Μπορούμε να ξαναποκτήσουμε ένα ενιαίο κόμμα της ανταγωνιστικής Αριστεράς;
Φωτο: Pixabay
Το ζήτημα σήμερα για την ελληνική ανανεωτική Αριστερά είναι το ίδιο που αντιμετωπίζει από τη μεγάλη διάσπαση του 1968: πώς μπορεί να φτιαχτεί ένα ενιαίο μεγάλο λαϊκό κόμμα των εργαζόμενων τάξεων, ανταγωνιστικό απέναντι στον αστισμό που θα μπορέσει να ηγεμονεύσει: να πείσει πως αυτά που λέει και κάνει συμφέρουν τη μεγάλη πλειονότητα, δηλαδή τις λαϊκές τάξεις. Και μάλιστα να πείσει όχι μόνο θετικά, αλλά και αρνητικά: ότι όσα λένε και κάνουν οι αντίπαλοι αυτού του κόμματος βλάπτουν τη μεγάλη πλειονότητα. Θα μπορούσε να αντιτάξει κανείς ότι αυτό ως ζητούμενο είναι τετριμμένη φράση από εγχειρίδια της πολιτικής πρακτικής. Και είναι έτσι, εφόσον από τη μεριά όσων το επιδιώκουν δεν αποσαφηνίζεται ποιοι είναι οι αντίπαλοι και πώς μπορούν να ανατραπούν όσα βλαπτικά για τη μεγάλη πλειονότητα πράττουν.
Η μεγάλη εγκατάλειψη
Αντίθετα με αυτό το ζητούμενο, η ιστορία της ανανεωτικής Αριστεράς είναι ιστορία εσωτερικών συγκρούσεων και διασπάσεων, από τις οποίες προκύπτουν αδύναμα κόμματα και ομάδες – με το μεγάλο διάλειμμα βέβαια του ΣΥΡΙΖΑ 2012-2019, το οποίο όμως είχε την ευνοϊκή προϋπόθεση της κρίσης και κατάρρευσης του αστικού κομματικού συστήματος μέσα στην οικονομική κρίση του 2008. Ο ΣΥΡΙΖΑ αποδείχτηκε παιδί της κρίσης: όταν, επί κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ, άρχισε με ταχύ ρυθμό να αποκαθίσταται η καπιταλιστική ομαλότητα, φάνηκε ανίκανος να συλλάβει τη νέα κατάσταση ή μάλλον η ηγεσία του –όχι χωρίς αντιστάσεις– θεώρησε ότι η νέα κατάσταση απαιτεί την προσαρμογή στην καπιταλιστική ομαλότητα, που η δική του πολιτική είχε συμβάλει στην αποκατάστασή της, την εγκατάλειψη του αντικαπιταλιστικού χαρακτήρα του κόμματος και τον βίαιο μετασχηματισμό του σε κόμμα κατά τα αστικά πρότυπα –με πλήρη διαχωρισμό της τάχα «λαοπρόβλητης» ηγεσίας από τις, υποτυπωδώς πια λειτουργούσες, οργανώσεις του, καλλιέργεια του οπαδισμού και κυριαρχία προσωπικών φιλοδοξιών. Το τελικό αποτέλεσμα ήταν όσα παρακολουθήσαμε πέρυσι: είχε άμεση σχέση με την επιδίωξη εσωκομματικών κέντρων να αποσοβηθεί ο κίνδυνος του αριστερού-αντικαπιταλιστικού προσανατολισμού και κατάληξη ήταν ο κατεξευτελισμός.
Εγκατάλειψη του αντικαπιταλιστικού χαρακτήρα δεν είναι η διαχείριση καπιταλιστικών συνθηκών ούτε η συμβολή στην αποκατάσταση της καπιταλιστικής ομαλότητας· αυτά –και τα δύο– είναι συχνά αναγκαστικές φάσεις πολιτικής υπέρ των λαϊκών τάξεων στην κρίση· βλέπεις, η δυνατότητα να επιλυθεί η κρίση με ανατροπή παρουσιάζεται σπάνια και η εναλλακτική λύση έναντι της αριστερής διαχείρισης είναι να αφεθούν οι λαϊκές τάξεις στο αδυσώπητο έλεος των αστικών πολιτικών δυνάμεων. Το ζήτημα πάντοτε είναι η σύνδεση της πολιτικής που απαιτούν οι εκάστοτε περιστάσεις με την προοπτική του σοσιαλισμού, ο τακτικός δημόσιος αναστοχασμός και απολογισμός (αυτό είναι η λαϊκότητα) και η δημοκρατική-πολιτική λειτουργία του κόμματος.
Τι δεν χρειαζόμαστε
Καλά όλα αυτά, και τώρα τι γίνεται; Σκοπός των αριστερών δεν είναι να σώσουν καθένας και καθεμιά την ψυχή τους και, επομένως, η κριτική και οι επισημάνσεις είναι άνευ σημασίας, αν δεν οδηγούν στην ανασύνθεση, αλλά στον κατακερματισμό και την απομόνωση.
Μόνο που η ανασύνθεση δεν γίνεται με κόλπα και συνεννοήσεις ηγεσιών για μικροπράγματα. Απαιτεί πρωτοβουλίες μεγάλου βεληνεκούς, αφοσίωση και χρόνο. Παραδείγματος χάριν, η πρόταση του ΣΥΡΙΖΑ για συνεννόηση με το ΠΑΣΟΚ με σκοπό την κοινή συμμετοχή στις επόμενες εκλογές αναγκαστικά θα αφλογιστούσε, αφού, πρώτον, δεν γίνεται εκ του νόμου και, δεύτερον, το ΠΑΣΟΚ έχει ήδη προσανατολιστεί σε συγκυβέρνηση με τη Νέα Δημοκρατία, εφόσον αυτό προκύπτει από το αποτέλεσμα των εκλογών –αυτή είναι άλλωστε η λογική της ευρωπαϊκής σοσιαλδημοκρατίας. Τι μπορεί να αναστρέψει αυτόν τον προσανατολισμό του ΠΑΣΟΚ; Μα βέβαια μια ισχυρή Αριστερά.
Η ενίσχυση της Αριστεράς δεν γίνεται με συγκολλήσεις: με τις συγκολλητικές προτάσεις του προς τη Νέα Αριστερά, ο ΣΥΡΙΖΑ αποσκοπεί στη συγχώνευση των κοινοβουλευτικών ομάδων, ώστε να προκύψει νέα αξιωματική αντιπολίτευση – υπάρχει κανονικός άνθρωπος έξω από τα γραφεία της Κουμουνδούρου που να δίνει σημασία σε αυτήν την προοπτική;
Τι χρειαζόμαστε
Κι όμως, η συνεννόηση στην Αριστερά είναι αναγκαία. Καλές οι επιθυμίες για συμπόρευση των πολιτικών δυνάμεων στα αριστερά της Νέας Δημοκρατίας, αλλά δίχως ένα ισχυρό κόμμα της ανταγωνιστικής Αριστεράς με σημαντική λαϊκή απήχηση και χωμένο βαθιά μέσα σε λαϊκά κινήματα και πρωτοβουλίες, θα παραμείνουν σχέδια. Στην προοπτική μιας συνεννόησης των διάσπαρτων δυνάμεων της Αριστεράς, ο ΣΥΡΙΖΑ και η Νέα Αριστερά έχουν εκ των πραγμάτων κεντρική θέση, επειδή είναι, έστω εκ καταγωγής, αλλά και από βασικές θέσεις τους, όμορα κόμματα. Εάν όμως η συνεννόηση δεν περιλάβει και άλλα κόμματα, ομάδες και πρόσωπα θα είναι εκ γενετής χωρίς δυναμική, θα είναι αναμάσημα.
Χρειαζόμαστε, λοιπόν, μια διαδικασία κοινών ενεργειών και δημόσιων συζητήσεων στην οποία θα συμμετέχουν όλες και όλοι από τον ανανεωτικό κομμουνισμό, την αριστερή οικολογία, τον φεμινισμό, αντιπολεμικές-αντιμιλιταριστικές πρωτοβουλίες, αριστερές μετανάστριες και μετανάστες, την αριστερή σοσιαλδημοκρατία, αφού όλα αυτά είναι πια ύλη της αριστερής πολιτικής. Οι λίγες δημόσιες εκδηλώσεις-συζητήσεις μέχρι τώρα μπορεί να εξόργισαν κάποιες ηγεσίες, όμως ήταν καλές και παραγωγικές· ας πολλαπλασιαστούν λοιπόν κι ας επεκταθούν σε όλη την Ελλάδα. Εκδηλώσεις, δραστηριότητες και συζητήσεις με γενικό πολιτικό περιεχόμενο, αλλά και ειδικές με επιστημόνισσες και επιστήμονες, συνδικαλίστριες και συνδικαλιστές και ό,τι άλλο. Διαδικασίες αυτού του είδους δεν ακυρώνουν υπαρκτά κόμματα και συλλογικότητες – δεν πρέπει κιόλας. Από αυτές όμως μπορούν να προκύψουν κοινές πρωτοβουλίες που θα συνδέουν, θα δημιουργούν αγωνιστική κοινότητα, θα διαμορφώνουν κοινές θέσεις και θα διαβρώνουν τα στεγανά.
Κι ας στοχεύσουμε σε μια μεγάλη πανελλαδική ενωτική συνδιάσκεψη.
Θα μου πεις, ποιοι μπορούν να τα διοργανώσουν αυτά; Πρώτον, υπάρχουν τα έντυπα της Αριστεράς· έπειτα είναι ομάδες μέσα ή έξω από τα κόμματα και τις οργανώσεις της. Ας μιλήσουν λοιπόν μεταξύ τους, εάν αυτά τα κόμματα και οι οργανώσεις διστάζουν ή εμποδίζονται από υπολογισμούς κύρους και ηγεμονισμού. Αδύνατο πάντως δεν είναι, κάθε άλλο.
