«Οι Ηνωμένες Πολιτείες επέβαλαν τους λεγόμενους αμοιβαίους δασμούς με βάση υποκειμενικές και μονομερείς εκτιμήσεις, κάτι που δεν συνάδει με τους διεθνείς εμπορικούς κανόνες και βλάπτει σοβαρά τα νόμιμα δικαιώματα και συμφέροντα των σχετικών μερών».
H παραπάνω δήλωση υπό άλλες συνθήκες θα υπέθετε κανείς ότι ανήκει στην Ευρωπαϊκή Ένωση ή κάποιον άλλο απογοητευμένο εταίρο της «συλλογικής Δύσης». Όμως έρχεται από το κινεζικό υπουργείο Εμπορίου, ως απάντηση στους νέους δασμούς, ύψους 20%, που επέβαλε στις αρχές Απριλίου ο Αμερικανός Πρόεδρος, Ντόναλντ Τραμπ, σε όλα τα προϊόντα με προέλευση το πάλαι ποτέ Μέσο Βασίλειο. Αξίζει να σημειωθεί πως σε συνδυασμό με προηγούμενους δασμούς, που επιβλήθηκαν από τη νέα αμερικανική διοίκηση, ο «λογαριασμός« της Ουάσιγκτον στο Πεκίνο ανέρχεται πλέον στο 125%, σε μια κίνηση που σηματοδότησε μια ακόμη κλιμάκωση της εμπορικής πολιτικής των ΗΠΑ έναντι της Κίνας.
Επιστρέφοντας στο πνεύμα της δήλωσης, δεν μπορεί κανείς να μην προσέξει την αναφορά στους διεθνείς εμπορικούς κανόνες, μια νόρμα σχέσεων δηλαδή που σε μια θαυμάσια αντιστροφή των πραγμάτων σχεδιάστηκαν από τις ΗΠΑ, και το 2001 θεωρήθηκαν το «χρυσό εισιτήριο» εισδοχής της σινικής τίγρεως στην εποχή της παγκοσμιοποίησης.
Αυτό το πνεύμα έρχεται να καθορίσει και την πρόσφατη απάντηση της Κίνας στις τελευταίες εξελίξεις. Έτσι, απέναντι στην πομπώδη φρενίτιδα του Λευκού Οίκου και του 47ου ενοίκου του, το Πεκίνο αντέτεινε σε ταχύτατο χρόνο μια δέσμη μέτρων τόσο αστραπιαία όσο και μετρημένη, στοχεύοντας κυρίως σε αγροτοδιατροφικά προϊόντα και καύσιμα. Λίγα 24ωρα πριν την επίσημη ανακοίνωση των κυρώσεων από τον Αμερικανό Πρόεδρο εξάλλου, ο Κινέζος Πρόεδρος, Σι Τζινπίνγκ, σε μια λογική «ανοικτών θυρών» είχε φροντίσει να υποδεχτεί τους επικεφαλής 40 πολυεθνικών εταιριών, τονίζοντας πως η επικοινωνία μεταξύ των τελευταίων και της κινεζικής κυβέρνησης παραμένουν ανοικτές.
Δεν είναι διόλου τυχαίο μάλιστα ότι η κινεζική πλευρά επιλέγει να μεταφέρει την αντιπαράθεση σε έναν κατεξοχήν θεσμό της ανοικτής, παγκόσμιας αγοράς σαν τον Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου (ΠΟΕ). Έτσι, την Πέμπτη 10 Απριλίου, η κινεζική αποστολή στον ΠΟΕ ανακοίνωσε νέα προσφυγή κατά των επιπλέον αμερικανικών δασμών. «Η Κίνα κατέθεσε σήμερα νέα προσφυγή στον ΠΟΕ κατά των πρόσθετων δασμών 50% των ΗΠΑ σε κινεζικά προϊόντα», υπογραμμίζει η σχετική ανακοίνωση, η οποία επισημαίνει τον κίνδυνο να διαταραχθεί περαιτέρω το παγκόσμιο εμπόριο.
Πρόκειται για μια σειρά κινήσεων που λάθος θα ήταν να ερμηνευθούν αποκλειστικά ως αμυντικές στις πρωτοβουλίες του Λευκού Οίκου, τη στιγμή που οι κυρώσεις δυσκολεύουν την πρόσβαση των κινεζικών προϊόντων στην αμερικανική αγορά. Κι αυτό γιατί η πλευρά του Πεκίνου έχει ήδη εξαγγείλει για το τρέχον έτος ένα ειδικό πλάνο δράσης με στόχο την τόνωση της εγχώριας ζήτησης, σε ένα σαφές σήμα προς την παγκόσμια επιχειρηματική κοινότητα ότι η κινεζική αγορά εξακολουθεί να αποτελεί το πλέον ελπιδοφόρο στοίχημα για επενδύσεις.
Στα υπέρ του μάλιστα το Πεκίνο έχει να συνυπολογίσει και την αλλαγή που επιφέρουν οι αμερικανικές κυρώσεις σε γεωπολιτικό επίπεδο, με τη μεταστροφή άλλοτε ηπειρωτικών ανταγωνιστών της Κίνας σε συμμάχους. Το Βιετνάμ είναι χαρακτηριστική περίπτωση ενός τέτοιου επιδέξιου ισορροπιστή σε έναν κόσμο υψηλής εμπορικής διασύνδεσης. Ήδη από τον πρώτο εμπορικό πόλεμο ΗΠΑ-Κίνας, η νοτιοασιατική χώρα αναδείχθηκε o μεγάλος ωφελούμενος, με τους κατασκευαστές να μεταφέρουν τις δραστηριότητές τους πέρα από τα νότια σύνορα για να αποφύγουν τους δασμούς που επιβάλλονται από τις ΗΠΑ. Την ίδια στιγμή ωστόσο η οικονομία του Βιετνάμ εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από κινεζικά ανταλλακτικά και πρώτες ύλες, με τις δύο πλευρές να εργάζονται για την ανάπτυξη υποδομών για τη στενότερη σύνδεση τους.
«Η καλύτερη πρόσβαση στις αγορές αποτελεί ζητούμενο για εμάς», είπε μεταξύ άλλων ο Σι Τζινπνγκ (γνωστός και ως «πρόεδρος των πάντων») στο πλαίσιο της συζήτησης που είχε με τους ηγέτες της επιχειρηματικής κοινότητας. Mισό αιώνα μετά τη στροφή της Κίνας στην πιο επιθετική μορφή καπιταλισμού, η μεγάλη ασιατική δύναμη επιμένει να απαντά σε κάθε νέα πρόκληση που αντιμετωπίζει σε επίπεδο οικονομίας με μια πίστη στον οικονομικό φιλελευθερισμό που την κατέστησε παγκόσμια δύναμη ύστερα από δεκαετίες περιπετειών. Ένα φιλελευθερισμό ωστόσο που δεν φαίνεται να αφήνει εντυπωσιακά ανέγγιχτες τις εργασιακές συνθήκες που επικρατούν στη χώρα. Το γεγονός ότι, σύμφωνα με την εταιρία ανθρωπίνου δυναμικού Zhaopin, το 70% των εργαζομένων της χώρας εξακολουθούν να εργάζονται πέραν του οκταώρου είναι ενδεικτικό μιας ακόμη οδυνηρής παραδοξότητας στην προσπάθεια ανέλιξης της Κίνας στην παγκόσμια πυραμίδα των καπιταλιστικών εθνών.
