδικες κυβερνητικές πολιτικές, όπως η διατήρηση του ισχύοντος περιορισμού των οικογενειακών επιδομάτων μόνο για δύο παιδιά, οι περικοπές στο επίδομα θέρμανσης και στις παροχές αναπηρίας, και η πώληση όπλων στη στρατιωτική μηχανή του Ισραήλ. Για όλα αυτά, βρέθηκα ανάμεσα σε εκείνους και εκείνες που τέθηκαν εκτός της Κοινοβουλευτικής Ομάδας [ΚΟ] του κόμματος. Την τελευταία φορά που μίλησα με τον [κοινοβουλευτικό] υπεύθυνο πειθαρχίας [Chief Whip][3], αυτός υπαινίχθηκε ότι δεν επρόκειτο ποτέ να με επανεντάξουν στην ΚΟ επειδή είχα επικρίνει τη συνενοχή τους στα εγκλήματα πολέμου του Ισραήλ. Αλλά, σε αντίθεση με κάποια ψευδή δημοσιεύματα, δεν είχαν ποτέ σκοπό να με διώξουν από το κόμμα· σχεδίαζαν να με κρατήσουν σε μόνιμη κατάσταση αβεβαιότητας. Εγώ, όμως, παρέμεινα σταθερή στις θέσεις μου. Είπα στον Chief Whip ότι η γενοκτονία στην Παλαιστίνη ήταν ένα τεστ αντοχής –όχι μόνο για μένα, αλλά για εκατομμύρια ανθρώπους σε όλη τη χώρα– κάτι που θεωρούσα πολύ πιο σημαντικό από την πολιτική μου καριέρα.
Οπότε, η αποχώρησή μου από το κόμμα ήταν πάντοτε «πότε» και όχι «αν» θα γίνει. Όμως, ήταν σημαντικό για μένα να φύγω με τους δικούς μου όρους, γιατί διαφορετικά θα έδινα στην ηγεσία τη δυνατότητα να δώσει τη δική της εξήγηση για την αποχώρησή μου. Επέλεξα, λοιπόν, να το κάνω σε μια κρίσιμη εβδομάδα, όταν η κυβέρνηση έβαλε στο στόχαστρο τα επιδόματα αναπηρίας και αποφάσισε να απαγορεύσει την οργάνωση Palestine Action[4]. Δεν υπήρχε πιο ξεκάθαρη απόδειξη για την κατάντια του Εργατικού Κόμματος. Έχουμε να κάνουμε με ένα κόμμα που θέλει να περικόψει τις κοινωνικές παροχές σε μερικούς από τους πιο περιθωριοποιημένους ανθρώπους της κοινωνίας μας προκειμένου να ευχαριστήσει τους επενδυτές. Έχουμε να κάνουμε με ένα κόμμα που, για πρώτη φορά στην ιστορία της Βρετανίας, ποινικοποιεί μια μη βίαιη ακτιβιστική ομάδα, χρησιμοποιώντας τα πιο κατασταλτικά μέσα του κράτους για να προστατεύσει τα κέρδη των κατασκευαστών όπλων. Αν αυτό δεν είναι για κάποιον/α παραβίαση κόκκινων γραμμών, αυτό σημαίνει ότι δεν έχει καμιά κόκκινη γραμμή.
Το Εργατικό Κόμμα είναι νεκρό. Έχει καταστρέψει τις αρχές του και έχει χάσει τη λαϊκή του απήχηση. Ορισμένοι Εργατικοί βουλευτές που θεωρούν τους εαυτούς τους αριστερούς, εξακολουθούν να είναι γαντζωμένοι στο κουφάρι του. Λένε πως, μένοντας στο κόμμα, μπορούν να διατηρήσουν την πολιτική τους επιρροή. Η δική μου απάντηση είναι απλή: Δεν καταφέρατε να αποτρέψετε τις περικοπές στα επιδόματα αναπηρίας, ούτε να σταματήσετε τη ροή όπλων προς ένα γενοκτονικό κράτος-απαρτχάιντ. Πού είναι αυτή η επιρροή που λέτε ότι έχετε;
Από το Facebook του Your Party
Για πολλούς ανθρώπους της γενιάς μας, ο κορμπινισμός καθιέρωσε ένα υπόδειγμα ριζοσπαστικής πολιτικής. Ωστόσο, λαμβάνοντας υπόψη το ιστορικό χάσμα μεταξύ του 2015 και του 2025, πώς πρέπει να τον προσαρμόσουμε στο παρόν;
Νομίζω ότι σήμερα βρισκόμαστε σε μια πολύ διαφορετική πολιτική στιγμή. Πρέπει να αξιοποιήσουμε τα θετικά στοιχεία του κορμπινισμού –τον δυναμισμό του, τη μαζική του απήχηση και την τολμηρή πολιτική του ατζέντα– αλλά ταυτόχρονα να εντοπίσουμε τις αδυναμίες του. Υπέκυψε στον ορισμό του αντισημιτισμού από τη Διεθνή Συμμαχία Μνήμης του Ολοκαυτώματος [IHRA], που ταυτίζει τον αντισιωνισμό με τον αντισημιτισμό – κάτι που πλέον επικρίνει ακόμη και ο Κένεθ Στερν [Kenneth Stern], κύριος υπεύθυνος για τη συγγραφή του κειμένου της οργάνωσης για τον αντισημιτισμό. Προσπάθησε να ισορροπήσει ανάμεσα στις [τρεις] απόψεις που υπήρχαν στο κόμμα για το Brexit, [χωρίς τελικά να έχει επίσημη θέση][5], κάτι που το αποξένωσε από έναν τεράστιο αριθμό ψηφοφόρων. Εγκατέλειψε την υποχρεωτική επανεπιλογή των βουλευτών από τη βάση [reselection] υπέρ του μηχανισμού πρόκλησης επανεπιλογής [trigger ballot][6], διατηρώντας πολλές από τις αντιδημοκρατικές δομές του κόμματος. Δεν κατέβαλε σοβαρή προσπάθεια να κατευθύνει την κομματική του βάση προς το εργατικό κίνημα ή τις ενώσεις ενοικιαστών, κάτι που θα ενίσχυε την κοινωνική του βάση. Όταν δέχτηκε επίθεση από το κράτος και τα ΜΜΕ, έπρεπε να αντισταθεί, να καταλάβει ότι αυτοί είναι ταξικοί μας αντίπαλοι. Αντί να το κάνει αυτό, φοβήθηκε και έδειξε υπερβολική διάθεση για συμβιβασμό. Αυτό ήταν ένα σοβαρό λάθος. Αν πάμε να πάρουμε την κρατική εξουσία, θα υπάρξει σφοδρή αντίδραση και πρέπει να έχουμε τη θεσμική αντοχή να την αντέξουμε. Δεν πρέπει να κάνουμε ούτε ένα βήμα πίσω.
Μεταξύ του 2015 και του 2019 είχα φίλους και συναδέλφους που εργάζονταν στα ανώτατα κλιμάκια του Εργατικού Κόμματος, από τους οποίους μάθαμε ότι σε κάποια θέματα το περιβάλλον εργασίας ήταν βαθιά δυσλειτουργικό, με τοξικότητα και εκφοβισμό – όχι από τον ίδιο τον Τζέρεμι, αλλά από ορισμένους ανθρώπους του περιβάλλοντός του. Η εξουσία ήταν υπερβολικά συγκεντρωτική. Αυτό είναι κάτι που δεν πρέπει να συμβεί στο νέο εγχείρημα. Σήμερα, έχουμε μια νεότερη γενιά που είναι ιδιαίτερα πολιτικοποιημένη, λόγω των καταστροφικών πολιτικών τού κατεστημένου στα ζητήματα της στέγασης, της εκπαίδευσης, της εργασίας και του πολέμου. Αυτοί οι νέοι άνθρωποι θα απαιτήσουν να υπολογίζονται ως ισότιμοι συνομιλητές και να έχουν τη δυνατότητα άσκησης πραγματικής εξουσίας. Και θα έχουν απόλυτο δίκιο. Το δικό μου όραμα για το νέο κόμμα βασίζεται σ’ αυτό το είδος ενεργού συμμετοχής, γιατί κι εγώ έτσι μπήκα στην πολιτική: όχι μέσω της παραδοσιακής οδού της εκλογής ως δημοτική σύμβουλος, αλλά μέσω των κοινωνικών κινημάτων. Όλοι και όλες πρέπει να αισθάνονται ότι συμμετέχουν σε μια κοινή προσπάθεια, και η οργάνωση πρέπει να είναι αντιπροσωπευτική της ευρύτερης κοινωνίας. Αυτό σημαίνει, επίσης, πως δεν μπορούμε να κάνουμε εκπτώσεις στον αντιρατσισμό μας. Κάποιοι θέλουν να επικεντρωθούμε αποκλειστικά στα «οικονομικά ζητήματα». Όμως, αν η ταξική πολιτική αποκοπεί από την πολιτική ενάντια στον ρατσισμό, τότε είναι καταδικασμένη να αποτύχει, γιατί όταν οι γείτονές μας απειλούνται ταυτόχρονα για έξωση και για απέλαση, ο αγώνας είναι κοινός και αδιαίρετος.
Έχεις δίκιο ότι κάθε αριστερό εγχείρημα που καλλιεργεί την ψευδαίσθηση του διαχωρισμού μεταξύ της φυλής και της τάξης τελικά διασπά τη βάση του και οδηγείται σε πολιτική παρακμή. Θέλω, όμως, να σε ρωτήσω ποια πρέπει να είναι η στάση του νέου κόμματος απέναντι στο [ακροδεξιό] Reform. Μέχρι στιγμής, ένα μέρος της ρητορικής σας έχει επικεντρωθεί στην προσπάθεια να ανακόψει το ρεύμα υπέρ της άκρα Δεξιάς και να νικήσει τον Farage [Φάρατζ[[7]. Νομίζω ότι όλοι συμφωνούμε πως αυτό είναι απαραίτητο. Μήπως, όμως, υπάρχει ο κίνδυνος η έμφαση που δίνετε στον αντιφασισμό να αποσπάσει την προσοχή του κόμματός σας από την κυβέρνηση ως τον κύριο αντίπαλο, ή ακόμη και να νομιμοποιήσει το Εργατικό Κόμμα ως μέρος κάποιας μορφής «λαϊκού μετώπου»;
Δεν νομίζω ότι χρειάζεται να διαλέξουμε μεταξύ της αντίθεσής μας στο Reform ή στο Εργατικό Κόμμα. Μπορούμε να είμαστε αντίθετοι στον Φάρατζ και να εξηγούμε τι θα έκανε στη χώρα [αν εκλεγόταν πρωθυπουργός], και ταυτόχρονα να κάνουμε κριτική στην κυβέρνηση επειδή ενεργεί σαν μια «ήπια» εκδοχή του Reform. Ας θυμηθούμε τη φράση του Σιβαναντάν [Sivanandan][8]: «Αυτό που λέει ο Ίνοκ Πάουελ [Enoch Powel][9] σήμερα, το λέει το Συντηρητικό Κόμμα αύριο και το νομοθετεί το Εργατικό Κόμμα μεθαύριο». Αν δεν αμφισβητήσουμε αυτήν την πολιτική τύπου Πάουελ, όπου σηκώνει κεφάλι, θα προδώσουμε τους ανθρώπους που θέλουμε να εκπροσωπήσουμε. Είναι αλήθεια ότι δεν μπορούμε να αντιμετωπίζουμε την άνοδο του ρατσιστικού εθνικισμού μόνο ως ηθικό ζήτημα· πρέπει να εξετάσουμε τις δομικές αιτίες του: πώς τρέφεται από την οργή και την απόγνωση σε περιοχές που έχουν καταστραφεί από τη συναίνεση του Ουέστμινστερ[10]. Όμως η Δεξιά δεν έχει το μονοπώλιο αυτής της οργής. Κι εγώ είμαι οργισμένη. Όλοι μας πρέπει να είμαστε οργισμένοι όταν βλέπουμε τι έχει συμβεί στις εργατικές κοινότητες – και πρέπει να αξιοποιήσουμε αυτό το αίσθημα για να διατυπώσουμε ένα ξεκάθαρο επιχείρημα: το πρόβλημα δεν είναι οι μετανάστες εργάτες, αλλά οι εκμεταλλευτές ιδιοκτήτες, οι άπληστες εταιρείες ενέργειας, οι ιδιωτικοποιημένες δημόσιες υπηρεσίες. Δεν χρειάζεται να αντιμετωπίζουμε υποτιμητικά τον κόσμο και να του λέμε ότι δεν έχει δίκιο που ανησυχεί – αλλά ούτε να χαϊδεύουμε τον ντόπιο εθνικισμό. Έχουμε κάθε λόγο να υποστηρίζουμε την πολιτική μας και να την επικοινωνούμε μέσα από τοπικές καμπάνιες και πειστικές συζητήσεις.
Πρόκειται για μια μακρόχρονη διαδικασία· απαιτεί μήνες, ακόμα και χρόνια, ειδικά σε περιοχές όπου αυτά τα επιχειρήματα δεν είναι ακόμα οικεία. Αλλά υπάρχουν τρόποι να βρουν απήχηση. Ένας από αυτούς είναι να μιλήσουμε στον κόσμο για την κοινωνία που θέλουμε και να την περιγράψουμε με λεπτομέρεια, αντί να εκφωνούμε συνθήματα. Ποιοι είναι οι μακροπρόθεσμοι στόχοι μας; Περισσότερος χρόνος με τα αγαπημένα μας πρόσωπα, περισσότεροι χώροι πράσινου, καθολική παιδική φροντίδα, δωρεάν δημόσιες συγκοινωνίες, να μην ανησυχούμε για το αν μπορούμε να πληρώσουμε τους λογαριασμούς.Αυτά είναι πράγματα για τα οποία δεν μιλούν ούτε ο Φάρατζ, ούτε ο Στάρμερ, και αυτό μας επιτρέπει να αντιπαραθέσουμε το δικό μας θετικό όραμα απέναντι στο εντελώς αρνητικό δικό τους. Και υπάρχει πάντα το ερώτημα: πώς θα τα χρηματοδοτήσετε όλα αυτά; Ε, μπορούμε να πάψουμε να έχουμε τεράστιες στρατιωτικές δαπάνες· μπορούμε να φορολογήσουμε τις πετρελαϊκές εταιρείες και τις εταιρείες φυσικού αερίου· μπορούμε να αντιστρέψουμε την αναδιανομή πλούτου από τον δημόσιο στον ιδιωτικό τομέα, που επιταχύνθηκε μετά την πανδημία. Πρέπει να δεσμευτούμε ότι θα χρηματοδοτήσουμε τις δωρεάν δημόσιες συγκοινωνίες αντί για τους πολέμους που δεν τελειώνουν ποτέ. Αυτές είναι πολιτικές που δίνουν απαντήσεις στα προβλήματα της κοινωνίας. Πρέπει να τις υπερασπιζόμαστε με τον ίδιο ζήλο που υπερασπίζεται η Δεξιά τις δικές της.
Μετάφραση-Επιμέλεια: Χάρης Γολέμης
Σημειώσεις:
1. ΣτΜ: Διεθνές, υπό παλαιστινιακή ηγεσία, κίνημα που πήρε την ονομασία του από τα αρχικά των λέξεων Βοycott [Μποϊκοτάζ], Divestment [Απόσυρση επενδύσεων], Sanctions [Κυρώσεις].
2. ΣτΜ: Δομή οργανωτικής και πολιτικής παρέμβασης με στόχο να φέρει το κόμμα πιο κοντά στις κοινότητες και να στηρίξει τοπικούς αγώνες και λαϊκά αιτήματα, πέρα από την κλασική προεκλογική δουλειά.
3. ΣτΜ: Ο Chief Whip έχει την ευθύνη μεταφοράς της κομματικής γραμμής στους βουλευτές, να επιπλήττει όσους παραβιάζουν την κομματική πειθαρχία ή ακόμη και να τους αποβάλλει από την Κοινοβουλευτική Ομάδα.
4. ΣτΜ: Βρετανικό δίκτυο στήριξης του αγώνα των Παλαιστινίων.
5. ΣτΜ: Οι απόψεις ήταν: α) Παραμονή στην ΕΕ (Remain), β) Έξοδος (Brexit), γ) Διαπραγμάτευση και «ήπια» έξοδος (Soft Brexit).
6. ΣτΜ: Στη διαδικασία της υποχρεωτικής επανεπιλογής [reselection] όλοι οι βουλευτές κρίνονται από την κομματική βάση, προκειμένου να αποφασιστεί αν θα είναι εκ νέου υποψήφιοι. Στο trigger ballot επανεπιλέγονται αυτόματα, εκτός αν η βάση έχει αντίρρηση. Το δεύτερο σύστημα ευνοεί την κομματική γραφειοκρατία.
7. ΣτΜ: Ο ηγέτης του Reform.
8. ΣτΜ: Ο A. Σιβαναντάμ (1923-2018) ήταν συγγραφέας και ακτιβιστής του αντιρατσιστικού κινήματος, ιδρυτικός εκδότης του περιοδικού Race and Class.
9. ΣτΜ: Ο Ίνοκ Πάουελ (1912–1998) ήταν πολιτικός του Συντηρητικού Κόμματος, γνωστός για τις ρατσιστικές του απόψεις.
10. ΣτΜ: Περιοχή στο Λονδίνο, στην οποία βρίσκεται το Βρετανικό Κοινοβούλιο.
