Του Νίκου Σερβετά
Oταν πριν από περίπου ένα χρόνο, στην Ειδομένη όπου δουλεύαμε, ήρθε η συζήτηση που είχαμε με τον Ισλανδό, κάμεραμαν, φίλο, αριστερό, στο θέμα των 10.000 διαδηλωτών στο Ρέυκιαβικ, που ζητούσαν «να πάρει η Ισλανδία περισσότερους πρόσφυγες και αυτοί θα τους φιλοξενούσαν στα σπίτια τους», το σχόλιο που μου έκανε ήταν αφοπλιστικό: «Δες όλη την εικόνα, Νίκο, υπάρχουν 10.000 Ισλανδοί που θέλουν τους πρόσφυγες, αλλά από τους υπόλοιπους 340.000, πόσοι δεν τους θέλουν;»
Ήξερε, φυσικά, πολύ καλύτερα από εμένα, την κοινωνία της χώρας του, ασχέτως αν τα τελευταία χρόνια είχε μεταναστεύσει και δούλευε στη Σουηδία· ίσως γι’ αυτό και να μετανάστευσε. Το πνεύμα όσων μου είπε τότε, αποτυπώθηκε στις πρόωρες εκλογές που έγιναν στην Ισλανδία την περασμένη εβδομάδα, όπου οι κάλπες έβγαλαν … συντηρητισμό και αυτοσυγκράτηση, παρά τις προβλέψεις για αλλαγή, όχι μόνο των πολιτικών συσχετισμών, αλλά στη λογική διαχείρισης των κοινών μιας χώρας,. Και δεν έφθανε αυτό, λίγες μόνο μέρες μετά την ανακοίνωση των αποτελεσμάτων και πριν τα κόμματα αρχίσουν να διαπραγματεύονται για να σχηματιστεί κυβέρνηση, ανακοινώθηκε ότι ο μισθός των βουλευτών αυξάνεται κατά 44% «προκειμένου να διαφυλαχθεί η οικονομική ανεξαρτησία τους», όπως αναφέρεται σε επίσημη ανακοίνωση. Έτσι είναι, βέβαια, τα πράγματα από τη μεριά των διαχειριστών του συστήματος. Ξέρουμε καλά, όμως, ότι τέτοιου είδους κινήσεις ενσωματώνουν και εντάσσουν ακόμα βαθύτερα στο σύστημα κάθε φωνή που προηγουμένως εξέφραζε, στα λόγια, κάτι διαφορετικό.
Στη σκιά των Panama Papers
Οι «Πειρατές», ένα φαινομενικά αντισυστημικό κίνημα, που άνθισε τα προηγούμενα χρόνια σε πολλές χώρες της Ευρώπης, στην Ισλανδία λόγω και της μεγάλης και πολλαπλής κρίσης που περνάει ακόμα η χώρα, έφθασε στις δημοσκοπήσεις να έρχεται πρώτο κόμμα και οι συζητήσεις που γίνονταν προεκλογικά κινήθηκαν στο θέμα «με ποιο άλλο κόμμα θα σχηματίσει κυβέρνηση». Έγινε το οργανωμένο εκείνο πολιτικό σχήμα γύρω από το οποίο συσπειρώθηκαν κυρίως άτομα νεαρής ηλικίας και ακομμάτιστοι – απολίτικοι, οι οποίοι ήθελαν να αλλάξουν το σύστημα, που οδήγησε τη χώρα τους στην οικονομική καταστροφή.
Η κρίση που περνάει η Ισλανδία δεν είναι μόνον οικονομική. Οι εκλογές του περασμένου Σαββάτου ήταν αποτέλεσμα διαδηλώσεων και κοινωνικών πιέσεων, μετά τις αποκαλύψεις από τα περίφημα πλέον Panama Papers, ότι στελέχη της προηγούμενης κυβέρνησης, η οποία ανέλαβε να βγάλει τη χώρα από τα αδιέξοδα της κρίσης, είχαν μεταφέρει στο εξωτερικό μεγάλα χρηματικά ποσά.
Το Κόμμα των Πειρατών, ιδεολογική βάση του οποίου είναι η ελεύθερη διακίνηση πληροφοριών και υλικού μέσω του διαδικτύου, έπαιζε πλέον στο γήπεδο του. Στελέχη του δημοσίευαν συνεχώς κάθε νέο στοιχείο για το θέμα, το οποίο πήρε τεράστιες διαστάσεις και τελικά οδήγησε στην παραίτηση της κυβέρνησης.
Εκεί, όμως, προέκυψε το μεγάλο ζήτημα. Ο κόσμος ήταν γεμάτος πληροφορίες τις οποίες δεν ήξερε τι να κάνει και οι Πειρατές δεν μπορούσαν να του πουν. Όπως γίνεται τακτικά σε αυτές τις περιπτώσεις, «ήξεραν τι δεν ήθελαν, χωρίς, όμως, να καταφέρουν να πουν τι ήθελαν και, κυρίως, πώς θα το έκαναν».
Ίσως αρκετοί Ισλανδοί, μετά από τόσα που έχουν περάσει τα τελευταία χρόνια, να μην ήθελαν καν να ξέρουν, να κουράστηκαν από όλο αυτό μέσα στο οποίο ζουν και, τελικά, το περίπου 30% που έπαιρναν οι Πειρατές στις δημοσκοπήσεις έγινε 14,5 στις κάλπες. Τριπλασίασαν, βέβαια, τα ποσοστά τους, αλλά η σύγκριση με το προσδοκώμενο εισπράχθηκε αρνητικά από την κοινωνία και τα άλλα κόμματα και τους βγάζει πλέον έξω από τις διαδικασίες σχηματισμού κυβέρνησης.
Οι Ανεξάρτητοι (Συντηρητικοί), με 28,5%, αποκλείουν κάθε συνεργασία μαζί τους, σε σημείο που αν δεν συγκεντρώσουν τις έδρες που χρειάζονται για να σχηματίσουν κυβέρνηση από τα τέσσερα μικρότερα κόμματα, αναμένεται να συνεργαστούν ακόμα και με το ιδεολογικά αντίθετό τους Αριστερό – Πράσινο Κίνημα (17%). Τις 30 από τις 63 έδρες του ισλανδικού κοινοβουλίου τις κατέκτησαν γυναίκες. Να δούμε αν αυτό το στοιχείο, τουλάχιστον, παίξει ρόλο στη διαμόρφωση μιας άλλης νοοτροπίας στην άσκηση της πολιτικής.
