Κατάργηση της σχετικής αυτονομίας και βάναυση καταστολή από το ινδικό κράτος
«..Σ’ έναν κόσμο ασταθή, συγκλονισμένο από βίαιες συγκρούσεις και ιμπεριαλιστικές εισβολές όπου καταπατούνται αδυσώπητα όλες οι νόρμες, θα μπορούσε το Κασμίρ να είναι ελεύθερο;», Ταρίκ Αλί, 13/8/2019.
«..Κασμίρ, εκκωφαντική σιωπή …όταν ο κόσμος παρατηρεί παθητικά, η αρχιτεκτονική του ινδικού φασισμού εγκαθίσταται με βήματα εξαναγκασμού», Aρουντάτι Ρόι, 31/8/2019.
Στις 5 του περασμένου Αυγούστου, η Κάτω και Άνω Βουλή της Ινδίας υπερψήφισε την κατάργηση του ειδικού καθεστώτος σχετικής αυτονομίας και της σημαίας του Κασμίρ που είχαν τεθεί ως προϋπόθεση για την ισχύ της Συμφωνίας ενσωμάτωσης του μουσουλμανικού Κασμίρ* στην ινδουιστική Ινδία το 1950 (άρθρο 370 του ινδικού συντάγματος). Για την επικύρωσή της, προβλεπόταν η διεξαγωγή δημοψηφίσματος που δεν έγινε ποτέ, παρά τις τότε δεσμεύσεις του Π. Νεχρού, τα έγγραφα καλέσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ και την επίμονη διεκδίκηση των πολιτών του Κασμίρ.
Υπό τη διοίκηση της Ινδίας
Η κατάργηση της νομικής οντότητας του Κασμίρ συνεπάγεται και την κατάργηση του άρθρου 35Α του Συντάγματος που απαγόρευε σε μη πολίτες του Κασμίρ να αγοράσουν γη ή να μεταστεγαστούν μόνιμα στην περιοχή. Διοικητικά, το Κασμίρ η περιοχή διαιρείται σε δύο τμήματα όπου στο ένα (Τζαμού και Κασμίρ) διατηρείται αποδυναμωμένη εκλεγμένη βουλή, ενώ στο άλλο (Λαντάκ) δεν θα υπάρχει κανένα νομοθετικό σώμα. Το πρώην πλέον «ινδικό Κασμίρ», με μέγεθος σαν το Ην. Βασίλειο, με 12 εκατ. κατοίκους και 80% μουσουλμανικό πληθυσμό, θα διοικείται απευθείας από τη κεντρική κυβέρνηση της Ινδίας.
Η αντιπολίτευση καταψήφισε τις συνταγματικές αυτές αλλαγές. Όμως, οι ευθύνες για τις ακροδεξιές πολιτικές που ασκούνται τα τελευταία χρόνια στην Ινδία είναι μεγάλες.
Λίγες ημέρες αργότερα, στις 15 Αυγούστου, επέτειος της εθνικής ανεξαρτησίας της Ινδίας το 1947, ο πρόσφατα εκλεγμένος για δεύτερη συνεχή φορά πρωθυπουργός της Ινδίας Ναρέντρα Μόντι (ακροδεξιός, φανατικός ινδουιστής και υπόλογος για τη σφαγή από φανατικούς ινδουιστές περίπου 2.000 ινδών μουσουλμάνων το 2002 στην επαρχία Γκουτσαράτ), ανακοινώνει πανηγυρικά την κατάργηση της αυτονομίας του Κασμίρ. Δικαιολογημένα ο Ν. Μόντι υπερηφανεύεται ότι η κυβέρνησή του πραγματοποίησε τελικά «το όνειρο να γίνει η Ινδία ένα έθνος, ένα σύνταγμα». Δεν λέει, όμως, ότι αυτό ήταν το όνειρο της ινδικής δεξιάς από το 1947 και δεν τολμά ακόμα να προσθέσει στο «όνειρο» και μια θρησκεία, την ινδουιστική.
Και ενώ οι πλούσιοι ινδοί τρίβουν τα χέρια τους και ορισμένοι μεγαλοεπιχειρηματίες ετοιμάζονται να εκμεταλλευτούν επιτέλους την πλούσια γη, τα πέντε μεγάλα ποτάμια της περιοχής και τις λίμνες της, ενδεχομένως και τα σχέδια μεγάλων διασυνοριακών οδικών αξόνων που κυοφορούνται, οι κάτοικοι του Κασμίρ (ξανά) βιώνουν μια ζοφερή κατάσταση.
Φόβος και καταστολή
Καταρχάς, το Κασμίρ εβδομήντα σχεδόν χρόνια κυβερνήθηκε από το ινδικό κράτος με ιδιαίτερη βαναυσότητα. Με αφορμή τους τρείς μεγάλους πολέμους Ινδίας – Πακιστάν για την τύχη του (1965, 1971, 1999) η περιοχή είναι από τις πιο στρατιωτικοποιημένες στον κόσμο (600.000 στρατός) και παραπέμπει σε στρατιωτική κατοχή αποικιακού χαρακτήρα. Όμως, οι εξεγέρσεις των κατοίκων με διαφοροποιημένη ένταση, μαζικότητα και περιεχόμενο ανάλογα με τη συγκυρία και με ορόσημο εκείνη του 1989, είναι σχεδόν αδιάλειπτες. Μέχρι το 1987, οι μορφές πάλης ήταν μη βίαιες και η συνύπαρξη μουσουλμάνων –ινδουιστών ειρηνική. Μετά, όμως, την ακύρωση των εκλογικών αποτελεσμάτων της περιοχής από την ινδική κυβέρνηση, επιλέγονται ένοπλες μορφές αγώνα, διεκδικείται πλέον η απελευθέρωση και όχι η αυτονομία εντός του ινδικού κράτους και σπάει βίαια η συνύπαρξη των διαφορετικών θρησκειών.
Οι κυβερνήσεις της Ινδίας αντιμετώπισαν συνολικά τους κατοίκους σαν -ή εν δυνάμει- τρομοκράτες και έδρασαν εκτός κάθε πλαισίου σεβασμού των ανθρωπίνων δικαιωμάτων: χιλιάδες οι νεκροί, δολοφονημένοι, «εξαφανισμένοι», αμέτρητες οι βιασμένες γυναίκες και κορίτσια, πολλοί οι πολιτικοί πρόσφυγες σε διάφορες χώρες, ακόμα και στην Ελλάδα. Συνταρακτικές οι μαρτυρίες επιζώντων από βασανιστήρια ή βιασμό.
Σ ’αυτό το πλαίσιο, λίγες μέρες πριν την κατάργηση της σχετικής αυτονομίας, το Κασμίρ απομονώνεται από τον κόσμο: απαγόρευση εισόδου δημοσιογράφων, κόβονται οι τηλεφωνικές επικοινωνίες, η τηλεόραση και το διαδίκτυο, δίνεται εντολή στους τουρίστες να αναχωρήσουν από τη χώρα, συλλαμβάνονται και κρατούνται σε κατ’ οίκον περιορισμό ακόμα και οι πιο μετριοπαθείς και συνεργάσιμοι ηγέτες των κομμάτων της αντιπολίτευσης και επιβάλλεται ωράριο για την κυκλοφορία. Ταυτόχρονα, ενισχύεται ο στρατός με 20.000 άτομα που στήνει οδοφράγματα στις πόλεις.
Ο φόβος για το τι πρόκειται να συμβεί, οδηγεί σε ουρές στα φαρμακεία, στις αγορές τροφίμων, στα βενζινάδικα. Εν τούτοις, από την πρώτη μέρα του αποκλεισμού πολλοί πολίτες χρησιμοποιούν τις ώρες κυκλοφορίας για να διαδηλώσουν, υπερβαίνοντας τις ιδεολογικές και πολιτικές τους διαφορές. Η καταστολή παίρνει ακραίες μορφές και διαχέεται παντού. Ο αριθμός των νεκρών ή των τραυματιών παραμένει ακόμα άγνωστος, αφού έχει δοθεί εντολή στα νοσοκομεία να μην δίνουν πιστοποιητικά θανάτου ή τραυματισμού. Επιπλέον, απαγορεύονται οι κηδείες με επάνω από 10 άτομα.
Όλο και περισσότερα άτομα σκέφτονται τους παλαιστίνιους και φοβούνται ότι θα βρεθούν στη θέση τους ενώπιον εποικισμών.
Οι αντιδράσεις
Οι Η.Π.Α, στενός σύμμαχος τόσο της Ινδίας όσο και του Πακιστάν, που στο παρελθόν είχε παρέμβει μέσω Πακιστάν στα τεκταινόμενα στο Κασμίρ, σιωπά. Η Κίνα σιωπά επίσης, αφού τα γεωπολιτικά της σχέδια απαιτούν σταθερότητα σε αυτήν την περιοχή. Χλιαρή και η αντίδραση –μέχρι σήμερα- του Πακιστάν που περιορίστηκε στην ανάκληση του πρεσβευτή του στο Ν. Δελχί και την απέλαση του πρεσβευτή της Ινδίας στο Πακιστάν.
Οι ελάχιστοι ινδοί/ές διανοούμενοι, κατά κύριο λόγο, που τόλμησαν να καταγγείλουν την απόφαση αυτή αναδεικνύοντας ταυτόχρονα φασιστικά χαρακτηριστικά στην κυβέρνηση έχουν μπει ήδη στη μαύρη λίστα «των αντεθνικών στοιχείων». Το ΚΚ Ινδίας (Μαρξιστικό) κρίνει ότι οι εξελίξεις στο Κασμίρ συνιστούν «το τέλος της δημοκρατίας και του φεντεραλισμού».
Το μέλλον του Κασμίρ προβλέπεται σκοτεινό και θα καθοριστεί από τους συσχετισμούς και τις στρατηγικές επιδιώξεις των μεγάλων και μεσαίων δυνάμεων για την περιοχή και από τις κοινωνικές και πολιτικές εξελίξεις στην Ινδία.
Γεωργία Ντούσια
Σημ: Ο τίτλος είναι δανεισμένος από άρθρο του Ταρίκ Αλί:https//www.nybooks.com
* Το 1950 το πρώην πριγκιπάτο του Κασμίρ έχει ήδη διαμελιστεί σε τρία κομμάτια: το ινδικό, πακιστανικό και κινέζικο. Το 1947, λίγους μήνες μετά την εθνική ,ανεξαρτησία της Ινδίας και του Πακιστάν, το τελευταίο εισβάλλει στο Κασμίρ και καταλαμβάνει το τμήμα που με ελάχιστες διαφορές κατέχει μέχρι σήμερα. Αυτή η εξέλιξη ώθησε το μαχαραγιά να διαγράψει την προοπτική ανεξαρτησίας και να στραφεί προς την Ινδία.
