Τούτες τις μέρες συμπληρώνονται έξι χρόνια από τον θάνατο του Περικλή Κοροβέση. Έφυγε μέσα στον εγκλεισμό του κορονοϊού και δεν μπορέσαμε οι περισσότεροι να παρασταθούμε στην κηδεία του και να τον αποχαιρετίσουμε. Η συμμετοχή στην κηδεία οριστικοποιεί το τέλος, συνειδητοποιούμε πως τον άνθρωπο αυτόν δεν θα τον ξαναδούμε, πως θα κατοικεί για πάντα στη μνήμη μας, σε ένα μέρος της συλλογικής μνήμης επίσης, η σχέση και το αποτύπωμά του στη ζωή μας θα είναι μια ενσωματωμένη εμπειρία. Αυτός είναι ένας λόγος που πολλοί φίλοι του μερικές φορές ξεχνάμε πως δεν είναι πια μαζί μας. Ωστόσο ο Κοροβέσης λείπει, μας λείπει, μας λείπει η γενναία παρουσία του και η τολμηρή σκέψη του, οι πολιτικές του αναλύσεις που είχαν τόση εφηβική φρεσκάδα όση και σοφία.
Τι θα έλεγε άραγε για όσα συμβαίνουν στον τόπο μας τούτες τις μέρες; Για την απίστευτη έκταση της διαφθοράς οριζόντια και κάθετα; Για την ντροπή να στέκεται η χώρα στο πλευρό του Ισραήλ στη γενοκτονία της Γάζας, να παίρνει τις πιο φιλοαμερικανικές θέσεις και να εμπλέκεται στα επικίνδυνα παιχνίδια που μακελεύουν τη Μέση Ανατολή; Για την αδυναμία της Αριστεράς σήμερα, τώρα, να αρθρώσει έναν λόγο μεστό και καθαρό, με περηφάνεια και απαίτηση;
Λίγο πριν φύγει , έδωσε μια συνέντευξη στο Διονύση Μαρίνο για το Andro.gr. (https://www.andro.gr/zoi/periklis-korovesis-the-meaning-of-life/):
«Έχετε συγχωρήσει τους βασανιστές σας;», ρωτά ο δημοσιογράφος. «Δεν τους συγχωρώ», απαντά ο Κοροβέσης. «Αν το κάνω σημαίνει ότι τους δίνω το ελεύθερο να το ξανακάνουν. Δεν θέλω να τους εκδικηθώ, θέλω να τους αναλάβει η Δικαιοσύνη. Πρέπει να πληρώσουν και δεν πλήρωσαν. Τα εγκλήματα πολέμου δεν παραγράφονται. […] Να υπάρχει η έννοια της Δικαιοσύνης».
Αυτή η έννοια της δικαιοσύνης λείπει σήμερα. Η βαθιά πεποίθηση ότι όσοι έβλαψαν το δημόσιο καλό θα τιμωρηθούν. Και λείπει ένθεν κακείθεν. Δεν το πιστεύουν ούτε οι αδικητές ούτε οι πολίτες. Όχι φυσικά από τούτη την κυβέρνηση, που θα ήταν αστείο, ούτε όμως και από μια επόμενη. Σχεδόν κανείς δεν πιστεύει ότι θα τιμωρηθούν οι μικροί και μεγάλοι ενεχόμενοι στα σκάνδαλα, ότι θα τιμωρηθούν παραδειγματικά αυτοί που έφεραν τη χώρα στην σημερινή της κατάσταση, ότι θα υποχρεωθούν να επιστρέψουν τον δημόσιο πλούτο που καταχράστηκαν. Κάτι που θα αποτελούσε την αρχή της πολύτιμης και αναζωογονητικής ηθικής κάθαρσης. Πολιτική χωρίς ηθική μπορεί να υπάρξει, υπάρχει άλλωστε, αλλά δεν πρέπει να υπάρχει, δεν πρέπει να δεχόμαστε να υπάρχει. Μέσα μας. Βαθιά και ουσιαστικά. Και πρέπει πάλι να το πιστέψουμε και να αγωνιστούμε γι΄αυτό. Και τούτο είναι κληρονομιά της σκέψης του Κοροβέση.
Και λίγο παρακάτω τον ρωτά ο δημοσιογράφος «Τι δυνατότητες μπορεί να έχει η Αριστερά;» και απαντά ο Κοροβέσης »Δεν υπάρχει αριστερή κυβέρνηση. Όλες οι κυβερνήσεις είναι δεξιές. Αυτό που υπάρχει είναι κίνημα. Η πραγματική πολιτική μιας Αριστεράς είναι στον δρόμο». Το κίνημα, η καθημερινή πολιτική δράση που αποσαφηνίζει και διατυπώνει τα αιτήματα, μέχρι που να προστεθούν δυναμικά και να οδηγήσουν στο μεγάλο αίτημα της εκ βάθρων αλλαγής της κοινωνίας· το κίνημα, η πολιτική όχι από κάτω, γιατί αυτή η διατύπωση αποδέχεται την ιεράρχηση ακόμη κι αν νομίζει πως την αμφισβητεί, αλλά η ζωντανή γόνιμη μήτρα της πολιτικής δημιουργίας, που κερδίζοντας με σταθερά, στέρεα και αποφασιστικά βήματα το μερικό, επιτρέπει να ονειρευτούμε τη δυνατότητα. Μακριά από δόγματα και θέσφατα, μακριά από προσωποκεντρικά πολιτικά σχήματα που επιπολάζει το υπερτροφικό εγώ των αρχηγών, μακριά από άτολμες πλαδαρές επαναλήψεις. Δύσκολο; Ναι, πολύ. Το ήξερε και ο ίδιος ο Περικλής. Γι΄ αυτό στην ίδια συνέντευξη κάνει ένα πικρό αστείο: «Ο πραγματικός επαναστάτης είναι αυτός που θα μπορέσει να κάνει μια κοινότητα στην πολυκατοικία».
Θα ήθελα πολύ να διαβάσω αυτά που θα έγραφε μιλώντας για τις φωτογραφίες των 200 της Καισαριανής. Πιστεύω πως θα τις κοιτούσε για ώρες βαθιά συγκινημένος, δακρυσμένος σίγουρα κι έπειτα θα μιλούσε για τη σημασία της απόφασης.
Υπάρχει ένα ποίημα του Περικλή που, κατά τη γνώμη μου, καταγράφει πολύ καλά το στίγμα της πολιτικής του σκέψης. Το παραθέτω από μνήμης και ελπίζω να μην το προδίδω:
Δεν υπάρχει κελί που να μην τρυπιέται.
Δεν υπάρχει φυλακή που δεν μπορείς να δραπετεύσεις.
Δεν υπάρχει σκλαβιά που να εμποδίζει την ελευθερία σου.
Όλα είναι στο κεφάλι σου.
Σπάς’ το και πέτα.
Όσο σκληρό και απόλυτο κι αν ακούγεται το πρόσταγμα του τελευταίου στίχου, άλλο τόσο σκληρή και απόλυτη είναι η αλήθεια του. Πέρασαν έξι χρόνια από τον θάνατο του Κοροβέση. Σ΄αυτά τα χρόνια ο κόσμος άλλαξε άρδην. Χρειαζόμαστε νέα εργαλεία για να τον αναλύσουμε. Στη σκέψη του Περικλή θα βρούμε πολύτιμες προτάσεις.
Φωτο: Eurokinissi
