Το ενδιαφέρον για τον πόλεμο στην Ουκρανία δεν εξαντλήθηκε στη Σύνοδο Κορυφής των G7+ΕΕ το τριήμερο 15-17 Ιουνίου στην Εβιάν.[1] Την επομένη κιόλας ανέλαβε η διήμερη σύνοδος κορυφής των 27 στις Βρυξέλλες, που αποδείχθηκε εξόχως συγκρουσιακή όταν ο πρόεδρος της Γαλλίας και ο γερμανός καγκελάριος αποδοκίμασαν τις προσπάθειες του προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα, που θεσμικά ενεργεί εξ ονόματος και των 27 κυβερνήσεων, να προσεγγίσει το Κρεμλίνο προς εξεύρεση διαύλων επικοινωνίας με τον πρόεδρο Πούτιν.
Στην ΕΕ υποβόσκει από καιρό ένας προβληματισμός που υπαγορεύεται από το δυσβάστακτο κόστος της στήριξης του Κιέβου στο διηνεκές και την ανάγκη επικοινωνίας με το Κρεμλίνο με κάποιο τρόπο. [2] Είναι στο πλαίσιο αυτό που το γραφείο του Αντόνιο Κόστα επικοινώνησε δύο φορές με ρώσους αξιωματούχους τις τελευταίες εβδομάδες.
Στη σύνοδο των Βρυξελλών αναδύθηκαν με σαφήνεια δύο αντικρουόμενες απόψεις: προτεραιότητα στη διπλωματία ή στην προσπάθεια στρατιωτικής και οικονομικής εξουθένωσης της Ρωσίας;
Ο Μακρόν και ο Μερτς υποστήριξαν ότι η κατάλληλη στιγμή για συνομιλίες με τον Πούτιν αργεί και ότι, όταν και αν αυτό συμβεί, την πρωτοβουλία πρέπει να αναλάβει η συμμαχία των προθύμων: Γαλλία, Γερμανία, Βρετανία.
Ο Αντόνιο Κόστα μπορεί να εκπροσωπεί θεσμικά την Ένωση, δεν μπορεί να ενεργεί ως διαμεσολαβητής, αυτό το μήνυμα εξέπεμψε το δίδυμο Παρίσι-Βερολίνο προς τους άλλους ηγέτες. Οι περισσότεροι από τους οποίους, όμως, τάχθηκαν με την άποψη ότι η εντολή του προέδρου Κόστα ως εκπροσώπου των 27 κρατών-μελών συμπεριλαμβάνει τις επαφές με τρίτες χώρες. Ο Μακρόν και ο Μερτς κινήθηκαν σε τροχιά σύγκρουσης με μεγάλο μέρος της υπόλοιπης Ένωσης, έγραψε το Politico,
Το θεσμικό του ρόλο υπερασπίστηκε ο ίδιος ο Κόστα, στη συνέντευξη Τύπου μετά το τέλος της συνόδου: «Δεν βλέπω», είπε, «καμιά αντίφαση, κανένα ανταγωνισμό. Αυτό που κάνω, μέσω του γραφείου μου, είναι να δημιουργήσω μια διπλωματική οδό. Δεν μπορούμε να βασιζόμαστε σε άλλους να ερμηνεύσουν τα ρωσικά μηνύματα, πρέπει να μπορούμε να μεταφέρουμε απευθείας στη Ρωσία τα δικά μας μηνύματα». Και πρόσθεσε με νόημα, τελειώνοντας: «Όπως ξέρετε, εγώ και η πρόεδρος της Κομισιόν είμαστε μια ομάδα».
Δίπλα του, η φον ντερ Λάιεν πρόσθεσε τη δική της πινελιά: «Η Ρωσία θα πρέπει, αργά ή γρήγορα, να έρθει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων, πιεζόμενη από τις κυρώσεις μας κυρίως. Όταν έρθει αυτή η στιγμή, χρειαζόμαστε ένα εννιαίο ευρωπαϊκό μήνυμα προς τον πρόεδρο Πούτιν. Ο πρόεδρος Κόστα και εγώ θα συνεχίσουμε να συνεργαζόμαστε στενά με τον πρόεδρο Ζελένσκι γι΄αυτό».
Πώς ακριβώς εννοεί ο πρόεδρος Ζελένσκι τη συμβολή του;
Εξαπέλυσε την επαύριο της συνόδου των Βρυξελλών ένα σμήνος 180 drones εναντίον της ρωσικής πρωτεύουσας, πυρπολώντας ένα στρατηγικό διυλιστήριο πετρελαίου λίγα χιλιόμετρα από το Κρεμλίνο και παραλύοντας τα αεροδρόμια της Μόσχας, σε μια προσπάθεια να υπονομευτεί το κύρος του Πούτιν και να δημιουργηθεί στον άμαχο πληθυσμό κλίμα ανασφάλειας και αντίδρασης στη συνέχιση του πολέμου.
Ο Ζελένσκι και η ΕΕ, έγραψε σε μια ενδιαφέρουσα ανάλυσή του το έγκυρο γαλλικό περιοδικό Le Journal du Dimanche, «θέτουν όρους που ξέρουν ότι η Μόσχα δεν μπορεί να κάνει δεκτούς» για να μπορούν να καταλογίζουν στη Ρωσία άρνηση να προσέλθει στο τραπέζι της διαπραγμάτευσης.
Άκρως ενδιαφέρουσα από την άποψη αυτή είναι η τύχη που επιφυλάχθηκε σε ένα άρθρο που το Politico Europe ζήτησε από τον υπουργό Εξωτερικών της Ρωσίας να γράψει κατ’ αποκλειστικότητα. Όπως ενημερώθηκε τη μέρα του βομβαρδισμού της Μόσχας ο Σεργκέι Λαβρόφ, το άρθρο του «κόπηκε» με «απόφαση της συντακτικής ομάδας την τελευταία στιγμή».
Το άρθρο, το οποίο καταλογίζει στην Ευρώπη σοβαρές ευθύνες για τη συνέχιση ενός πολέμου που θα μπορούσε να απειλήσει την παγκόσμια ασφάλεια, αναρτήθηκε μεταφρασμένο στην ιστοσελίδα του ρωσικού υπουργείου Εξωτερικών την ίδια ημέρα.
Συνοπτικά, οι Σκέψεις για την ουκρανική κρίση, την Ευρώπη και την παγκόσμια ασφάλεια, όπως είναι ο τίτλος του άρθρου:
-Ο διάλογος δύο και πλέον δεκαετιών λειτούργησε ως διπλωματικό προπέτασμα για τη επέκταση του ΝΑΤΟ και της ΕΕ μέχρι τα σύνορα της Ρωσίας.
-Το 2004 οι ευρωπαϊκές χώρες, μαζί με τις ΗΠΑ, ενορχήστρωσαν την «Πορτοκαλί Επανάσταση» στο Κίεβο για να δημιουργήσουν ένα αντιρωσικό προγεφύρωμα στην Ουκρανία.
-Το 2015 η Γαλλία και η Γερμανία, συν-εγγυήτριες των συμφωνιών του Μινσκ, ουσιαστικά ενθάρρυναν το ουκρανικό καθεστώς να αθετήσει τις δεσμεύσεις του έχοντας στο μεταξύ κερδίσει χρόνο για να ενισχυθεί εξοπλιστικά.
-Τον Ιανουάριο του 2022 οι ΗΠΑ και το ΝΑΤΟ απέρριψαν την πρόταση της Ρωσίας για την υπογραφή αμοιβαίων εγγυήσεων ασφαλείας.
-Το Μάρτιο του 2022 η ΕΕ στήριξε ενεργά τον βρετανό πρωθυπουργό στην υπονόμευση των διαπραγματεύσεων Ρωσίας-Ουκρανίας στην Ισταμπούλ.
-Ο στόχος την ηγετών της Ευρώπης είναι η κατάπαυση του πυρός να αποτρέψει την κατάρρευση του ουκρανικού στρατού, ώστε στη συνέχεια να αναπτυχθούν στο ουκρανικό έδαφος στρατιωτικά αποσπάσματα του «συνασπισμού των προθύμων».
-Η ΕΕ επιδιώκει με κάθε τρόπο να κερδίσει χρόνο έως το 2030, οπότε θεωρεί ότι θα έχει επιτύχει «αμυντική επάρκεια» έναντι της Ρωσίας, προσελκύοντας ταυτόχρονα στη σφαίρα επιρροής της την Ουκρανία, τη Μολδαβία και την Αρμενία.
-Η περαιτέρω στρατιωτική, πολιτική και οικονομική επέκταση της Δύσης αντιβαίνει στις επιταγές ενός πολυπολικού κόσμου και δημιουργεί σοβαρές απειλές για την παγκόσμια ασφάλεια. Μια άμεση αντιπαράθεση ΝΑΤΟ-Ρωσίας θα μπορούσε να κλιμακωθεί γρήγορα σε ανταλλαγή πυρηνικών πληγμάτων.
-Επείγει η δημιουργία μιας πανηπειρωτικής αρχιτεκτονικής ασφάλειας, ανοικτής σε όλες τις ευρασιατικές χώρες, που θα αντανακλά τη σημερινή πολυπολική πραγματικότητα. Απαραίτητη προϋπόθεση, η αποκατάσταση της εμπιστοσύνης, που έχει κλονιστεί από τις αντιρωσικές ενέργειες της Δύσης στη μεταψυχροπολεμική εποχή.
Φωτο: European Committee of the Regions / Flickr
—
[1] «ΕΕ: Αβέβαια βήματα προς τη στενωπό της αυτοταπείνωσης», Η ΕΠΟΧΗ, Σάββατο 20 Ιουνίου 2026.
[2] Ομοίως.
