Το Βερολίνο καταλαβαίνει ότι χρειάζεται βοήθεια για να αποτρέψει το πλήρες χάος στην ΕΕ
Του Δημήτρη Σμυρναίου
Οι αποκαλούμενοι «διαμορφωτές της κοινής γνώμης» αρθρογράφοι των μεγάλων εθνικής κυκλοφορίας γερμανικών εφημερίδων ήταν, την περασμένη Πέμπτη, λίγο έως πολύ στην ίδια γραμμή. Η Αθήνα επιχειρεί σύμφωνα με τη δική τους αντίληψη των πραγμάτων να «εκβιάσει» το Βερολίνο, με όχημα το προσφυγικό πρόβλημα, προκειμένου να πετύχει μια χαλάρωση των απαιτήσεων του τρίτου μνημονίου. Λες και η Ελλάδα δημιούργησε αυτή το κύμα προσφύγων για να γλυτώσει από τα νύχια των δανειστών, παζαρεύοντας μετά μαζί τους.
Με τέτοιες αντιλήψεις να κυριαρχούν στο γερμανικό Τύπο και με την «Bild» να δίνει για μια ακόμα φορά το σχετικό έναυσμα είναι προφανές, ότι το μέλλον δεν προδιαγράφεται και τόσο ευοίωνο. Γιατί πίσω από αυτές τις απλουστευτικές εξισώσεις δεν κρύβεται παρά μια τεράστια αμηχανία και η έλλειψη ενός σχεδίου που θα μπορούσε να δώσει μια ευρωπαϊκή λύση σε ένα παγκόσμιο πρόβλημα. Η Ανγκέλα Μέρκελ νοιώθει την αμφισβήτηση της πολιτικής της «μετριοπάθειας» να δυναμώνει μέρα με τη μέρα, κυρίως από τη μεριά των Χριστιανοκοινωνιστών της Βαυαρίας, αλλά όχι μόνο. Το Σαββατοκύριακο έχει προγραμματισμένες συναντήσεις με τον ηγέτη των Χριστιανοκοινωνιστών από το Μόναχο τον κ. Χορστ Ζέεχοφερ, ο οποίος έχει ξεδιπλώσει όλες του τις ικανότητες στο λαϊκισμό και έχει απειλήσει σύμφωνα με ορισμένες πληροφορίες ακόμα και με απόσυρση των υπουργών του από την ομοσπονδιακή κυβέρνηση, αν η τελευταία δεν υιοθετήσει μια πιο σκληρή στάση απέναντι στους μετανάστες. Η καγκελάριος θα επιχειρήσει προφανώς να τον κατευνάσει και να του ζητήσει μια ακόμα «πίστωση χρόνου».
Ομως οι δημοσκοπήσεις της δίνουν τα χαμηλότερα ποσοστά που είχε ποτέ τα τελευταία χρόνια και οι γκρίνιες μεγαλώνουν. Ο χρόνος, αυτή τη φορά, δείχνει να λειτουργεί σε βάρος της. Το περιοδικό «Spiegel» έγραψε ότι η Γερμανία σήμερα έχει μεταμορφωθεί σε ένα τόπο, όπου μπορεί κάποιος να εκφράσει ελεύθερα την ξενοφοβία του. Και όλες οι ενδείξεις συνηγορούν στην εκτίμηση ότι το κλίμα αυτό θα επιδεινωθεί. Αλλά και εκτός συνόρων φαίνεται ότι τα πράγματα δεν πάνε και τόσο καλά. Το κίνημα PEGIDA κατά του «εξισλαμισμού» του δυτικού κόσμου αποκτά εξίσου αποκρουστικά «αδερφάκια» και σε άλλες χώρες, όπως έδειξε η σχετική συγκέντρωση την περασμένη Πέμπτη στην Πράγα στην Τσεχία. Η ακροδεξιά ακόμα πανηγυρίζει για το εκλογικό αποτέλεσμα της Κυριακής στη γειτονική Πολωνία, την ίδια μέρα που κάποιες «χώρες-κλειδιά» επιδεικτικά απείχαν από την «κολοβή» σύνοδο κορυφής στις Βρυξέλλες, την οποία και συγκάλεσε ο Ζαν Κλοντ Γιούνκερ, παρακάμπτοντας τον πολωνό πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Ντόναλντ Τουσκ, ο οποίος φέρεται να μην την επιθυμούσε.
Περιμένοντας ένα «θαύμα»…
Μοιάζει σαν η ιστορία να έχει μαύρο χιούμορ. Η «νέα Γερμανία» της Μέρκελ που έμοιαζε αποφασισμένη να καθορίσει και να επιβάλει μόνη της τους όρους της αρχιτεκτονικής της «νέας Ευρώπης», νοιώθει τώρα να πιέζεται από πολλούς κεντροευρωπαίους γείτονές της να βγάλει αυτή μόνη τα κάστανα από τη φωτιά της προσφυγικής κρίσης. Η πολιτική ηγεσία στο Βερολίνο με πρώτη και καλύτερη την Ανγκέλα Μέρκελ κατανοεί, όμως, ότι μόνη της δεν μπορεί να δώσει λύση στο πρόβλημα. Η ηγέτιδα δύναμη της Ευρώπης μοιάζει τώρα να προσπαθεί να βγάλει από πάνω της το μανδύα του ηγεμόνα, ζητώντας εναγωνίως αρωγούς και συνοδοιπόρους για να μοιραστεί την ευθύνη των αποφάσεων και των ενεργειών. Ακόμα και ο ψυχρός και κυνικός στα μάτια των υπόλοιπων Ευρωπαίων Βόλφγκανγκ Σόιμπλε, συγκρινόμενος με πολιτικούς από την Ουγγαρία, την Σλοβακία και την Πολωνία έμοιαζε ξαφνικά με εκπρόσωπο …ανθρωπιστικής οργάνωσης, όταν τολμούσε να δηλώσει ότι μπροστά την τεράστια ανθρωπιστική κρίση και τη θανάσιμη απειλή για χιλιάδες ζωές θα μπορούσε να μπει σε δεύτερη μοίρα, ακόμα και αυτό που ως τώρα έμοιαζε με το «ευαγγέλιο» του: ο ισοσκελισμένος προϋπολογισμός.
Μέσα στον εμμονικό πραγματισμό τους οι σημερινοί κυβερνώντες τη Γερμανία έχουν συνειδητοποιήσει ότι δεν μπορούν να κλείσουν τα σύνορα, δεν μπορούν να «αιχμαλωτίσουν» εκατοντάδες χιλιάδες ανθρώπινες ψυχές στο Νότο και στα Βαλκάνια. Αλλά δεν ξέρουν και πώς να αντιμετωπίσουν το πρόβλημα. Προσπαθούν λοιπόν να κερδίσουν χρόνο, να παζαρέψουν όπου και όπως μπορούν, περιμένοντας ένα «θαύμα»… Αλλά αυτή η τακτική δεν μπορεί να τους πάει μακριά. Ολοένα και περισσότερες φωνές σε ολόκληρη την Ευρώπη προειδοποιούν ότι αυτή η κρίση μπορεί να σημάνει την οριστική διάλυση του οράματος μιας ενωμένης Ευρώπης, χωρίς σύνορα και περιορισμούς. Το φάντασμα της κατάρρευσης της ΕΕ, που νόμιζαν ότι ξόρκισαν στο Βερολίνο αντιμετωπίζοντας την οικονομική κρίση με αταλάντευτη προσήλωση στο δόγμα του σοκ, επιστρέφει τώρα και αυτή τη φορά δεν υπάρχει πρόχειρη η κατάλληλη συνταγή.
Αποθέματα πραγματισμού
«Καταλαβαίναμε την παγκοσμιοποίηση όταν αυτή αφορούσε τις εξαγωγές μας. Τώρα πρέπει να μπορέσουμε να κατανοήσουμε και την κρίση στη Συρία σαν μια ακόμα πλευρά αυτής της παγκοσμιοποίησης» είχε πει σε μια από τις γνωστές της …κρίσεις ορθολογισμού η Ανγκέλα Μέρκελ, όπως υπενθύμιζε αυτή την εβδομάδα ο Βόλφγκανγκ Στορτς στην εφημερίδα «Νόιες Ντόιτσλαντ» της Αριστεράς. Η ίδια μοιάζει έτοιμη να επιστρατεύσει τα αποθέματα πραγματισμού της για να το κάνει. Αλλά παραμένει εξαιρετικά αμφίβολο αν θα πείσει αρκετούς να την ακολουθήσουν, κυρίως μέσα στις τάξεις των μέχρι χθες χειροκροτητών της. Ενας από τους πιο γνωστούς γερμανούς δημοσκόπους παρομοίαζε στη συντηρητική «die Welt» την περίφημη φράση της καγκελαρίου «Θα τα καταφέρουμε» απέναντι στην πρόκληση του προσφυγικού, με το ιστορικό γονάτισμα του Βίλι Μπραντ στο μνημείο του γκέτο της Βαρσοβίας το Δεκέμβρη του 1970. Με τη φράση της αυτή θέλησε να στείλει το μήνυμα εντός και εκτός συνόρων ότι δεν μπορούν να κλείσουν πάλι τα σύνορα, να μπουν αριθμητικοί περιορισμοί σε ανθρώπους, που είναι ξεριζωμένοι και κυνηγημένοι. Αυτό μπορεί να της το αναγνωρίσει ίσως κάποτε η ιστορία. Οι ψηφοφόροι της, που άλλα προσδοκούσαν από την εθνική «μητερούλα» και μάλλον άλλα είχαν συνηθίσει να ακούν, μπορεί να το δουν εντελώς διαφορετικά.
