ΣΑΝ ΣΗΜΕΡΑ – 15 ΜΑΡΤΙΟΥ, πεθαίνει ο Ιωάννης Πασαλίδης-ο λησμονημένος πρόεδρος της ΕΔΑ
Ο ιστορικός πρόεδρος της Ενιαία Δημοκρατική Αριστερά.
Μια μορφή που θυμίζει μια άλλη εποχή της πολιτικής.
Τότε που η πολιτική δεν ήταν καριέρα.
Ήταν ευθύνη.
Ο Πασαλίδης δεν ήταν απλώς ένας ηγέτης της Αριστεράς.
Ήταν:
• γιατρός των φτωχών
• σοσιαλιστής με βαθιά δημοκρατική συνείδηση
• άνθρωπος που έζησε την πολιτική ως κοινωνική αποστολή
• μια από τις πιο ενωτικές μορφές της ελληνικής Αριστεράς.
________________________________________
Η ζωή του μοιάζει με μικρή ιστορία του 20ού αιώνα. Γεννήθηκε στον Πόντο και μεγάλωσε στη Γεωργία της Ρωσικής αυτοκρατορίας. Σπούδασε ιατρική στην Οδησσό και στη Μόσχα.
Εκεί:
• γνώρισε τις ιδέες του μαρξισμού
• επηρεάστηκε από τον Γκεόργκι Πλεχάνοφ
• έζησε από κοντά τα γεγονότα που οδήγησαν στην Οκτωβριανή Επανάσταση.
Το 1917 εκλέγεται βουλευτής στη Γεωργία και λίγο αργότερα θα αναλάβει ένα από τα σημαντικότερα αξιώματα της εποχής: υπουργός Εξωτερικών της Δημοκρατίας της Γεωργίας.
Η προσπάθεια αυτή όμως θα τελειώσει γρήγορα όταν ο Κόκκινος Στρατός καταλάβει τη χώρα το 1921.Ο Πασαλίδης θα έτσι πάρει τον δρόμο της εξορίας.
________________________________________
Η ιστορία με τον Στάλιν
Η προσωπικότητά του ήταν γνωστή ακόμη και στη Σοβιετική Ένωση.
Ο Ιωσήφ Στάλιν του πρότεινε να επιστρέψει στη Γεωργία και να αναλάβει κυβερνητικό αξίωμα.
Η απάντηση του Πασαλίδη ήταν χαρακτηριστική:
«Όσο είσαι εσύ στη Σοβιετική Ένωση, εγώ δεν πρόκειται να πατήσω το πόδι μου εκεί.»
Δεν ήταν αντικομμουνιστική δήλωση.Ήταν δήλωση ανεξαρτησίας απέναντι στον αυταρχισμό, όμως εδώ φαίνεται το πραγματικό μέγεθος του χαρακτήρα του.
Παρά τη διαφωνία του με τον σταλινισμό, ο Πασαλίδης ήταν από τους πρώτους πολιτικούς που ζήτησαν το 1924 την αναγνώριση της Σοβιετικής Ένωσης από το ελληνικό κράτος. Γιατί για εκείνον η πολιτική δεν ήταν θέμα συμπάθειας ή μίσους.
________________________________________
Ο γιατρός των φτωχών
Στη Θεσσαλονίκη θα γίνει γνωστός πρώτα ως γιατρός.
Και μάλιστα ως γιατρός διαφορετικός.
• περιέθαλπε δωρεάν πρόσφυγες
• ξεγεννούσε γυναίκες χωρίς αμοιβή
• πολλές φορές πλήρωνε ο ίδιος τα έξοδα των ασθενών.
Οι άνθρωποι της Μακεδονίας τον αποκαλούσαν:
«ο γιατρός των φτωχών». Γιατί για εκείνον η ιατρική ήταν κοινωνική αποστολή.
________________________________________
Η δημιουργία της ΕΔΑ
Μετά τον Εμφύλιο η Αριστερά βρίσκεται σε δύσκολη κατάσταση αντιμετωπίζει
Διώξεις, φυλακές, εξορίες.
Ο Πασαλίδης πίστευε πάντα στην σύνθεση των απόψεων και πάνω σε αυτές του τις αρχές της συνεργασίας και της πολυφωνίας της Αριστεράς θα δομήσει και τη σκέψη του για τη δημιουργία της ΕΔΑ.
Η ΕΔΑ θα γίνει:
• η νόμιμη πολιτική έκφραση της Αριστεράς
• ένας χώρος συνεργασίας διαφορετικών ιδεολογικών ρευμάτων
• μια δύναμη δημοκρατικής αντιπολίτευσης.
________________________________________
Οι δύσκολες κοινοβουλευτικές μάχες
Η περίοδος εκείνη δεν ήταν εύκολη.
Ο Πασαλίδης στη Βουλή υπερασπίστηκε:
• τα δημοκρατικά δικαιώματα
• την εθνική συμφιλίωση
• την ανάγκη πολιτικής ομαλότητας.
Στις κοινοβουλευτικές συζητήσεις επέμενε ότι η Ελλάδα δεν μπορεί να προχωρήσει με διχασμό και διώξεις.
Ένα περιστατικό από τη Βουλή δείχνει τη στάση του.
Όταν κάποτε τον κατηγόρησαν ότι εκπροσωπεί «εχθρούς του κράτους», ο Πασαλίδης απάντησε:
«Εμείς δεν είμαστε εχθροί της Ελλάδας.
Είμαστε εκείνοι που θέλουμε μια Ελλάδα δημοκρατική, δίκαιη και ελεύθερη για όλους.»
________________________________________
Η μεγάλη στιγμή του 1958
Το 1958 η ΕΔΑ γίνεται αξιωματική αντιπολίτευση.
Ήταν ένα γεγονός που συγκλόνισε το πολιτικό σύστημα.
Σε μια χώρα όπου η Αριστερά διωκόταν, ένα αριστερό κόμμα γίνεται δεύτερη πολιτική δύναμη. Ο Πασαλίδης όμως δεν πανηγύρισε.Ήξερε ότι η περίοδος που ερχόταν θα ήταν δύσκολη.
Ακολούθησαν:
• εκλογές βίας και νοθείας το 1961
• έντονες πολιτικές πιέσεις
• διώξεις στελεχών της Αριστεράς.
Και όμως ο ίδιος επέμεινε:
ο δρόμος της δημοκρατίας περνά από τους θεσμούς.
________________________________________
Το τέλος
Το 1967 η δικτατορία επιβάλλει σιωπή στη χώρα. Ο ηλικιωμένος Πασαλίδης τίθεται σε κατ’ οίκον περιορισμό. Έναν χρόνο αργότερα, στις 15 Μαρτίου 1968, πεθαίνει.
________________________________________
Η πολιτική που λείπει
Ο Ιωάννης Πασαλίδης συμβολίζει μια πολιτική που σήμερα μοιάζει σχεδόν μακρινή.
Μια πολιτική:
• με ήθος
• με ανθρωπισμό
• με δημοκρατική συνέπεια.
Και ίσως αυτό να είναι το πιο σημαντικό μάθημα της ζωής του. Ότι η πολιτική δεν είναι αγώνας εξουσίας. Είναι ευθύνη απέναντι στην κοινωνία και άνθρωποι σαν τον Πασαλίδη το απέδειξαν με τη ζωή τους.
Δεν ήταν απλά ένας αριστερός, ήταν ο άνθρωπος που συνδύασε την ουμανιστική παράδοση της Αριστεράς, της Αριστεράς του διαφωτισμού και της Αριστερά της Γαλλικής Επανάστασης με το εργατικό κίνημα
