Το πράσινο κίνημα έχει τις ρίζες του στα κοινωνικά, δικαιωματικά και χειραφετητικά κινήματα του Μάη του 1968. Στις χώρες του βιομηχανικού Βορρά εκπροσωπεί ένα προοδευτικό κοινό, το οποίο στη Νότια Ευρώπη εκπροσωπείται κυρίως από την Αριστερά. Ειδικά στη Γερμανία το πράσινο κίνημα έχει γνωρίσει εποχές δόξας με σπουδαία επιτεύγματα σε αυτοδιοικητικό και ομοσπονδιακό επίπεδο. Μια χώρα με βαριά βιομηχανία και σοβαρή ρύπανση κατάφερε με τις πολιτικές των Πρασίνων να καθαρίσει τις λίμνες και τα ποτάμια της, τον αέρα στις πόλεις, να αποκαταστήσει οικοτόπους και να αναπτύξει μία πρωτοπόρα τεχνολογία για την αποκατάσταση και την απορρύπανση. Προώθησε βιολογικά προϊόντα προσιτά στο ευρύ κοινό, την κυκλική οικονομία, τις δημόσιες συγκοινωνίες, το κοινωνικό κράτος και τη δημόσια εκπαίδευση, με δημοκρατικά σχολεία υψηλού επιπέδου που καλλιέργησαν την περιβαλλοντική συνείδηση στους γερμανούς πολίτες.
Από την άλλη μεριά, οι Πράσινοι της Γερμανίας δεν αμφισβήτησαν το ισχύον καπιταλιστικό, έστω και με ισχυρό κράτος πρόνοιας, σύστημα της αέναης ανάπτυξης, ενώ στήριξαν κόμματα με νεοφιλελεύθερες ατζέντες σε κυβερνητικούς συνασπισμούς. Ήδη από τη δεκαετία του 1980 οι Γερμανοί Πράσινοι (Bündnis90/DieGrünen) εκπροσωπούν τη ρεαλιστική και όχι τη ριζοσπαστική πολιτική κατεύθυνση (fundis vs realos).
Προμετωπίδα των Γερμανών Πράσινων ήταν και εξακολουθεί να είναι με υψηλό πολιτικό κόστος το κίνημα κατά της πυρηνικής ενέργειας, κλείνοντας όλους τους πυρηνικούς σταθμούς της χώρας σε μία περίοδο ενεργειακής κρίσης που πολλές χώρες, όπως η γειτονική Γαλλία, στρέφονται σε αυτήν. Στον αντίποδα, το λαϊκιστικό ακροδεξιό κόμμα της AfD, που πήρε τη δεύτερη θέση στις πρόσφατες γερμανικές εκλογές, σκοπεύει να ξαναλειτουργήσει τα πυρηνικά εργοστάσια και να επανέλθει στους υδρογονάνθρακες, αγνοώντας την κλιματική αλλαγή στη λογική του Trump και άλλων ακροδεξιών ηγετών.
Το υψηλό ενεργειακό κόστος έχει γίνει δυσβάσταχτο για τα χαμηλά κοινωνικά στρώματα και έχει δημιουργήσει τριγμούς στη γερμανική βιομηχανία και ανασφάλεια στους εργαζόμενους. Η προώθηση της καθαρής ακριβής ενέργειας μέσω ΑΠΕ και των αντλιών θερμότητας έχει καταστήσει τους Πράσινους μη δημοφιλείς, κατηγορώντας τους ως ιδεοληπτικούς για την οριζόντια και κοινωνικά τυφλή πράσινη μετάβαση.
Οι ευθύνες των πολιτικών λαθών όπως αυτό της ενεργειακής εξάρτησης από το ρωσικό αέριο (η προμήθειά του σταμάτησε 1.1.2023) και η εξάρτηση της ευρωπαϊκής άμυνας από τις ΗΠΑ με δουλικό τρόπο βαραίνει και τους Πράσινους στο βαθμό που συγκυβέρνησαν τη χώρα (1998-2005 και 2019-2024), αν και η Γερμανίδα ΥΠΕΞ Baerbock απέρριπτε τον αγωγό NordStream2 και προειδοποιούσε για τον κίνδυνο από την εξάρτηση από το ρωσικό αέριο.
Σε μία περίοδο όπου το προσφυγικό/μεταναστευτικό αποτελεί, δίπλα στο ενεργειακό, το νούμερο ένα πρόβλημα για τη γερμανική κοινή γνώμη, οι φιλομεταναστευτικές θέσεις των Πράσινων οδήγησαν σε εκλογικές διαρροές στο πιο συντηρητικό κοινό τους, όταν η ανερχόμενη ακροδεξιά αλλά και η αποσχισθείσα από την Die Linke Αριστερά της Σάρα Βάγκενκνεχτ επενδύουν σε ένα ξενοφοβικό αντιμεταναστευτικό κλίμα.
Ωστόσο, το γεγονός που επέφερε περισσότερη απογοήτευση, κυρίως στο προοδευτικό νεανικό κοινό τους, ήταν η στάση των Πράσινων απέναντι στον πόλεμο και στους εξοπλισμούς. Τα πράσινα κόμματα από την ίδρυσή τους ήταν κατά βάση ειρηνιστικά, ενώ πολλοί αντιρρησίες συνείδησης προέρχονταν από τον χώρο αυτό. Εδώ ακριβώς μπήκε το δύσκολο δίλημμα για τους Γερμανούς αλλά και τους ευρωπαίους Πράσινους: Να υποστηρίξουν την Ουκρανία με όπλα και στρατό ή να συμβιβαστούν στο όνομα της όποιας ειρήνης. Στην κυβέρνηση «Φανάρι» οι Πράσινοι ήταν αυτοί που πίεζαν περισσότερο υπέρ της αποστολής εξοπλισμών στην Ουκρανία, ως ένδειξη αλληλεγγύης (να θυμίσουμε ότι οι Γερμανοί Πράσινοι είχαν στηρίξει την Ελλάδα την περίοδο των μνημονίων και έχουν αναγνωρίσει το δίκαιο των κατοχικών αποζημιώσεων). Το κύμα αλληλεγγύης προς την Ουκρανία (η Γερμανία φιλοξενεί πάνω από 1.200.000 ουκρανούς πρόσφυγες και έχει εκταμιεύσει 44 δισ. ευρώ βοήθεια στην Ουκρανία) οδήγησε σε ακραίες επιλογές με τον υπουργό Οικονομικών Χάμπεκ να ζητάει την αύξηση των εξοπλιστικών προγραμμάτων και την ΥΠΕΞ Μπέρμποκ να επιτάσσει «ειρήνη μέσω της ισχύος» (από το 2023 εγκρίθηκε η αποστολή των Leopards2), ενώ για πρώτη φορά μετά από 80 χρόνια γερμανικά τανκς οδεύουν στο πεδίο της μάχης με τη Ρωσία.
Η στροφή των Πράσινων σε σχέση με τους εξοπλισμούς ξεκίνησε ήδη από το 2021, όταν ενέκριναν αποστολή όπλων προς την Αίγυπτο, τη Σαουδική Αραβία και τα Αραβικά Εμιράτα, χώρες που παραβιάζουν ανθρώπινα δικαιώματα και εμπλέκονται στον πόλεμο στην Υεμένη. Οι Γερμανοί Πράσινοι, ένα πρωτοποριακό σε ευρωπαϊκό και παγκόσμιο επίπεδο πράσινο κόμμα, κατακρίθηκαν ότι πρόδωσαν τις αρχές τους, ότι ακολουθούν διπλή ηθική, στηρίζοντας τις θέσεις του ΝΑΤΟ και αγνοώντας το δρόμο της διπλωματίας.
Σήμερα, οι Ευρωπαίοι και οι Γερμανοί Πράσινοι παραμένουν διχασμένοι όσο αφορά τη στάση τους απέναντι στους εξοπλισμούς και τη συνέχιση της στρατιωτικής υποστήριξης της Ουκρανίας. Οι εξελίξεις μετά την εκλογή Τραμπ και τις δηλώσεις του περί απόσυρσης από την ευρωπαϊκή ασφάλεια με τις πρωτοβουλίες του ερήμην Ουκρανών και Ευρωπαίων για παύση του πολέμου φέρνουν ανατροπή στις μέχρι πρότινος πολιτικές ισορροπίες. Το πλαίσιο ασφαλείας που ίσχυε από το 1945 έχει καταρρεύσει και οι φωνές για δημιουργία αυτόνομου ευρωπαϊκού στρατού πυκνώνουν. Εξάλλου, η πολεμική βιομηχανία θα τονώσει την ευρωπαϊκή βιομηχανική παραγωγή που έχει δεχτεί πλήγματα από τον ανταγωνισμό της Κίνας και τους δασμούς των ΗΠΑ.
Τα πράσινα κόμματα δοκιμάζονται στις ιδεολογικές τους αντοχές και στην ενότητά τους απέναντι στην πολυκρίση με την κλιματική κρίση να επισκιάζεται και να μπαίνει όλο και πιο συχνά σε αμφισβήτηση και στο περιθώριο του διαλόγου.
Πηγές:
