Σε μόλις δύο βδομάδες (20/12) διεξάγονται στο ισπανικό κράτος οι βουλευτικές εκλογές που, σύμφωνα με όλες τις δημοσκοπήσεις, διαμορφώνουν νέους συσχετισμούς των πολιτικών δυνάμεων μετά σαράντα χρόνια από την πτώση του φρανκικού καθεστώτος. Κύρια χαρακτηριστικά του νέου πολιτικού τοπίου είναι το τέλος του δικομματισμού και των μονοκομματικών αυτοδύναμων κυβερνήσεων, καθώς η δυναμική είσοδος στο πολιτικό γίγνεσθαι δύο νέων πολιτικών σχηματισμών που λαμβάνουν για πρώτη φορά μέρος σε βουλευτικές εκλογές αναδιατάσσουν το πολιτικό σκηνικό. Από τη μια πλευρά, το νεοφιλελεύθερο και συνάμα λαϊκιστικό κόμμα Πολίτες (Θιουδαδάνος) γέννημα της κρίσης της δεξιάς που πρωτοεμφανίστηκε στην Καταλονία το 2006 και σήμερα διεκδικεί – δημοσκοπικά – ακόμα και την πρωτιά σε ψήφους. Από την άλλη, το γνωστό μας Ποδέμος, γέννημα (2014) του κινήματος των πλατειών και μαζικών κοινωνικών κινημάτων της ίδιας περιόδου. Η υποχώρηση της εκλογικής του δύναμης τους προηγούμενους μήνες και η μεγάλη άνοδος των Πολιτών φαίνεται να το τοποθετεί στην τέταρτη θέση. Εν τούτοις, διεκδικεί αποφασιστικό ρόλο στην περίπτωση σχηματισμού προοδευτικής- αντιδεξιάς κυβέρνησης.
Η Ενωμένη Αριστερά δεν έχει ξεπεράσει την ιδεολογική και πολιτική της κρίση που συνδέεται και με το ζήτημα των συμμαχιών, την οποία επέτεινε η δυναμική είσοδος του Ποδέμος στην κοινωνική και πολιτική ζωή. Στην αποτυχία διαμόρφωσης κοινών σχημάτων με το Ποδέμος στις Περιφερειακές – Δημοτικές εκλογές τον περασμένο Μάη, ήλθε να προστεθεί και η πρόσφατη αποτυχία των συζητήσεων με το Ποδέμος για κοινή υποψηφιότητα αριστερών δυνάμεων στις βουλευτικές εκλογές. Αποτυχία που η ΕΑ «χρεώνει» αποκλειστικά στο Ποδέμος. Σήμερα, αντιμετωπίζει τον κίνδυνο να μην μπει στη Βουλή, για πρώτη φορά μετά την «μεταπολίτευση» (όριο 5%).
Τα μετεκλογικά σενάρια είναι αρκετά με μόνο ένα να έχει αποκλειστεί, αυτό του «μεγάλου συνασπισμού».
Το νέο τοπίο
Στο επίκεντρο της προεκλογικής περιόδου βρίσκονται τα πραγματικά προβλήματα των λαών της Ισπανίας (λιτότητα, ανεργία, κατασχέσεις σπιτιών, ασφαλιστικό σύστημα, ιδιωτικοποιήσεις, διαφθορά,) και η αλλαγή του Συντάγματος του 1978. Τις τελευταίες ημέρες προστέθηκε και το ζήτημα της συμμετοχής ή όχι της Ισπανίας στον πόλεμο κατά του ισλαμικού κράτους στη Συρία.
Σύμφωνα με τελευταία δημοσκόπηση**, τρία κόμματα (Λαϊκό, Σοσιαλιστικό, Πολίτες), βρίσκονται με σχετικά χαμηλά ποσοστά σε απόσταση αναπνοής μεταξύ τους και διεκδικούν την πρωτιά, ενώ το Ποδέμος ακολουθεί σε μικρή σχετικά απόσταση. Συγκεκριμένα, το Λαϊκό Κόμμα (Λ.Κ-PP) είναι μεν πρώτο, αλλά με πρωτόγνωρα χαμηλά ποσοστά και αριθμό εδρών: 22,7% και 93-100 έδρες, από 186 έδρες το 2011. Δεύτερο (!), τουλάχιστον δημοσκοπικά, οι Πολίτες με 22,6% και 72-84 έδρες. Το Σοσιαλιστικό κόμμα (Σ.Κ-PSOE) ακολουθεί με 22,5 και 88-98 έδρες από 110 έδρες το 2011. Το Ποδέμος με 17,1% και 42-46 έδρες έρχεται τέταρτο, ενώ η Ενωμένη Αριστερά-Λαϊκή Ενότητα κινείται στα όρια εισόδου της στη Βουλή (5, 2%).
Μονομαχία δύο κομμάτων για το Λαϊκό Κόμμα
Όσο περνούν οι μέρες οι τόνοι ανεβαίνουν, με τη δεξιά και τον Μ. Ραχόι να προειδοποιούν για το κίνδυνο που διατρέχει η χώρα αν υπάρξει επιστροφή στις αποτυχημένες συνταγές του Σ.Κ. Ο μεγάλος αντίπαλος στις εκλογές είναι ο υποψήφιος πρωθυπουργός των Σοσιαλιστών Πέδρο Σάντσεθ, δηλώνει ο Μ. Ραχόι, περιορίζοντας τις εκλογές σε μονομαχία μεταξύ των δύο κομμάτων. Με αυτό το σκεπτικό επιχειρούν να ερμηνεύσουν τη στάση του Μ. Ραχόι να συμμετάσχει σε τηλεοπτικές ή διαδικτυακές συζητήσεις μόνο με τον υποψήφιο για πρωθυπουργό των Σοσιαλιστών. Εν τούτοις, δηλώνει, ότι είναι ανοικτός σε μετεκλογικές συνεργασίες (αποκλείοντας το Ποδέμος) με πρωθυπουργό τον εαυτό του, αν το κόμμα του βγει πρώτο.
Το Λ.Κ και ο απερχόμενος πρωθυπουργός, έχοντας σαν σημαία την ανάκαμψη της οικονομίας και τις προβλέψεις για αύξηση του ΑΕΠ 3,3% το 2016, προβάλλουν την επιτυχή έκβαση των πολιτικών τους. Σ’ αυτό το πλαίσιο, ο Μ. Ραχόι υπόσχεται μειώσεις φόρων και δημιουργία 2 εκατ. νέων θέσεων εργασίας την επόμενη τετραετία (4 εκατ. είναι μόνο οι εγγεγραμμένοι άνεργοι-ες – 25%). Σχετικά με το Σύνταγμα, το Λ.Κ υπογραμμίζει ότι οι μεταρρυθμίσεις που χρειάζεται η Ισπανία δεν απαιτούν τροποποίηση του Συντάγματος».
Πόλωση και από το Σοσιαλιστικό Κόμμα
Το Σ.Κ, στοχεύοντας στην πρωτιά έχει ουσιαστικά την ίδια εκλογική στρατηγική με το Λ.Κ. με συνθήματα όπως, «Σοσιαλιστικό Κόμμα, το μόνο κόμμα που μπορεί να νικήσει το Λ.Κ.», «Πέδρο Σάντσεθ ή Μαριάνο Ραχόι» προσδίδει και αυτό τα χαρακτηριστικά μιας μονομαχίας μεταξύ Δεξιάς και «μετριοπαθούς αριστεράς», θεωρώντας τους Πολίτες και το Ποδέμος «δευτερεύοντες παίκτες». Τονίζει τον ιστορικό του ρόλο (δεκαετία ’80) στη δημιουργία του κοινωνικού κράτους που η Δεξιά κατεδαφίζει και υπόσχεται την ακύρωση του συνόλου της μεταρρύθμισης του Ραχόι στα εργασιακά, δίκαιο φορολογικό σύστημα, προοδευτική μεταρρύθμιση στην Παιδεία και Ασφαλιστικό σύστημα που θα εγγυάται και θα στηρίζει τις συντάξεις. Συνοπτικά, «κυβέρνηση για την πλειοψηφία και όχι την μειοψηφία»
Σχετικά με την αναθεώρηση του Συντάγματος προβάλλει την πάγια θέση για ομοσπονδιακό χαρακτήρα του ισπανικού κράτους και προτείνει η Υγεία να κατοχυρωθεί συνταγματικά ως θεμελιώδες δικαίωμα.
Στο ζήτημα της συμμετοχής στις πολεμικές επιχειρήσεις στη Συρία τάσσεται υπέρ, θέτοντας ως προϋπόθεση την υπερψήφισή της από τη Βουλή.
Οι προτάσεις του Ποδέμος
Το Ποδέμος, έχοντας σ’ ένα βαθμό χάσει τα αρχικά του ριζοσπαστικά χαρακτηριστικά τόσο στο Λόγο όσο και στη λειτουργία του ως συλλογικότητας, και έχοντας να αντιμετωπίσει διαφωνίες στο εσωτερικό του, αρκετές πλέον φορές επιχειρεί με στρογγυλεύματα ή αμφίσημες τοποθετήσεις να «παίξει» ως δύναμη εξουσίας. Ενδεικτική είναι η διαφοροποίησή του στο ζήτημα του Συντάγματος: τώρα δεν ζητά αναθεώρηση, αλλά τροποποιήσεις (πιο αναλογικός εκλογικός νόμος, ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης, δικαίωμα διενέργειας δημοψηφίσματος στις Αυτονομίες, μέτρα πρόληψης της διαφθοράς κ.ά). Σχετικά με τις πολεμικές επιχειρήσεις τη Συρία, προτείνει τη διενέργεια δημοψηφίσματος.
Οι βασικές προτάσεις του οικονομικού προγράμματος: αλλαγή του παραγωγικού μοντέλου – ΑΠΕ, αύξηση του κατώτατου μισθού, 35ωρο εβδομαδιαίας εργασίας, απαγόρευση απολύσεων σε κερδοφόρες επιχειρήσεις, κοινοβουλευτικός έλεγχο ςτης Κεντρικής Τράπεζας, Αναδιάρθρωση του δημόσιου χρέους.
Έχει σημασία να επισημανθεί ότι στις προτάσεις του Ποδέμος σχετικά με μετεκλογικές συνεργασίες για σχηματισμό κυβέρνησης δεν γίνεται καμία αναφορά στην Ενωμένη Αριστερά, ενώ υπήρξε σιωπή τόσο για τον αποκλεισμό της, αν και κοινοβουλευτικό κόμμα, από τις συζητήσεις των υποψήφιων για τη πρωθυπουργία στα τηλεοπτικά – διαδικτυακά δίκτυα όσο και την προσφυγή της στην Κεντρική Εκλογική Επιτροπή.
Οι θέσεις της Ενωμένης Αριστεράς
Η Ε.Α αποφάσισε να αποφύγει προεκλογικά τη σύγκρουση με τους Ποδέμος, για αυτό και ξάφνιασε η επίθεση του Αλμπέρτο Γκαρθόν για αλλαγή στρατηγικής με στροφή στο κέντρο του Ποδέμος και απέδωσε σ’ αυτήν ακριβώς το όχι του Ποδέμος στο να σχηματιστεί ενωτική υποψηφιότητα με την Ε. Α και άλλες δυνάμεις της Αριστεράς. «Δεν συμβολίζει πλέον τις αξίες του κινήματος των αγανακτισμένων» συμπλήρωσε. Σχετικά με το Σύνταγμα του 1978, προτείνει την αναθεώρησή του: ομοσπονδιακό, με προεδρική δημοκρατία και πολυεθνοτικό ισπανικό κράτος, κατοχύρωση κοινωνικών δικαιωμάτων όπως εξασφάλιση εργασίας και ελάχιστο εισόδημα.
Νέα δημοσκόπηση
Σύμφωνα με νέα δημοσκόπηση-εκτίμηση ψήφου για τις ισπανικές εκλογές (GESOP), το Λαϊκό κόμμα προηγείται με 23,9% και 98-102 έδρες και ακολουθεί το Σοσιαλιστικό με 21,4% και 82-86 έδρες. Το ..κλειδί για το σχηματισμό κυβέρνησης (176 βουλευτές) δίνεται στους Πολίτες με 21% και 76-80 έδρες. Το Ποδέμος ακολουθεί με 16% και 52-56 έδρες, ενώ η Ενωμένη Αριστερά μπαίνει οριακά στη βουλή με 4-6 βουλευτές. Παράσταση νίκης: 61,7% Λαϊκό κόμμα
Γεωργία Ντούσσια
*Εποχή, 17/5/2015
**Μetroscopia, 29-11-2015
