Στο σύγχρονο επιστημονικό στερέωμα, έχουμε επιλέξει εδώ και καιρό να μην διαχωρίζουμε την προστασία του φυσικού περιβάλλοντος από την προάσπιση της δημόσιας υγείας. Η νεοφιλελεύθερη πολιτική που κυριαρχεί σήμερα, όμως, επιμένει να τα αντιμετωπίζει ως δύο ξεχωριστές «γραμμές» σε έναν προϋπολογισμό. Το αποτέλεσμα; Μια αργή, βασανιστική υποβάθμιση της ποιότητας της ζωής μας, που αναδεικνύεται καθημερινά μέσα από τα ρεπορτάζ των εφημερίδων.
Δεν πρόκειται για «ατύχημα». Είναι η συνέπεια ενός μοντέλου που θεωρεί το περιβάλλον αναλώσιμο εργαλείο στα χέρια των λίγων. Από την ανεξέλεγκτη χωροθέτηση βιομηχανικών ζωνών δίπλα σε κατοικημένες περιοχές, μέχρι την «ιδιωτικοποίηση» των υδάτινων πόρων, η δημόσια υγεία μετατρέπεται σε όμηρο των επιχειρηματικών επιδιώξεων.
Η περιβαλλοντική υγεία απαιτεί ολιστική προσέγγιση: τον έλεγχο των ρύπων, τη διασφάλιση της ποιότητας του πόσιμου νερού, την προστασία των δασών από την οικοπεδοποίηση, την ορθολογική διαχείριση των απορριμμάτων. Όταν αυτές οι παράμετροι αγνοούνται στο όνομα της «ανάπτυξης», αυτό που πραγματικά συμβαίνει είναι η κοινωνική μετακύλιση του κόστους. Οι δημόσιες δομές υγείας θα κληθούν αύριο να «διαχειριστούν» το βάρος των νοσημάτων που προκαλούνται σήμερα από την περιβαλλοντική αμέλεια. Είναι ένα φαύλος κύκλος: η υποχρηματοδότηση του ΕΣΥ και η περιβαλλοντική απορρύθμιση πηγαίνουν χέρι-χέρι.
Είναι αδιανόητο εν έτει 2026 να μιλάμε για «εκσυγχρονισμό» όταν οι ελεγκτικοί μηχανισμοί είναι αποψιλωμένοι και οι «περιβαλλοντικοί όροι» λειτουργούν συχνά ως απλό γραφειοκρατικό στάδιο πριν από την υπογραφή μιας σύμβασης. Η τοξικότητα δεν κάνει διακρίσεις, αλλά σίγουρα πλήττει περισσότερο εκείνους που δεν έχουν τη δυνατότητα να «αγοράσουν» καθαρό περιβάλλον.
Η σύγχρονη ειδησεογραφία δεν θα πάψει να επισημαίνει ότι η οικολογική ανισότητα είναι η άλλη όψη της κοινωνικής ανισότητας. Η διεκδίκηση του περιβάλλοντος δεν είναι μια «πολυτέλεια» για ειδικούς, είναι ο πυρήνας της πολιτικής μας πρότασης. Δεν μπορούμε να έχουμε υγιείς πολίτες σε ένα άρρωστο περιβάλλον, όσο κι αν προσπαθούν να μας πείσουν για το αντίθετο οι διαφημιστικές καμπάνιες των εταιρειών που ευθύνονται για την υποβάθμισή του.
Απαιτούμε διαφάνεια, αυστηρή τήρηση της περιβαλλοντικής νομοθεσίας και, πάνω απ’ όλα, μια πολιτική που θέτει τις ανάγκες των πολλών και την προστασία του κοινού μας οίκου πάνω από την κερδοσκοπία των λίγων. Η μάχη για την περιβαλλοντική υγεία είναι η μάχη για τη ζωή που μας αξίζει.
Φωτογραφία: Fateme Alaei / Unsplash
