Η κυκλοφορία του βιβλίου του Αλέξη Τσίπρα «Ιθάκη» από τις εκδόσεις Gutenberg φαίνεται να καθόρισε σε μεγάλο βαθμό τη μιντιακή ατζέντα της εβδομάδας που πέρασε, με αυτή να εστιάζει κυρίως στο τι έχει γραφτεί για τους παλιούς συνοδοιπόρους του πρώην πρωθυπουργού.
«Για μας, όπως και για τους αριστερούς και προοδευτικούς ανθρώπους σε όλον τον κόσμο, πιστεύω ότι ήρθε ο καιρός για μια νέα ανάγνωση της πραγματικότητας, με στόχο να την αλλάξουμε.» (σ. 758) καταλήγει, μεταξύ άλλων, ο Α. Τσίπρας. Αφήνοντας, όμως, το αναγνωστικό κοινό να διερωτάται ποιοι εμπεριέχονται σε αυτό το «εμείς» που προοιωνίζεται ότι θα αναλάβει δημόσια δράση, καθώς από μία πρώτη –αποσπασματική– ανάγνωση του βιβλίου, ο συγγραφέας σκιαγραφεί συχνά πολλούς πρώην συνεργάτες του με υποτιμητικούς όρους.
Όσον αφορά στα νυν στελέχη της Νέας Αριστεράς, τα επικριτικά του σχόλια αφορούν κυρίως στην περίοδο ’19-’23, αναπαριστώντας τα τότε μέλη της «Ομπρέλας» σαν σοβαρούς, αλλά ελιτίστες, με προσωπικές φιλοδοξίες, που ήθελαν ένα περίκλειστο κόμμα. Κατηγορεί, δε, εν γένει το «πλήρωμα» (όχι μόνο την «Ομπρέλα») για αναξιοπιστία, που κόστισε στο κόμμα και στον «καπετάνιο», χρεώνοντάς του ακόμα και την πτώση της δικής του δημοφιλίας (σ. 574, 575, 578, 581 κ.α).
Η αυτοκριτική του Α. Τσίπρα για την κατάρρευση του ΣΥΡΙΖΑ περιορίζεται στο πως παραήταν συντροφικός και δημοκρατικός, αντί αποφασιστικός (σ. 582) – προϊδεάζοντας πιθανά έτσι και για το πώς φαντάζεται το επικείμενο σχήμα του αν αυτό υλοποιηθεί (το κόμμα γενικά ως μηχανισμός κατασκευάζεται στο κείμενο υπό αρνητικούς όρους), όπως και τον δικό του ρόλο σ’ αυτό.
Ο πρώην πρωθυπουργός αναφέρεται, επίσης, και στην Έφη Αχτσιόγλου και τον Αλέξη Χαρίτση, που παρά τα θετικά σχόλια για την τεχνοκρατική και πολιτική τους συγκρότηση, αναπαρίστανται εμμέσως ως ευθυνόφοβοι και ανέτοιμοι για ηγετική θέση, όταν αρνήθηκαν το δαχτυλίδι του για την προεδρία του ΣΥΡΙΖΑ (σ. 616, 623). Ειδικά για την Έφη Αχτσιόγλου που δεν δέχτηκε να ηγηθεί της προδιαγεγραμμένης ήττας των δεύτερων εκλογών του ’23 αντί του προέδρου, φαίνεται να κρατά μία πικρία που δεν θυσιάστηκε, αφού δεν μετανιώνει τη στάση του να μην αναμειχθεί στον πόλεμο λάσπης εναντίον της επί διεκδίκησης της προεδρίας του ΣΥΡΙΖΑ (που γινόταν στο δικό του όνομα) (σ. 632), σημειώνοντας μάλιστα «Αν δεν μπορεί να νικήσει τον Κασσελάκη, πώς θα μπορέσει να νικήσει τον Μητσοτάκη;» (σ. 630).
Φαίνεται να χρεώνει, λοιπόν, σε σημαντικό βαθμό την ανάδειξη Κασσελάκη, και άρα την πορεία του κόμματος, στα δύο στελέχη, χωρίς ουσιαστική αυτοκριτική για τη στάση του ή για τις εκλογές των 2 ευρώ (δικής του εμπνεύσεως), που επέτρεψαν το αποτέλεσμα να καθοριστεί και από κόσμο που ουδεμία σχέση είχε με τον ΣΥΡΙΖΑ, ή και εν γένει με την Αριστερά.
Η αντίδραση των στελεχών της Νέας Αριστεράς –συγκριτικά ιδίως με άλλων παλιών συνεργατών του Α. Τσίπρα που δέχτηκαν την κριτική του– μπορεί να χαρακτηριστεί ως ήπιων τόνων προς το παρόν.
Ο Αλέξης Χαρίτσης σε διάφορες συνεντεύξεις απάντησε σχετικά με την άρνηση να αναλάβει τον ΣΥΡΙΖΑ, πως δεν ήταν μία αβασάνιστη απόφαση, αλλά δεν είναι της λογικής των δαχτυλιδιών και δεν συνέτρεχαν τότε οι πολιτικές προϋποθέσεις γι’ αυτό, δηλαδή η αναγκαία προετοιμασία για διασφάλιση της ενότητας και προοπτικής του κόμματος. Ενώ τόνισε ότι κακώς τίθεται το ζήτημα σαν «λιγοψυχία».
Η Έφη Αχτσιόγλου στην εκπομπή του Γ. Μελιγγώνη είπε, αντίστοιχα, πως η πολιτική της εκτίμηση ήταν πως ο Α. Τσίπρας δεν έπρεπε να παραιτηθεί ούτε πριν, ούτε μετά τις εκλογές του ‘23, καθώς θα εξέπεμπε σήμα αποδιοργάνωσης και θα βάθαινε την εσωκομματική αναταραχή, εξού και η άρνησή της. Ενώ όσον αφορά στην υποψηφιότητά της μετά, σημείωσε πως δεν ήρθε ελαφρά τη καρδία, αλλά δεδομένης της αποχώρησης Τσίπρα, μαζί με άλλους συντρόφους της κατέληξαν σε αυτή και σε ένα σχέδιο για το κόμμα.
Από τη μεριά του, ο Ευκλείδης Τσακαλώτος σε συνεντεύξεις του μίλησε για την περίοδο της διαπραγμάτευσης και ότι δεν νιώθει πως αδικείται από τον Τσίπρα, σημειώνοντας πως οι διαφωνίες τους αφορούν ουσιαστικά την περίοδο μετά το ’19, τη στροφή στο Κέντρο και τι σημαίνει διεύρυνση, «δεν είναι να πάρουμε από τη μια τον Αντώναρο, από την άλλη τον Κεδίκογλου». Αντίστοιχα, και ο Πάνος Σκουρλέτης σχολίασε πως η απάντηση «με υπονόμευσε η Ομπρέλα» του Α. Τσίπρα για την κατάρρευση του ΣΥΡΙΖΑ δεν είναι πειστική, αλλά ένα βολικό αφήγημα για να αποφύγει την κρίσιμη συζήτηση για τις αιτίες.
Οι σελίδες της «Ιθάκης», λοιπόν, προσφέρουν κάποιες ενδείξεις για την πιθανή στάση του Α. Τσίπρα κατά την πολιτική του επανεργοποίηση αναφορικά με τους μέχρι πρότινος συνοδοιπόρους του. Τα ερωτήματα που τίθενται, είναι τι στάση θα κρατήσουν αυτοί με τη σειρά τους, τι γίνεται με τη συζήτηση περί σύγκλισης/συμπόρευσης αριστερών-κεντροαριστερών δυνάμεων και αν υπάρχει πρόθεση να συμπεριλαμβάνει τον πρώην πρωθυπουργό, παρά και την αποτίμηση που επεφύλασσε για πολλούς απ’ αυτούς.
Προς το παρόν, οι απαντήσεις στελεχών της ΝεΑρ (Χαρίτσης, Αχτσιόγλου, Τσακαλώτος) είναι επιφυλακτικές στο τελευταίο, λέγοντας πως δεν αποκλείουν τον Τσίπρα, αλλά περιμένουν να δουν τι πράγματι θα κάνει. Κατά τ’ άλλα, απ’ την εκδήλωση της Τετάρτης 26/11 για την COP30, όσον αφορά σ’ αυτά τα ερωτήματα, δεν αναδείχθηκαν και ιδιαίτερα νέα στοιχεία. Πέραν του Σ. Φάμελλου που μίλησε σαφώς για κοινό προοδευτικό ψηφοδέλτιο, Α. Ανδρουλάκης, Χ. Δούκας, Α. Χαρίτσης και Π. Κόκκαλης, δεν τοποθετήθηκαν σχετικά. Την επόμενη μέρα, όμως, ΠΑΣΟΚ, ΣΥΡΙΖΑ και ΝεΑρ κατέθεσαν κοινό αίτημα για να συνεδριάσουν μαζί οι Επιτροπές Παραγωγής & Εμπορίου, Οικονομικών Υποθέσεων και Προστασίας Περιβάλλοντος, για τα αποτελέσματα της COP30. Ενώ ο Α. Χαρίτσης την ίδια μέρα με την πρωτοβουλία, σημείωσε στον Σκάι πως τέτοιου είδους εκδηλώσεις και συζητήσεις θα πρέπει να γίνουν για το αύριο και το μέτωπο, «να μιλήσουμε με πολιτικούς όρους, όχι προσωπικών συνδιαλλαγών».
Φωτογραφία: Χρήστος Μπόνης / Eurokinissi
