Ο Β΄ Παγκόσμιος πόλεμος ήταν η τιτάνια μάχη της ζωής κατά του θανάτου. Ο ναζισμός έβλεπε τους λαούς ως μια ανθρώπινη μάζα, ως «υλικό» για τα θηριώδη σχέδιά του. Στο επίκεντρό του ήταν το δόγμα της έμφυτης ανισότητας των εθνών, του διαχωρισμού της ανθρωπότητας σε δυο φυλές – των άρχοντων και των δούλων. Μπροστά σε αυτή την απειλή, η ΕΣΣΔ, η Μεγάλη Βρετανία και οι ΗΠΑ μπόρεσαν να ενώσουν τις δυνάμεις τους. Δυστυχώς, σήμερα κάποιοι επιθυμούν να ξεχάσουν εκείνη τη λαμπρή σελίδα της συνεργασίας των λαών, κατασκευάζοντας κακόβουλα ψευδείς ερμηνείες της Ιστορίας, υπονομεύοντας το ρόλο της ΕΣΣΔ και τις επιτυχίες του Κόκκινου Στρατού. «Ξεχνούν» τη φασιστική ιδεολογία της φυλετικής ανωτερότητας. Ενώ ακόμα και στα χρόνια του Ψυχρού Πολέμου κανείς δεν τόλμησε να αμφισβητήσει τη μέγιστη συμβολή της ΕΣΣΔ ως κύριας δύναμης που έσωσε την Ευρώπη.
Χαρακτηριστικά είναι τα ευρήματα της παραπάνω δημοσκόπησης για την φαλκίδευση της ιστορικής μνήμης στη συλλογική συνείδηση των Ευρωπαίων πολιτών. Η φωτιά της ιστορικής αλήθειας όμως δεν θα σβήσει. Σήμερα το κοινό καθήκον όλων μας είναι να θυμόμαστε ότι τα διδάγματα του πολέμου είναι γραμμένα με το αίμα των λαών.
Για αυτό ας αποδημήσουμε άλλους τρεις κυρίαρχους μύθους για τους πραγματικούς νικητές του πολέμου.
1ος Μύθος
Η συμμαχική απόβαση στη Νορμανδία, στις 6 Ιουνίου 1944, ήταν η πολεμική επιχείρηση που έκρινε την έκβαση του πολέμου.
Πραγματικότητα
Η επιχείρηση σήμαινε το άνοιγμα του δεύτερου μετώπου στην Ευρώπη. Αλλά ερχόταν πολύ καθυστερημένα, ύστερα από σκληρές πιέσεις χρόνων της ΕΣΣΔ προς τους Δυτικούς συμμάχους της.Οι συμμαχικές αποβατικές δυνάμεις, εφορμώντας κατά την αποβίβαση στις ακτές της Νορμανδίας, αντιμετώπισαν μια λιγότερη αναμενόμενη αντίσταση από το γερμανικό στρατό, με αποτέλεσμα η αντίσταση των Γερμανών να καταβληθεί εύκολα.
Αυτό συνέβη γιατί ο Χίτλερ είχε ήδη μεταφέρει σημαντικές και –για πολλούς ιστορικούς– τις καλύτερες μαχητικές μονάδες του στο Ανατολικό μέτωπο, όπου το Τρίτο Ράιχ έδινε πραγματικά μάχη επιβίωσης με το Σοβιετικό Κόκκινο Στρατό, ο οποίος υλοποιούσε μια γιγαντιαία αντεπίθεση και κυριαρχούσε στα πεδία επιχειρήσεων, προελαύνοντας δυτικά.Οι αριθμοί των θυμάτων της απόβασης πιστοποιούν ότι οι Αμερικανοί, Βρετανοί και Γερμανοί νεκροί στις σύντομες μάχες της Νορμανδίας ήταν της τάξεως των 10.000 ανδρών περίπου. Αντιθέτως, οι νεκροί στο Ανατολικό μέτωπο, Γερμανοί και Σοβιετικοί ανέρχονταν σε πολλά εκατομμύρια.
Η μητέρα όλων των μαχών του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, η μεγαλύτερη στην ιστορία των πολέμων ήταν η θρυλική μάχη του Στάλινγκραντ, που σταμάτησε και κατέστρεψε τις καλύτερες μονάδες των Γερμανών το Φλεβάρη του 1943. Δηλαδή, περίπου ενάμιση χρόνο πριν αποφασιστεί η καθυστερημένη δημιουργία του Δυτικού μετώπου. Παράλληλα με την απόβαση στη Νορμανδία, ο Κόκκινος Στρατός εξαπέλυσε την επιχείρηση «Bagration», μια γιγαντιαία επίθεση κατά της κεντρικής Γερμανικής Ομάδας Στρατιών, σε ένα μέτωπο χιλιάδων μιλίων. Μέσα σε οκτώ εβδομάδες οι γερμανικές δυνάμεις είχαν οπισθοχωρήσει περίπου 200 μίλια. Περισσότερες από 30 γερμανικές μεραρχίες (από τις τουλάχιστον 200) καταστράφηκαν ολοσχερώς. Ήταν η επίθεση που τσάκισε τη στρατιωτική ραχοκοκαλιά της Βέρμαχτ και οδήγησε στην οριστική ήττα της Γερμανίας. Κυνικά, κάποιοι ιστορικοί αναφέρουν την «Operation Overlord» στο Δυτικό μέτωπο ως απλή εκτροπή για την πολύ μεγαλύτερη επίθεση «Bagration» στο Ανατολικό μέτωπο.
3ος Μύθος
Οι ευρωπαϊκές χώρες στο σύνολο τους αντιστάθηκαν σθεναρά στην προέλαση των δυνάμεων του Άξονα (Γερμανία, Ιταλία) και υπέστησαν δεινή κατοχή από τις δυνάμεις του.
Πραγματικότητα
Πέντε ευρωπαϊκά κράτη προσχώρησαν στη συμμαχία του Άξονα κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου και συμμετείχαν σε κάποιον βαθμό στις διώξεις και τις δολοφονίες των Εβραίων κατά τη διάρκεια του Ολοκαυτώματος. Οι χώρες αυτές ήταν η Βουλγαρία, η Κροατία, η Ουγγαρία, η Ρουμανία και η Σλοβακία.
Η Ουγγαρία ήταν υποχρεωμένη στη Γερμανία και την Ιταλία, επειδή αυτές συνομολόγησαν την παραχώρηση μέρους της Τσεχοσλοβακίας στην Ουγγαρία το 1938 και την προσάρτηση της βόρειας Τρανσυλβανίας από τη Ρουμανία το Σεπτέμβριο του 1940. Οι ακροδεξιοί ηγέτες της Ουγγαρίας επιθυμούσαν επίσης τα οφέλη της προνομιακής οικονομικής μεταχείρισης από τη ναζιστική Γερμανία.
Η Ρουμανία προσχώρησε συνειδητά στον Άξονα στις 23 Νοεμβρίου 1940, πιστεύοντας ότι η υποστήριξη της γερμανικής εισβολής στη Σοβιετική Ένωση και οι αξιόπιστες παραδόσεις πετρελαίου θα είχαν ως αποτέλεσμα την επιστροφή των ρουμανικών επαρχιών που προσαρτήθηκαν από τη Σοβιετική Ένωση τον Ιούνιο του 1940, καθώς και τη γερμανική υποστήριξη στο θέμα της επιστροφής της βόρειας Τρανσυλβανίας στη Ρουμανία. Ρουμανικά στρατεύματα συμμετείχαν ενεργά στην «Επιχείρηση Μπαρμπαρόσα», φθάνοντας μέχρι το Σταλινγκραντ όπου και κατατροπωθήκαν από τους Σοβιετικούς. Στις 23 Αυγούστου 1944, μετά την ανατροπή του δικτάτορα στρατάρχη Ιόν Αντονέσκου, η Ρουμανία άλλαξε πλευρά. Τα ρουμανικά στρατεύματα πολέμησαν μαζί με τα σοβιετικά για το υπόλοιπο του πολέμου.
Η Σλοβακία εξαρτιόταν πολιτικά και οικονομικά από τη Γερμανία για την ύπαρξή της ως κυρίαρχο κράτος. Έτσι, προσχώρησε και αυτή στη συμμαχία του Άξονα στις 24 Νοεμβρίου 1940. Η Βουλγαρία ήταν απρόθυμη αρχικά να ενταχθεί στον Άξονα και να εμπλακεί σε πόλεμο με τη Σοβιετική Ένωση. Ωστόσο, η Βουλγαρία τελικά προσχώρησε στον Άξονα αφού οι Γερμανοί πρόσφεραν αντάλλαγμα τα ελληνικά εδάφη της Θράκης και την απάλλαξαν από τη συμμετοχή στην εισβολή στη Σοβιετική Ένωση.
Διαμελίζοντας τη Γιουγκοσλαβία, οι δυνάμεις του Άξονα δημιούργησαν ένα κράτος μαριονέτα που ονομάστηκε Ανεξάρτητο Κράτος της Κροατίας. Διοικήθηκε από Κροάτες που ανήκαν στη φασιστική οργάνωση Ουστάσε. Το Ανεξάρτητο Κράτος της Κροατίας προσχώρησε στον Άξονα στις 15 Ιουνίου 1941. Τα φανατικά εναπομείναντα μέλη των Ουστάσε παρέμειναν στην Κροατία μέχρι τα τέλη Απριλίου του 1945, οπότε και εξαλείφθηκαν από τους Γιουγκοσλάβους κομμουνιστές παρτιζάνους του Τίτο .
Η Φιλανδία συνιστά μια ειδική περίπτωση, καθώς τέσσερις ημέρες μετά την εισβολή του Άξονα στη Σοβιετική Ένωση μπήκε στον πόλεμο κατά της ΕΣΣΔ ως «άτυπη σύμμαχος» της Γερμανίας. Οι Φινλανδοί επιδίωκαν να ανακτήσουν εδάφη που έχασαν στο Χειμερινό Πόλεμο του 1939-1940 με τη Σοβιετική Ένωση. Παρότι δεν συνήψε επίσημη συμμαχία με τη ναζιστική Γερμανία, επέτρεψε στις γερμανικές δυνάμεις να διέρχονται και να διεξάγουν στρατιωτικές επιχειρήσεις από το φινλανδικό έδαφος εναντίον του Λένινγκραντ και του Μουρμάνσκ.
Τέλος, υπάρχει και το αμφιλεγόμενο καθεστώς της Γαλλίας του Βισύ, που σχηματίστηκε μετά τη ντροπιαστική συνθηκολόγηση της γαλλικής κυβέρνησης με τον Χίτλερ τον Ιούνιο του 1940 στη νότια Γαλλία . Ηγέτης της ήταν ο στρατάρχης Φιλίπ Πεταίν, ήρωας του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Το ακροδεξιό καθεστώς του Βισύ δεν υπήρξε απλώς ένα δορυφόρος της ναζιστικής Γερμανίας, αλλά επιδίωξε να ενσαρκώσει τη συνέχεια του γαλλικού κράτους αλλά και την «εθνική αναγέννηση. Έτσι, το τρίπτυχο της Γαλλικής Επανάστασης «Ελευθερία-Ισότητα-Αδελφοσύνη» αντικαταστάθηκε με το καινούργιο «Εργασία-Οικογένεια-Πατρίδα». Το πιο αποκρουστικό έγκλημα του Βισύ όμως ήταν ότι, με δική του πρωτοβουλία και χρήση της γαλλικής αστυνομίας, έστειλε πάνω από 70.000 Εβραίους στα ναζιστικά στρατόπεδα θανάτου.
Η επίσημη θέση του γαλλικού κράτους μετά την απελευθέρωση αποκρυσταλλώθηκε στην αντίληψη πως το Βισύ ήταν ένα παράνομο καθεστώς δίχως ευρύτερη υποστήριξη και νομιμοποίηση. Το 1995 όμως ο Γάλλος πρόεδρος Ζακ Σιράκ, σε μια βαρυσήμαντη ομιλία του, αναγνώρισε χωρίς περιστροφές την ευθύνη του γαλλικού κράτους στη θεσμική συγκρότηση του Βισύ και, κατ’ επέκταση, τη συνενοχή των Γάλλων στις εγκληματικές του πράξεις.
3ος Μύθος
Η αμερικανική και βρετανική βοήθεια στον Κόκκινό Στρατό (Lend-Lease) έκρινε την έκβαση στο Ανατολικό μέτωπο.
Πραγματικότητα
Συνολικά μόνο το 12% του στρατιωτικού υλικού του Κόκκινου Στρατού προήλθε από τις Ηνωμένες Πολιτείες μέσω του «νόμου Lend-Lease». Ο συνολικός όγκος του υλικού που παραχωρήθηκε στην ΕΣΣΔ στη βάση του «νόμου Lend-Lease» συνήθως εκτιμάται στο 4% του συνολικού ΑΕΠ της ΕΣΣΔ.
Πολύ σημαντική ήταν η αμερικανική βοήθεια στην αποστολή συγκεκριμένων προϊόντων, όπως τρόφιμα και πρώτες ύλες. Σε μεγάλες ποσότητες έγιναν επίσης παραδόσεις φορτηγών αυτοκινήτων (375.000 οχήματα), τζιπ (51.500 οχήματα) και άλλου υλικού πολέμου, όπως συρματοπλέγματα (45.000 τόνοι), τηλεφωνικά καλώδια (670.000 μίλια). Με αυτά ο Κόκκινος Στρατός αύξησε κατακόρυφα την ευκινησία του, δημιουργώντας νέα μηχανοκίνητα σώματα, ιδανικά για το πόλεμο κινήσεων. Οι προμήθειες όμως των κυριότερων ειδών όπλων κατά τη διάρκεια του πολέμου ανήλθαν μόλις στο 12% της συνολικής παραγωγής των σοβιετικών εργοστασίων σε τεθωρακισμένα, στο 20% σε βομβαρδιστικά αεροσκάφη, στο 16% σε καταδιωκτικά αεροπλάνα, και στο 22% των πολεμικών πλοίων που ναυπηγήθηκαν.
Επιπλέον στην πιο δύσκολη περίοδο του πολέμου για την ΕΣΣΔ, το καλοκαίρι και το Σεπτέμβριο του 1941, δεν πραγματοποιήθηκε σημαντική μεταφορά υλικού μέσω του «νόμου Lend-Lease» στη Σοβιετική Ένωση. Συνοψίζοντας ,θα πρέπει να πούμε ότι η οικονομική βοήθεια των ΗΠΑ, που μεταφέρθηκε σε μεγάλη κλίμακα μόνο κατά το δεύτερο εξάμηνο του 1943, επιτάχυνε την τελική ήττα των δυνάμεων του Άξονα στο Ανατολικό μέτωπο, αλλά θα ήταν λάθος να συμπεράνουμε ότι χωρίς την βοήθεια αυτή δεν θα έρχονταν ποτέ αυτή η νίκη.
Μεταπολεμικά, παρά την τεράστια ανθρώπινη καταστροφή και τις υποδομές, η ΕΣΣΔ άρχισε να αποπληρώνει τη βοήθεια σε χρυσό, πλατίνα και άλλους πόρους. Μέχρι το 1972, είχε εξοφλήσει πλήρως τις ΗΠΑ, μια απόδειξη της δέσμευσήςτους να τηρήσουν τους όρους της συμφωνίας. Κάθε σεντ εξοφλήθηκε.
Μύθος 1
Μύθος 2
O Γάλλος στρατάρχης Φιλιπ Πεταιν σε συνομιλίες με τον Χίτλερ
Μύθος 3
