Φωτο: Despoina_m7 / Flickr
Δεν χρειάζονται καν τα στοιχεία του ΟΟΣΑ –που καταγράφουν «βουτιά» μείον -1,9% στο πραγματικό εισόδημα των νοικοκυριών το 2025– για να αντιληφθούμε τη δυσχερή πραγματικότητα.
Μια επίσκεψη στο σούπερ μάρκετ ή στο βενζινάδικο, μια ματιά στις τιμές των ενοικίων ή στους κάθε είδους λογαριασμούς, μια απόπειρα, με άλλα λόγια, ενός στοιχειώδους οικογενειακού προγραμματισμού, αρκούν για να αντιληφθούμε αυτή τη «βουτιά» στην πράξη. Την ώρα που στην κυβέρνηση αλληλοσυγχαίρονται για την οικονομία που… συνεχώς ανακάμπτει, ομνύοντας διαρκώς στον όρο «αξιολόγηση», έρχεται η πραγματικότητα. Αποκαλυπτική και αμείλικτη.
Σύμφωνα με την Eurostat, το 26,9% του πληθυσμού βρίσκεται σε κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού –το τρίτο χειρότερο ποσοστό στην Ευρώπη– ενώ τα στοιχεία του ΟΟΣΑ για το πραγματικό κατά κεφαλήν εισόδημα των νοικοκυριών, επιβεβαιώνουν ότι η ακρίβεια και η φορολογική αφαίμαξη εξακολουθούν να πλήττουν την πλειονότητα του πληθυσμού.
Πιο συγκεκριμένα, στη χώρα μας, το πραγματικό κατά κεφαλήν εισόδημα των νοικοκυριών μειώθηκε κατά -1,9% το πρώτο τρίμηνο του 2025, σε σύγκριση με το τελευταίο τρίμηνο του 2024 –τρίτη χειρότερη επίδοση ανάμεσα σε 16 ευρωπαϊκές χώρες για τις οποίες ο ΟΟΣΑ έχει διαθέσιμα στοιχεία– με την επίδοση αυτή, μάλιστα, να σηματοδοτεί το δεύτερο συνεχόμενο τρίμηνο πτώσης του συγκεκριμένου δείκτη, αφού είχε προηγηθεί μείωση κατά -1,53% μεταξύ τέταρτου και τρίτου τριμήνου του 2024.
Για να ξέρουμε για τι ακριβώς μιλάμε, το κατά κεφαλήν διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών είναι το συνολικό ποσό των χρημάτων που μας μένει «στο χέρι», μετά την αφαίρεση των φόρων και των ασφαλιστικών εισφορών. Είναι το εισόδημα που έχουν στη διάθεσή τους τα νοικοκυριά για να καλύψουν τις ανάγκες τους ή να αποταμιεύσουν(!). Περιλαμβάνει μισθούς και ημερομίσθια, εισόδημα από αυτοαπασχόληση ή ατομικές επιχειρήσεις, συντάξεις, κοινωνικά επιδόματα και έσοδα από χρηματοοικονομικές επενδύσεις. Σύμφωνα με τον ΟΟΣΑ, το καθαρό διαθέσιμο κατά κεφαλήν εισόδημα αποτελεί αντικειμενικό μέτρο της υλικής ποιότητας ζωής. Να γιατί η μείωσή του στην Ελλάδα είναι και η αιτία που εξακολουθεί να μη βγαίνει ο μήνας για τη συντριπτική πλειονότητα του πληθυσμού, παρά τα όσα υποστηρίζει η κυβέρνηση της ΝΔ περί «ανάπτυξης για όλους».
Προσπαθούν συστηματικά οι κυβερνώντες να αποδώσουν τις δυσκολίες σε διεθνείς συγκυρίες: στον πληθωρισμό, στον πόλεμο στην Ουκρανία, στην ενεργειακή κρίση. Όμως οι αριθμοί δείχνουν ότι η Ελλάδα είναι ουραγός ακόμη και σε σχέση με χώρες που αντιμετωπίζουν τα ίδια ακριβώς προβλήματα. Γιατί; Διότι οι πολιτικές επιλογές που υιοθέτησε ήταν είτε ανεπαρκείς, είτε βαθιά άδικες.
Δυνατότητα για 13 ώρες δουλειά την ημέρα, παράθυρο για απλήρωτες υπερωρίες, απώλεια αγοραστικής δύναμης αφού οι αυξήσεις στον κατώτατο μισθό υπολείπονται κατά πολύ της αύξησης του κόστους ζωής, φορολογική πολιτική που συνεχίζει – με έμμεσους φόρους στα βασικά αγαθά- να επιβαρύνει δυσανάλογα τα χαμηλά και μεσαία στρώματα, και την ίδια ώρα προνόμια και φοροελαφρύνσεις στους μεγάλους επιχειρηματικούς ομίλους. Αυτό δεν είναι διαχείριση κρίσης, είναι συνειδητή μεταφορά πλούτου από τους πολλούς στους λίγους.
Δεν είναι λοιπόν τυχαίο που η φτώχεια όχι μόνο δεν μειώνεται αλλά αυξάνεται. Δεν είναι τυχαίο που η εργατική τάξη –με το εύρος με το οποίο αυτή σήμερα προσδιορίζεται– διαρκώς συρρικνώνεται. Ούτε είναι τυχαίο πως όλα τα δημοσκοπικά ευρήματα δείχνουν την ανασφάλεια, την απογοήτευση, τον θυμό ως τα κυρίαρχα συναισθήματα του κόσμου –με τους νέους να συγκαταλέγονται μεταξύ αυτών που δεν βλέπουν προοπτική.
Όλα αυτά όμως δεν έτυχαν απλώς. Είναι το αποτέλεσμα συγκεκριμένων επιλογών μιας κυβέρνησης που θεωρεί την επικοινωνία πιο σημαντική από την κοινωνική δικαιοσύνη, που επενδύει στο αφήγημα και όχι στη ζωή των πολιτών. Αλλά και μιας αντιπολίτευσης που δεν έχει καταφέρει να πείσει ότι διαθέτει ένα αξιόπιστο, εναλλακτικό σχέδιο.
Την ώρα που η κυβέρνηση μιλά για «σταθερότητα» και «πρόοδο», η πραγματικότητα είναι ότι η κοινωνία βυθίζεται σε αβεβαιότητα. Ένα στα τρία παιδιά μεγαλώνει σε κίνδυνο φτώχειας. Οι οικογένειες κόβουν από διατροφή και ψυχαγωγία. Η μητέρα μετράει τα ψιλά στο σούπερ μάρκετ και οι συνταξιούχοι μετρούν κέρματα –όχι, δεν είναι λαϊκισμός- για να πληρώσουν τα φάρμακα. Αυτή είναι η αλήθεια πίσω από τη διαβόητη «κανονικότητα». Μια ψευδαίσθηση που ταιριάζει μόνο σε όσους βλέπουν την Ελλάδα μέσα από πίνακες χρηματιστηρίου και όχι μέσα από την καθημερινότητα της λαϊκής αγοράς.
Κι εδώ βρίσκεται το βαθύτερο πρόβλημα: η κυβέρνηση της ΝΔ, από την αρχή της θητείας της, έχει υιοθετήσει μια πολιτική που μετράει την επιτυχία με τα μάτια των αγορών και όχι με τα μάτια των πολιτών. Μια πολιτική που αγνοεί ότι η ευημερία πρέπει να είναι συλλογική για να είναι αληθινή. Και όσο συνεχίζει να προσποιείται ότι όλα βαίνουν καλώς, τόσο πιο βαρύ θα γίνεται το κοινωνικό τίμημα.
Η Ελλάδα δεν αντέχει άλλη «ανάπτυξη» που αφήνει πίσω την πλειονότητα του κόσμου. Δεν αντέχει άλλη κοροϊδία με επιδόματα-ασπιρίνες και επικοινωνιακά τρικ. Η κυβέρνηση έχει ευθύνη. Όχι μόνο γιατί δεν μπόρεσε να προστατεύσει την κοινωνία από τις διεθνείς κρίσεις, αλλά κυρίως γιατί επέλεξε να διαχειριστεί αυτές τις κρίσεις με τρόπο άδικο, μονομερή και αντικοινωνικό. Της αρκεί, καθώς φαίνεται, να «ανθούν» οι αριθμοί έστω κι αν καταρρέουν οι άνθρωποι.
Μόνο που αυτό δεν είναι ανάπτυξη. Είναι κοινωνική καταστροφή, καμουφλαρισμένη με ωραία λόγια και υποσχέσεις. Μια κοινωνία όμως που δεν αντέχει άλλο εμπαιγμό, αργά ή γρήγορα θα το στείλει το μήνυμα. Το θέμα είναι, προς ποια κατεύθυνση.
