ΣΥΝΟΔΟΣ ΚΟΡΥΦΗΣ ΤΩΝ ΧΩΡΩΝ ΤΗΣ ΑΜΕΡΙΚΗΣ
Μέχρι πού μπορεί να φθάσει ο Ομπάμα;
Η χειραψία μεταξύ του προέδρου των ΗΠΑ Μπάρακ Ομπάμα και προέδρου της Κούβας Ραούλ Κάστρο μπορεί να οδηγήσει στην αλλαγή σελίδας στις σχέσεις των δύο χωρών και στην αποκατάσταση των διπλωματικών σχέσεων.
Δεν είναι η πρώτη φορά που οι δύο ηγέτες ανταλλάσσουν χειραψία. Αυτή τη φορά όμως έχει ιδιαίτερα υψηλό συμβολισμό, γιατί έλαβε χώρα στην 7η Σύνοδο Κορυφής των Αμερικανικών Κρατών που πραγματοποιήθηκε στον Παναμά στις 11 Απριλίου.
Οι δύο ηγέτες είχαν ανταλλάξει για πρώτη φορά χειραψία, όταν βρέθηκαν στο Γιοχάνεσμπουργκ, στη Νότια Αφρική, στην κηδεία του Νέλσον Μαντέλα, τον Δεκέμβριο του 2013. Από τότε προχώρησαν οι άτυπες συζητήσεις, που κατέληξαν στη διαδικασία ομαλοποίησης των σχέσεων τους, όπως ανακοινώθηκε τον Δεκέμβριο του 2013.
Η συνάντηση των δύο ηγετών ΗΠΑ – Κούβας στον Παναμά είναι η πρώτη επίσημη μετά τη διακοπή των σχέσεων το 1961, δύο χρόνια μετά την επικράτηση της επανάστασης στην Κούβα και την επιβολή του εμπάργκο, που συνεχίζεται μέχρι σήμερα. Μια από τις συνέπειες, πέρα από την οικονομική ασφυξία των κατοίκων της νήσου, ήταν και ο αποκλεισμός τής Κούβας από τους διεθνείς οργανισμούς στους οποίους η Ουάσιγκτον ασκούσε τον απόλυτο έλεγχο, όπως ο Οργανισμός Αμερικανικών Κρατών.
Το αποτέλεσμα της ενότητας
Η συμμετοχή για πρώτη φορά στη σύνοδο κορυφής τού ηγέτη τής Κούβας Ραούλ Κάστρο είναι ιστορική, γιατί βρέθηκε στο ίδιο τραπέζι των συζητήσεων με 35 ηγέτες των χωρών της περιοχής, καθώς και με τον πρόεδρο των ΗΠΑ. Η εξέλιξη αυτή οφείλεται στο γεγονός ότι σχεδόν το σύνολο των χωρών της Νότιας Αμερικής είχαν συμφωνήσει στην προηγούμενη σύνοδο, το 2012, πως δεν θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί άλλη σύνοδος χωρίς την παρουσία της Κούβας. Η άρση, συνεπώς, του αποκλεισμού της Κούβας «είναι το αποτέλεσμα της ενότητας και της στενής συνεργασίας των χωρών της περιοχής και δεν αποτελεί παραχώρηση των ΗΠΑ, δήλωσε ο πρόεδρος της Βενεζουέλας Νίκολας Μαδούρο. Ο εκπρόσωπος του Κέντρου για τη Δικαιοσύνη και τα Ανθρώπινα Δικαιώματα «Ρόμπερτ Φ. Κένεντι» Σαντιάγκο Καντόν δήλωσε ότι το φάντασμα της Κούβας πλανιόταν πάντοτε πάνω απ’ όλες τις διμερείς και πολυμερείς συναντήσεις των ΗΠΑ και χωρών της Λατινικής Αμερικής.
Παραμένουν τα βασικά προβλήματα
Στη συνάντηση των δύο ανδρών φαίνεται πως επιδείχθηκε καλή θέληση και ειλικρίνεια, αλλά κανένα από τα επίμαχα ζητήματα δεν συζητήθηκε. «Κατορθώσαμε να μιλήσουμε με ειλικρίνεια για τις διαφορές μας και τους προβληματισμούς μας, και θεωρώ ότι δημιουργήσαμε τη δυνατότητα να προάγουμε τις σχέσεις των χωρών σε διαφορετική κατεύθυνση», είπε ο Μπ. Ομπάμα. Ο Ραούλ Κάστρο, από την πλευρά του, τάχθηκε υπέρ της συνεργασίας στους τομείς της εκπαίδευσης, της υγείας, της μείωσης των ανισοτήτων και στον αγώνα κατά της τρομοκρατίας, του ναρκοτράφικ και του οργανωμένου εγκλήματος. Ο πρόεδρος της Κούβας στάθηκε ιδιαίτερα στα κεντρικά ζητήματα της συνόδου, της ανεξαρτησίας και του αυτοκαθορισμού των λαών.
Δεν μπορεί να είναι οι ΗΠΑ το μοντέλο
Ο επικεφαλής της αντιπροσωπίας της Κούβας στις συνομιλίες με τις ΗΠΑ το τελευταίο διάστημα, Πιέδρο Λουίς Πεδρόσο, μίλησε για τα ανθρώπινα δικαιώματα, τις διακρίσεις και το ρατσισμό στην αμερικανική κοινωνία. Ακόμα αναφέρθηκε στην όλο και πιο βίαια παρέμβαση της αστυνομίας, τα βασανιστήρια και τις εκτελέσεις με συνοπτικές δικαστικές διαδικασίες, στο πλαίσιο καταπολέμησης της τρομοκρατίας. Επίσης τόνισε ασάφειες που επικρατούν και τις συνθήκες κράτησης στο αμερικανικό στρατόπεδο φυλακισμένων Γκουαντανάμο. Μ’ όλα αυτά «είναι δύσκολο να αναχθούν οι ΗΠΑ σε γενικό μοντέλο», είπε. Τέλος, αναφέρθηκε στο βασικό πρόβλημα άρσης του εμπάργκο που επιβλήθηκε το 1962, που μπορεί να αρθεί μόνο με την ψήφο του αμερικανικού Κογκρέσου, στο οποίο όμως κατέχουν την πλειοψηφία οι Ρεπουμπλικάνοι.
Ο Ραούλ Κάστρο κάλεσε την Ουάσιγκτον να επιταχύνει τις διαδικασίες, ώστε να πάψει να είναι η Κούβα στις λίστες των χωρών που στηρίζουν την τρομοκρατία. Η απόφαση αυτή εξαρτάται βασικά από την εκτελεστική εξουσία, η ψήφος του Κογκρέσου είναι συμβουλευτική. Την τελευταία εβδομάδα η αμερικανική διοίκηση εξέδωσε μια σύσταση με αυτό το πνεύμα που μπορεί να προετοιμάσει το δρόμο για να ξανανοίξει η πρεσβεία της Κούβας. Με αυτή την ευκαιρία ο υπουργός Εξωτερικών της Κούβας Μπρούνο Ροντρίγκεζ ανακοίνωσε ότι το επόμενο διάστημα θα αρχίσει ένας νέος κύκλος διαπραγματεύσεων, ώστε να λειτουργήσει η πρεσβεία στις ΗΠΑ «σε σύντομο διάστημα». Ο Ραούλ Κάστρο δήλωσε ότι «είμαστε έτοιμοι για κάθε συζήτηση, πρέπει όμως να έχουμε υπομονή, πολλή υπομονή… Συμφωνούμε σε ορισμένα σημεία, αλλά διαφωνούμε σε άλλα». Η σύνοδος κορυφής τελείωσε χωρίς να πάρει καμία απόφαση.
Ωστόσο, ο Μπ. Ομπάμα επείγεται να αποκαταστήσει τις καλές σχέσεις της χώρας του με τις χώρες της Λατινικής Αμερικής. Δήλωσε ότι είναι έτοιμος για «διάλογο» με την Αβάνα για να αναθερμάνει τις σχέσεις των δύο χωρών. Ταυτόχρονα, δήλωσε ότι θα υπογράψει μια συμφωνία πλαίσιο για τα πυρηνικά με το Ιράν. Τέλος, επιχείρησε να καθησυχάσει αρκετές χώρες της Λατινικής Αμερικής, που δεν βλέπουν με καλό μάτι την πρόσφατη απόφαση να χαρακτηρίσει τη Βενεζουέλα σαν κράτος «απειλή» για τις ΗΠΑ.
Με αυτές τις πρωτοβουλίες ιστορικής σημασίας θέλει να τονίσει τον ερχομό μιας νέας εποχής στο πλαίσιο των σχέσεων των χωρών του δυτικού ημισφαιρίου. «Ο χρόνος όπου εμείς θεωρούσαμε τόσο συχνά ότι οι ΗΠΑ μπορούσαν να παρεμβαίνουν στα εσωτερικά των χωρών χωρίς συνέπειες, έχει παρέλθει», τόνισε. Ο πρόεδρος Ομπάμα φαίνεται πως θέλει να προχωρήσει βλέποντας να φθάνει προς το τέλος τής δεύτερης θητείας του. Όμως μέχρι πού μπορεί να φθάσει;
Μ. Κοβάνης
