Ο Γερμανός φιλόσοφος Jürgen Habermas υπήρξε μία από τις σημαντικότερες μορφές της σύγχρονης κοινωνικής και πολιτικής φιλοσοφίας. Κληρονόμος αλλά και ανανεωτής της παράδοσης της Σχολή της Φρανκφούρτης, επιχείρησε να επαναθεμελιώσει το χειραφετητικό πρόταγμα της νεωτερικότητας σε μια εποχή κρίσης της δημοκρατίας και του καπιταλισμού. Από τις πρώτες του παρεμβάσεις για τη δημόσια σφαίρα μέχρι το μνημειώδες έργο του Θεωρία της επικοινωνιακής δράσης, διαμόρφωσε ένα από τα πιο συνεκτικά φιλοσοφικά προγράμματα της μεταπολεμικής Ευρώπης.
Κεντρική ιδέα του έργου του ήταν ότι η δημοκρατία δεν στηρίζεται μόνο σε θεσμούς, αλλά σε διαδικασίες επικοινωνίας. Η νομιμότητα των νόμων προκύπτει όταν οι πολίτες μπορούν να συμμετέχουν σε έναν ελεύθερο, ορθολογικό και ισότιμο δημόσιο διάλογο. Με αυτή τη θεωρητική τομή, ο Χάμπερμας επιχείρησε να απαντήσει στην απαισιοδοξία παλαιότερων εκπροσώπων της κριτικής θεωρίας, όπως ο Theodor W. Adorno και ο Max Horkheimer, προτείνοντας μια διαφορετική θεμελίωση της δημοκρατικής πολιτικής.
Στην ανάλυσή του για τον ύστερο καπιταλισμό εισήγαγε επίσης την έννοια της «αποικιοποίησης του βιόκοσμου», περιγράφοντας τον τρόπο με τον οποίο οι λογικές της αγοράς και της διοικητικής εξουσίας διεισδύουν στις κοινωνικές σχέσεις και υπονομεύουν τις μορφές κοινωνικής αλληλεγγύης. Με αυτή την έννοια, το έργο του αποτέλεσε μια σημαντική προσπάθεια ανανέωσης της κριτικής θεωρίας.
Η δημόσια παρέμβασή του υπήρξε συχνά αιχμηρή. Το 2015 άσκησε έντονη κριτική στη διαχείριση της ελληνικής κρίσης χρέους από τη γερμανική κυβέρνηση της Angela Merkel, υποστηρίζοντας ότι η επιβολή σκληρής λιτότητας στην Ελλάδα υπονόμευε τη δημοκρατική νομιμοποίηση της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης και μετέτρεπε την Ευρωπαϊκή Ένωση σε μηχανισμό οικονομικής πειθαρχίας.
Ωστόσο, τα τελευταία χρόνια υπήρξαν έντονες αντιδράσεις από την Αριστερά λόγω της στάσης του απέναντι στο Ισραήλ και τον πόλεμο στη Γάζα. Υποστήριξε ότι η ιστορική ευθύνη της Γερμανίας απέναντι στους Εβραίους επιβάλλει ιδιαίτερη προσοχή στην κριτική προς το ισραηλινό κράτος. Για πολλούς αυτή η στάση φάνηκε να αντιφάσκει με την ίδια τη θεωρία του περί καθολικότητας και ισότητας των υποκειμένων στον δημόσιο λόγο.
Η κληρονομιά του Χάμπερμας παραμένει έτσι σύνθετη αλλά αναμφίβολα τεράστια. Υπήρξε ένας από τους σημαντικότερους θεωρητικούς της δημοκρατίας και της δημόσιας επικοινωνίας στον ύστερο εικοστό αιώνα. Ταυτόχρονα, οι πολιτικές του παρεμβάσεις δείχνουν ότι ακόμη και οι πιο ισχυρές θεωρίες χειραφέτησης δοκιμάζονται όταν έρχονται αντιμέτωπες με τις αντιφάσεις της ιστορίας.
