Η ανοιχτή επιστολή προς το Εθνικό Θέατρο με αφορμή τον προγραμματισμό του 2026-2027 που δημοσιεύτηκε την προηγούμενη εβδομάδα ξεκίνησε ως ανεξάρτητη κίνηση θεατρικών συγγραφέων και στη συνέχεια αγκαλιάστηκε από φορείς, σωματεία, και ανθρώπους του χώρου. Στις αρχικές 52 υπογραφές προστέθηκαν πάνω από 100, ενώ την κίνηση στήριξε η Εταιρεία Ελλήνων Θεατρικών Συγγραφέων, το Σωματείο Ελλήνων Ηθοποιών, ο Σύλλογος των θεατρολόγων (ΠΕΣΥΦ), το Φεστιβάλ Αναλόγιο, ανεξάρτητοι χώροι, σκηνοθέτες, ακαδημαϊκοί, ηθοποιοί και μεταφραστές.
Υπάρχει λόγος που η επιστολή άγγιξε τόσο κόσμο. Δεν είναι γιατί αποκάλυψε κάτι πρωτόγνωρο, αλλά γιατί ενεργοποίησε μια αριστοτελικού τύπου αναγνώριση εκθέτοντας αυτό που ήταν ήδη γνωστό σε όλους: την απαξίωση του σύγχρονου θεατρικού λόγου, το γεγονός ότι εδώ και χρόνια δεν τηρείται η καταστατική υποχρέωση του ΕΘ για προώθηση της σύγχρονης ελληνικής και ειδικά νεοελληνικής δραματουργίας, την παγίωση μιας πρακτικής σύμφωνα με την οποία το σύγχρονο θεατρικό έργο λογίζεται ως ένα προϊόν δευτερεύον και ημιτελές που χρειάζεται να ενταχθεί σε πλαίσιο προκειμένου να βρει τον δρόμο του προς τη σκηνή, αποτελώντας συχνά ένα υστερόγραφο του βασικού προγραμματισμού.
Όλα αυτά είναι προβλήματα πολύ προγενέστερα της παρούσας διεύθυνσης. Μόνο μέσα στο 2025, τουλάχιστον δύο διοργανώσεις (το φεστιβάλ Ατάκα τον περασμένο Μάρτιο και το τριήμερο Φεστιβάλ Διασύνδεσης Θεατρικών Δημιουργών του Θεάτρου Τέχνης τον Μάιο) προσπάθησαν να προσεγγίζουν το ζήτημα από όλες του τις πλευρές, να χαρτογραφήσουν τη στιγμή, να συγκεντρώσουν τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι συγγραφείς και να προωθήσουν τα συμπεράσματα τους. Είναι όμως εμφανές ότι παρότι τα ζητήματα έχουν συχνά τεθεί, οι αρμόδιοι φορείς δεν έχουν έως τώρα ενεργήσει επαρκώς προς την κατεύθυνση της θεραπείας της παθογένειας.
Σε συνέχεια της επιστολής και της επίδοσής της από την Εταιρεία Ελλήνων Θεατρικών Συγγραφέων, διευκρινίστηκε πως τελικά πρόκειται να παρασταθούν κι άλλα σύγχρονα ελληνικά έργα φέτος στο Εθνικό, και πως το πρόγραμμα για το ελληνικό έργο δεν ανακοινώθηκε στο ακέραιο τη βραδιά της ανακοίνωσης του υπόλοιπου προγραμματισμού. Αυτό βέβαια από μόνο του στερεί από τον/την συγγραφέα τη στιγμή ορατότητας που συνδέεται με την ανακοίνωση, και ίσως την ευκαιρία να μπει στο θεατρολογικό αρχείο που συνήθως αντλεί στοιχεία από τις ανακοινώσεις του προγραμματισμού. Έστω κι έτσι, όμως, σαν ανταπόκριση στο αίτημά μας, μας χαροποιεί.
Το σημαντικό είναι πως η κουβέντα που έχει ήδη ανοίξει τον τελευταίο χρόνο απέκτησε μια δυναμική και συσπείρωσε κόσμο γύρω από ένα αναντίρρητο αίτημα, μια αδιαμφισβήτητη ανάγκη: όποιες κι αν είναι οι αιτίες αυτής της χρόνιας απαξίωσης, οι συγγραφείς και όσοι και όσες νοιάζονται για το θέατρο που γράφεται σήμερα –πολλοί στον αριθμό, αν κρίνει κανείς από τις κατάμεστες αίθουσες στις παραστάσεις σύγχρονων ελληνικών έργων– μοιάζει να λένε: «φτάνει μέχρι εδώ». Τα φυτά δεν ανθίζουν χωρίς πότισμα, κι η σύγχρονη θεατρική γραφή έχει μείνει απότιστη για χρόνια.
Ας είναι αυτή η αρχή του διαλόγου.
Νατάσα Σίδερη, Θεατρική συγγραφέας, μία από τους/τις 52 υπογράφοντες/ουσες την Επιστολή
Φωτο: Pixabay
