Προετοιμάζοντας το παρόν σημείωμα έψαχνα να βρω το νήμα, όπως επιχειρώ κάθε εβδομάδα. Πώς συνδέονται η συνάντηση Μητσοτάκη – Ερντογάν, η άτυπη Σύνοδος Κορυφής, ο νόμος για τις συλλογικές συμβάσεις. Τι επιδιώκεται. Άλυτη εξίσωση ή απλώς κομμάτια του ίδιου παζλ;
Ταμάμ
Από τη μια, η συνάντηση στην Άγκυρα. Ενώ είχε προηγηθεί μια πολύμηνη σχετική κλιμάκωση της έντασης των ελληνοτουρκικών σχέσεων, με συνεχείς υπενθυμίσεις των «κόκκινων» και «διαχωριστικών γραμμών», η συνάντηση στόχευσε ξανά στα λεγόμενα «ήρεμα νερά». Έτσι, οι διαφωνίες που ήταν στο προσκήνιο επί ενάμιση χρόνο μπήκαν πίσω από την κουίντα, δίνοντας έμφαση σε όσα ενώνουν και σε συμφωνίες χαμηλής πολιτικής. Ο Τ. Ερντογάν με το βλέμμα στην Ευρώπη και το νέο αμυντικό δόγμα θέλησε να εδραιωθεί ως ειρηνοποιός της ευρύτερης περιοχής και να σταθεροποιήσει τη θέση της Τουρκίας· ο Κ. Μητσοτάκης να αναγνωριστεί ως ένας ισχυρός παίκτης της ΕΕ που έχει το βλέμμα στα συμφέροντα της Ευρώπης, ιδιαίτερα με την Ελλάδα να θητεύει ως μη μόνιμο μέλος του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ. Αμφότεροι, ήθελαν να αποφύγουν –συγκυριακά– την «κηδεμονία» Τραμπ , να δείξουν «ωριμότητα» πάνω στον ελληνοτουρκικό διάλογο, να συμφωνήσουν –η μία για την άλλη– πως σέβονται το διεθνές δίκαιο (!) και να δηλώσουν «παρών» σε ένα ασταθές διεθνές περιβάλλον, συνεχών γεωπολιτικών εξελίξεων, αποφεύγοντας να μπουν στην ουσία των διμερών σχέσεων, με το βλέμμα κυρίως στο εξωτερικό, παρά στο εσωτερικό. Στο ίδιο πλαίσιο κινήθηκε και η συνάντηση των υπουργών Οικονομικών Κυριάκου Πιερρακάκη και Μεχμέτ Σιμσέκ, με τον έλληνα υπουργό να έχει πια και την ιδιότητα του προέδρου του Eurogroup.
Yes men
Από την άλλη, η άτυπη Σύνοδος Κορυφής και η νέα Ευρωπαϊκή Ένωση… δύο ταχυτήτων. Για να μην περιμένει η Ένωση των 27 σε ένα γεωπολιτικό περιβάλλον που συνεχώς αλλάζει, αποφάσισαν να προχωρήσουν με τη λύση της «ενισχυμένης συνεργασίας», μια διάταξη που επιτρέπει σε τουλάχιστον εννέα χώρες να ενώσουν τις δυνάμεις τους και να αναλάβουν πρωτοβουλίες. Έτσι, θα δημιουργηθεί Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων, με στόχο την κινητοποίηση των ιδιωτικών αποταμιεύσεων σε στρατηγικά έργα, όπως και ένα κοινό πλαίσιο για την ίδρυση εταιρειών σε ολόκληρη την ΕΕ. Στην προκαταρκτική συνάντηση, υπό την ηγεσία της Ιταλίας, της Γερμανίας και του Βελγίου, συμμετείχαν 19 χώρες, χωρίς την Ισπανία, Πορτογαλία, Ιρλανδία, Σλοβενία, Μάλτα και τις τρεις χώρες της Βαλτικής (Εσθονία, Λιθουανία, Λετονία) και, όπως δήλωσαν η πρόεδρος της Κομισιόν, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν και ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα συμφωνήθηκε να ξεκινήσουν, και αν έρθουν και οι υπόλοιπες έως τον Ιούνιο έχει καλώς, διαφορετικά «η Συνθήκη της Λισαβόνας προσφέρει αρκετές λύσεις. Μια από αυτές είναι η ενισχυμένη συνεργασία» (Α. Κόστα). Ο Κ. Μητσοτάκης από την άτυπη Σύνοδο δήλωσε συμμετοχή στην ΕΕ των… 19(;): «Η Ελλάδα προσέρχεται σε αυτή τη συζήτηση έχοντας καταθέσει πολύ συγκεκριμένες προτάσεις προκειμένου να μειωθεί η ευρωπαϊκή γραφειοκρατία, να λειτουργήσει καλύτερα η ενιαία αγορά και η ανταγωνιστικότητα, τελικά, να μπορεί να αποβεί προς όφελος και των επιχειρήσεων αλλά και των Ευρωπαίων καταναλωτών».
Υπόδειγμα
Ενδιαμέσως των δύο αυτών συναντήσεων, η ελληνική κυβέρνηση περνά από τη Βουλή τον νόμο για τις συλλογικές συμβάσεις, απορρυθμίζοντας εκ νέου την αγορά εργασίας, ενισχύοντας την εργασιακή ανασφάλεια και κανονικοποιώντας την υπεραπασχόληση. Προμετωπίδα του νόμου η εφαρμογή της Ευρωπαϊκής Οδηγίας 2022/2041 για επαρκείς κατώτατους μισθούς στην ΕΕ, ώστε να υπάρξει κάλυψη των εργαζομένων από συλλογικές διαπραγματεύσεις στο 80% έως το 2027. Βέβαια, πόρρω απέχει από αυτόν τον στόχο, όταν η κάλυψη σήμερα βρίσκεται στο 10,6% και χωρίς την επαναφορά της εθνικής γενικής συλλογικής σύμβασης εργασίας, που θα έφτανε στο 55% της κάλυψης πώς θα το καταφέρει; Ο νόμος αυτός αποτελεί την τέλεια βιτρίνα για την ελληνική κυβέρνηση να αποτελέσει το υπόδειγμα (ξανά και χωρίς εξαναγκασμό, win win) για τα κράτη μέλη της ΕΕ.
Και το κατάφερε, έχοντας σπάσει τις κοινωνικές αντιστάσεις, αφού ο νόμος τιτλοφορείται ως «Εθνική Κοινωνική Συμφωνία για την ενίσχυση των Συλλογικών Συμβάσεων Εργασίας». Η Κοινωνική Συμφωνία αναφέρεται στη ΓΣΕΕ, η οποία στήριξε –και στηρίζει– τον νόμο (δεν καλέστηκε καν συγκέντρωση κατά την ψήφισή του) έχοντας καταφέρει να δίνει υπερεξουσίες στη ΓΣΕΕ, καθώς θα έχει αυξημένη αρμοδιότητα για την υπογραφή κλαδικών συμβάσεων και μόνο «με τη συνυπογραφή της θα επεκτείνονται οι ΣΣΕ και θα καλύπτουν όλους τους εργαζόμενους του κλάδου, χωρίς άλλες προϋποθέσεις», όπως είχε δηλώσει ο Γ. Παναγόπουλος, πρόεδρος της ΓΣΕΕ, στο news24/7 προτού αρχίσει η σε βάρος του έρευνα από την Αρχή για το Ξέπλυμα Μαύρου Χρήματος. Μάλιστα, και στο σκάνδαλο αυτό που ενταφιάζει τον συνδικαλισμό η κυβέρνηση της ΝΔ φαίνεται να έχει βρέξει τα πόδια της, αναγκάζοντας τη γενική γραμματέα Α. Στρατινάκη, η οποία αποτελούσε και τον σύνδεσμο μεταξύ του υπουργείου και της ΓΣΕΕ σε όλη τη διακυβέρνηση της ΝΔ, σε παραίτηση έως ότου διαλευκανθούν τα πράγματα. Δεν είναι η πρώτη φορά που γγ «πληρώνει το μάρμαρο», θα λέγαμε ότι είναι προσφιλής τακτική της κυβέρνησης. Και έτσι, η υπουργός Εργασίας, Ν. Κεραμέως, ευθαρσώς συνεχίζει να δηλώνει πως «η κοινωνία στηρίζει τη συμφωνία».
Success story
Εν τω μεταξύ, η υπουργός Εργασίας επιχαίρεται για το εργασιακό περιβάλλον που έχει διαμορφώσει. Τα στοιχεία τη διαψεύδουν, ξανά. Μειώθηκε ο πραγματικός μέσος μισθός, σύμφωνα με τα στοιχεία του ΕΡΓΑΝΗ. Φαίνεται πως η κυβέρνηση απομόνωσε (άντε καλέ) το στοιχείο της αύξησης του μέσου μισθού το 2025 κατά 20 ευρώ μικτά, λέγοντας ότι έσπασε το φράγμα των 1.500 ευρώ, όταν τελικά αν δούμε τον μέσο πληθωρισμό η αύξηση περιορίζεται στο 1,5%, με τον πληθωρισμό στο 2,9%, οδηγώντας εκ των πραγμάτων σε νέα μείωση. Επιπλέον, κάτω από 1.000 ευρώ καθαρά λαμβάνει το 61% των εργαζομένων, σύμφωνα με ανάλυση των στοιχείων από το Ινστιτούτο ΕΝΑ. Μένει να δούμε και πώς θα διαμορφωθεί ο νέος κατώτατος μισθός από 1η Απρίλη, ενώ από 1/1/2027 θα εφαρμοστεί και η αύξηση 10% σε όσους έχουν συμπληρώσει τριετή προϋπηρεσία. Εκεί θα ζήσουμε νέο γύρο πανηγυρισμών της κυβέρνησης στο όνομα των εργαζομένων. Το «ξεπάγωμα» βέβαια των τριετών πέταξε από το παράθυρο πάνω από μια δεκαετία προϋπηρεσίας για όσους εργάζονται με τον κατώτατο από το 2012 έως το 2024. Ακόμα, από το 2028 ενεργοποιείται η ρήτρα καθορισμού του κατώτατου μισθού μέσω αλγορίθμου, που θα λαμβάνει υπόψη την πορεία του ΑΕΠ, και έτσι θα ξεχάσουμε τις όποιες αυξήσεις, καθώς οι προβλέψεις για ανάπτυξη είναι χαμηλές. Αν δούμε δε την άλλη μεγάλη επιτυχία της κυβέρνησης, τη μείωση της ανεργίας από το 18% στο 7,5%, όπως ανάφερε στη Βουλή και η Ν. Κεραμέως. Αυτό οφείλεται στο μαγείρεμα (και εδώ;) των στατιστικών, καθώς η ΕΛΣΤΑΤ με τη ΔΥΠΑ έχουν δύο διαφορετικούς δείκτες: στην ΕΛΣΤΑΤ εμφανίζεται το χαμηλό ποσοστό (7,5%), που αντιστοιχεί σε 354.904 ανέργους, όταν στη ΔΥΠΑ είναι εγγεγραμμένοι 915.889. Μα πώς τριπλασιάστηκαν, θα ρωτήσετε. Με ρύθμιση του 2021 άλλαξε ο ορισμός του ποιος θεωρείται άνεργος και επομένως εκτός εργατικού δυναμικού και ποιος καταγράφεται ως υποαπασχολούμενος. Έτσι χιλιάδες άνθρωποι εξαφανίστηκαν από τη δεξαμενή των ανέργων, χωρίς να έχουν βρει εργασία, γιατί σταμάτησαν να αναζητούν δουλειά, γιατί δεν δικαιούνται ταμείο ανεργίας (ένας στους τέσσερις ανέργους λαμβάνει επίδομα), γιατί εργάζονται για μία με δύο ώρες την εβδομάδα, γιατί εντάχθηκαν σε κάποιο επιδοτούμενο πρόγραμμα με 700 ευρώ εφάπαξ και σβήστηκαν από τον χάρτη. 250.000 εργαζόμενοι εμφανίζονται να είναι οι υποαπασχολούμενοι. Έτσι, φτάσαμε σε δύο ανεργίες, δύο διαφορετικών κοινωνιών.
Είναι ο νεοφιλελευθερισμός
Ποιο είναι, λοιπόν, το νήμα σε αυτές τις τρεις στιγμές; Ο νεοφιλελευθερισμός, ο οποίος στηρίζεται στον ανταγωνισμό, την απορρύθμιση, την απόσυρση του κράτους από την πρόνοια, την απαξίωση των συνδικάτων, τη φαινομενική ανυπαρξία εναλλακτικών επιλογών. Αυτά δεν ήταν αντικείμενο συζήτησης, διαπραγμάτευσης ή/και θεσμοθέτησης στην Άγκυρα, την Άτυπη Σύνοδο και το Κοινοβούλιο; Η κυβέρνηση Μητσοτάκη συστηματικά και μεθοδικά χτίζει τις βάσεις που θα τη συγκρατήσουν πάνω στο άρμα του νεοφιλελευθερισμού, και μάλιστα στη θέση του οδηγού.
Στην απέξω
* Δύο ώρες live έπαιξε ο μετροπόντικας που έφτασε στον σταθμό Ευαγγελισμό, ενώνοντας τη γραμμή 4 του μετρό. Η ολοκλήρωση της διάνοιξης έγινε με Doors και το “Break on through” στη διαπασών. Εν τω μεταξύ, ακόμα και τα 60 λεπτά έφτασε η αναμονή για συρμό του μετρό στο αεροδρόμιο, με τις σημαντικές καθυστερήσεις να είναι καθημερινό φαινόμενο.
* Κάλεσμα για μποϊκοτάζ της Eurovision με συγκέντρωση έξω από τον χώρο πραγματοποίησης του ελληνικού τελικού, την Κυριακή 15 Φεβρουαρίου, στις 7 μμ, στον Πολυχώρο του Φεστιβάλ Αθηνών (Πειραιώς 206) με σύνθημα «Κανένα τραγούδι για τη γενοκτονία». Τη Δευτέρα 16/2 δικάζονται τα μέλη του March to Gaza Greece Δ.Μ. και Δ.Μ.Κ. μετά από σύλληψη τους για την πορεία της Νάκμπα, στις 25/5/2024.
* Με ανακοίνωσή τους οι Δημοσιογράφοι Χωρίς Σύνορα απαιτούν από τον κυβερνητικό εκπρόσωπο, Π. Μαρινάκη, να ανακαλέσει τις απειλές προς τον δημοσιογράφο Χρήστο Αβραμίδη. Η Ελλάδα είναι στην 89η θέση στην παγκόσμια κατάταξη των RSF για την ελευθερία του Τύπου. Ο Π. Μαρινάκης επιμένει –με την πλήρη κάλυψη της κυβέρνησης– και αναρωτιέται αυτός που έχει την εξουσία «αν δεν μπορούμε να πάμε στην δικαιοσύνη, τότε πως μπορούμε να προστατέψουμε τον εαυτό μας;». Ανέβασε και ένα βίντεο, με τον ίδιο να συμμετέχει σε πρόγραμμα του υπουργείου Παιδείας σε συνεργασία με το ΑΠΘ, με 50 δημοσιογράφους και 35 σχολεία, για την παραπληροφόρηση και την κριτική σκέψη!
Σκίτσο του Βαγγέλη Χερουβείμ
