Θανάσης Καλαφάτης, Ζήσιμος Χ. Συνοδινός (επιμέλεια και πρόλογος) «Πανσπουδαστική 1956-1967. Το έντυπο, η πολιτική, το φοιτητικό κίνημα και ο πολιτισμός», εισαγωγή Γιάνης Γιανουλόπουλος, εκδόσεις Αρχεία Σύγχρονης Κοινωνικής Ιστορίας / Εργαστήρι Μελέτης της Ιστορίας της Αριστερής Νεολαίας / Θεμέλιο, 2025
Τα έντεκα χρόνια της ζωής της προδικτατορικής Πανσπουδαστικής αποτυπώνει ο τόμος αυτός, που περιλαμβάνει το υλικό από την ημερίδα που διοργάνωσε η ΕΜΙΑΝ το 2006, πενήντα χρόνια μετά την έκδοση του πρώτου τεύχους του ιστορικού περιοδικού. Το πρώτο τεύχος κυκλοφόρησε τον Μάιο του 1956 και το τελευταίο τον Απρίλιο του 1967 (αρ. 53).
Η εκτενής και πολύ κατατοπιστική εισαγωγή του Γιάνη Γιανουλόπουλου θίγει μια σειρά από θέματα (από τη χρήση της δημοτικής ή τη σχέση με την ΕΔΑ μέχρι την περίοπτη διεθνή θέση του περιοδικού ή τη σχέση του εντύπου με τον πολιτισμό και τη λογοτεχνία: «είναι αξιοσημείωτος ο αριθμός των διευθυντικών στελεχών και των βασικών συνεργατών της που ασχολήθηκαν στη συνέχεια με τη λογοτεχνία») – θέματα που όλα μαζί σκιαγραφούν πλήρως το πανόραμα των πολιτικών και κοινωνικών συνθηκών αλλά και τον τρόπο με τον οποίο γραφόταν και εκδιδόταν το περιοδικό.
Η Πανσπουδαστική ήταν ένα έντυπο που είχε κρίσιμο ρόλο στο φοιτητικό κίνημα εκείνης της περιόδου και στους αγώνες που έδινε μέσα σε πολύ δύσκολες συνθήκες: τις μάχες για το 1-1-4, για το 15% στην παιδεία ή ενάντια στην αχαλίνωτη, τότε, κρατική βία και καταστολή.
Στις σελίδες του εντύπου δημοσιεύθηκαν κείμενα και εικαστικά έργα κάποιων από τους πιο σημαντικούς λογοτέχνες και ζωγράφους εκείνης της εποχής – στο επίμετρο του βιβλίου υπάρχει ο πλήρης κατάλογος όλων των συνεργατών και συνεργατριών του εντύπου. Πέρα από τους δύο επιμελητές του τόμου και τον Γιανουλόπουλο, στο βιβλίο υπάρχουν κείμενα των Στέφανου Στεφάνου, Καίτης Τοπάλη, Νίκου Θεάκου, Δημήτρη Μανωλάκου, Γιώργου Ζεβελάκη, Μανώλη Μυλωνάκη, Γιάννη Καλεώδη, Μιχάλη Παπαγιαννάκη, Χρύσας Προκοπάκη, Γιάννη Βαλαβανίδη, Ξανθίππης Μίχα-Μπανιά, Γιώργη Γιατρομανωλάκη, Πολύκαρπου Πολυκάρπου, ενώ στο επίμετρο υπάρχουν παρεμβάσεις (Γιώργος Χατζόπουλος, Βασίλης Μαντέλης) καθώς και η καταγραφή της συζήτησης στη διάρκεια της ημερίδας, όπου συμμετέχουν και άλλοι/ες πολλοί/ές.
Σε εποχές που το ξαναγράψιμο της ιστορίας για να ταιριάζει στα «επίσημα αφηγήματα» των διαφόρων μορφών εξουσίας μόνο εξαίρεση δεν είναι, η έκδοση βιβλίων όπως αυτό έχει ιδιαίτερη αξία, και προφανώς όχι μόνο αρχειακή.
