ΚΥΠΡΙΑΚΟ:Διαπραγμάτευση με σκοπό την οριστική επίλυση

Του Μιχάλη Υδραίου

Eξι μή­νες με­τά την ε­πα­νέ­ναρ­ξη των εν­δο­κοι­νο­τι­κών συ­νο­μι­λιών, η ελ­λη­νο­τουρ­κι­κή και τουρ­κο­κυ­πρια­κή πλευ­ρά πυ­κνώ­νουν τις ε­πα­φές τους ε­ντός του Νο­εμ­βρίου, ε­πι­κε­ντρώ­νο­ντας τις συ­νο­μι­λίες σε α­καν­θώ­δη και ε­ξαι­ρε­τι­κά σύν­θε­τα ζη­τή­μα­τα, ό­πως το πε­ριου­σια­κό και το πο­λι­τεια­κό. Το ε­δα­φι­κό και το ζή­τη­μα των εγ­γυή­σεων θα α­πο­τε­λέ­σουν α­ντι­κεί­με­νο δια­πραγ­μά­τευ­σης σε μία ε­πό­με­νη φά­ση, με την Τουρ­κία να εί­ναι υ­πο­χρεω­μέ­νη να λά­βει τις τε­λι­κές της α­πο­φά­σεις, ει­δι­κά στα δύο τε­λευ­ταία ζη­τή­μα­τα, α­νοί­γο­ντας ή κλεί­νο­ντας τον δρό­μο σε μία τε­λι­κή λύ­ση. Αυ­τή, άλ­λω­στε, εί­ναι η πα­ρα­δο­ξό­τη­τα ή κα­λύ­τε­ρα μία α­πό τις πα­ρα­δο­ξό­τη­τες του κυ­πρια­κού ζη­τή­μα­τος. Ότι, δη­λα­δή, ε­νώ στην τουρ­κο­κυ­πρια­κή κοι­νό­τη­τα η­γε­μο­νεύει η κα­τεύ­θυν­ση προς ό­φε­λος μιας βιώ­σι­μης και δί­καιης λύ­σης, ο βαθ­μός ε­ξάρ­τη­σης του τουρ­κο­κυ­πρια­κού κρα­τι­κού μορ­φώ­μα­τος α­πό την Τουρ­κία, κα­θι­στά την τε­λευ­ταία πα­ρά­γο­ντα, που σε με­γά­λο βαθ­μό, θα κρί­νει τις ε­ξε­λί­ξεις. Οφεί­λου­με, ε­δώ, να ση­μειώ­σου­με ό­τι το Α­ΚΡ και ο Ερντο­γάν φαί­νε­ται να ε­πι­θυ­μούν μία ο­ρι­στι­κή λύ­ση.

Τα βα­σι­κά ση­μεία των δια­πραγ­μα­τεύ­σεων

Δί­νο­ντας έ­να πε­ρί­γραμ­μα για το α­ντι­κεί­με­νο των συ­νο­μι­λιών στη ση­με­ρι­νή φά­ση και με σκο­πό τη συ­γκρό­τη­ση της δι­κοι­νο­τι­κής – δι­ζω­νι­κής ο­μο­σπον­δίας, που θα α­πο­τε­λεί­ται α­πό δύο κοι­νο­τι­κές πο­λι­τείες, συ­νε­νω­μέ­νες σε έ­να ι­σχυ­ρό, κε­ντρι­κό, ο­μό­σπον­δο κρά­τος με διευ­ρυ­μέ­νες ε­ξου­σίες, φαί­νε­ται ό­τι οι δυ­σκο­λίες ε­πι­κε­ντρώ­νο­νται στο ζή­τη­μα του πε­ριου­σια­κού, ό­που η ελ­λη­νο­κυ­πρια­κή πλευ­ρά ε­πι­μέ­νει στην «προ­τε­ραιό­τη­τα» του ι­διο­κτή­τη, ε­νώ η τουρ­κο­κυ­πρια­κή στην «προ­τε­ραιό­τη­τα» του χρή­στη. Μι­λά­με για τις πε­ριου­σίες σε βορ­ρά και νό­το, οι ο­ποίες ε­γκα­τα­λεί­φθη­καν α­πό τους ι­διο­κτή­τες τους με­τά την ει­σβο­λή του 1974 και χρη­σι­μο­ποιού­νται πλέ­ον α­πό πρό­σφυ­γες.
Σχε­τι­κά με το πο­λι­τεια­κό, η δια­πραγ­μά­τευ­ση ε­πι­κε­ντρώ­νε­ται σε ζη­τή­μα­τα ό­πως οι αρ­μο­διό­τη­τες του προέ­δρου, η ε­ναλ­λα­γή στην προ­ε­δρεία του εκ­προ­σώ­που της ελ­λη­νο­κυ­πρια­κής και τουρ­κο­κυ­πρια­κής κοι­νό­τη­τας, η σταθ­μι­σμέ­νη ψή­φος και το ε­νιαίο ψη­φο­δέλ­τιο, ό­πως συμ­φω­νή­θη­καν α­πό τους Τα­λάτ και Χρι­στό­φια.
Βα­σι­κή μέ­ρι­μνα των δια­πραγ­μα­τεύ­σεων εί­ναι το πώς θα ι­σχύ­σουν οι τρεις βα­σι­κές ε­λευ­θε­ρίες της δια­κί­νη­σης, ε­γκα­τά­στα­σης και ι­διο­κτη­σίας, ε­νώ η ελ­λη­νο­κυ­πρια­κή πλευ­ρά εν­δια­φέ­ρε­ται, για ευ­νό­η­τους λό­γους, το ο­μο­σπον­δια­κό κρά­τος να α­πο­τε­λέ­σει τη συ­νέ­χεια της Κυ­πρια­κής Δη­μο­κρα­τίας. Η α­να­κά­λυ­ψη υ­δρο­γο­ναν­θρά­κων στην κυ­πρια­κή Α­Ο­Ζ, που αμ­φι­σβη­τεί­ται α­πό την Τουρ­κία, ε­πι­δρά με έ­να σύν­θε­το τρό­πο στο ε­πι­βα­ρυ­μέ­νο παζλ των δια­πραγ­μα­τεύ­σεων. Συ­χνά, χρη­σι­μο­ποιεί­ται η φρά­ση ό­τι «το φυ­σι­κό αέ­ριο θα μπο­ρού­σε να εί­ναι ευ­χή και κα­τά­ρα για την Κύ­προ». Η δια­κυ­βέρ­νη­ση Α­ΚΕΛ φρό­ντι­σε, ώ­στε το ζή­τη­μα της εκ­με­τάλ­λευ­σης του φυ­σι­κού α­ε­ρίου να υ­πό­κει­ται στις αρ­μο­διό­τη­τες του ο­μό­σπον­δου κρά­τους, δια­μορ­φώ­νο­ντας έ­να ε­πι­πλέ­ον κί­νη­τρο για την τουρ­κο­κυ­πρια­κή κοι­νό­τη­τα, αλ­λά και για την Τουρ­κία, α­πό την ο­ποία θα μπο­ρού­σε να ε­ξά­γε­ται το φυ­σι­κό αέ­ριο.

Οι θέ­σεις των κομ­μά­των

Η δια­πραγ­μά­τευ­ση έ­χει α­να­μο­χλεύ­σει τις γνω­στές πα­λιές α­ντι­θέ­σεις με­τα­ξύ των κομ­μά­των της Κύ­πρου, σε μία πε­ρίο­δο που η συ­ζή­τη­ση για το κυ­πρια­κό τέ­μνε­ται α­πό τις ο­δυ­νη­ρές ε­πι­πτώ­σεις των μνη­μο­νια­κών πο­λι­τι­κών, που α­κο­λού­θη­σε η κυ­βέρ­νη­ση Ανα­στα­σιά­δη.
Τα δύο κυ­ρίαρ­χα κόμ­μα­τα, ο κε­ντρο­δε­ξιός ΔΗ.ΣΥ και το κόμ­μα της α­ρι­στε­ράς, το Α­ΚΕ­Λ, εκ­κι­νώ­ντας α­πό δια­φο­ρε­τι­κές α­φε­τη­ρίες, συ­γκλί­νουν στην α­νά­γκη της ο­μο­σπον­δια­κής δι­ζω­νι­κής λύ­σης. Ο ΔΗ.ΣΥ, αν και πο­τέ δεν ε­γκα­τά­λει­ψε την ε­θνι­κι­στι­κή ρη­το­ρεία α­δυ­να­τώ­ντας να ξε­κό­ψει με την ι­στο­ρι­κή του πο­λι­τι­κή κλη­ρο­νο­μιά, με­τα­το­πί­ζε­ται σε έ­ναν πο­λι­τι­κό και δι­πλω­μα­τι­κό ρε­α­λι­σμό, κα­θό­λου ά­σχε­το με τις ε­πι­θυ­μίες των Η­ΠΑ και των κυ­ρίαρ­χων κύ­κλων της Ε.Ε. Η Αρι­στε­ρά (κυ­ρίως το Α­ΚΕΛ ως δεύ­τε­ρος βα­σι­κός ά­ξο­νας της πο­λι­τι­κής ζωής της Κύ­πρου, αλ­λά και άλ­λες μι­κρό­τε­ρες ο­μά­δες) δια­χρο­νι­κά εκ­προ­σω­πού­σε το διε­θνι­στι­κό κομ­μά­τι της κυ­πρια­κής κοι­νω­νίας, αυ­τό που πά­ντα α­να­ζη­τού­σε την κοι­νω­νι­κή και πο­λι­τι­κή ι­σό­τη­τα πέ­ρα α­πό την κα­τα­γω­γή και τη θρη­σκεία.
Στον α­ντί­πο­δα των δύο με­γα­λύ­τε­ρων πα­ρα­τά­ξεων, οι πα­ρα­δο­σια­κές δυ­νά­μεις του α­πορ­ρι­πτι­σμού (ΔΗ­ΚΟ, Ε­ΔΕ­Κ, Συμ­μα­χία Πο­λι­τών, ΕΥ­ΡΩ­ΚΟ) φθά­νουν στο ση­μείο να αμ­φι­σβη­τούν τον ο­μο­σπον­δια­κό χα­ρα­κτή­ρα της λύ­σης. Ευ­τυ­χώς η ά­πο­ψη αυ­τή εί­ναι μειο­ψη­φι­κή, δια­φο­ρε­τι­κά θα μπο­ρού­σε να τι­νά­ξει τα πά­ντα στον αέ­ρα.

Τε­λευ­ταία ευ­και­ρία

Η πο­ρεία των δια­πραγ­μα­τεύ­σεων θα συ­νε­χι­σθεί με ό­λες τις δυ­σκο­λίες που προ­κύ­πτουν α­πό την συν­θε­τό­τη­τα του κυ­πρια­κού ζη­τή­μα­τος. Πολ­λά θα ε­ξαρ­τη­θούν α­πό τη θέ­λη­ση, την ευε­λι­ξία, την με­γα­λο­ψυ­χία των δύο πλευ­ρών. Φαί­νε­ται, ό­μως, ό­τι αυ­τή εί­ναι η τε­λευ­ταία ευ­και­ρία. Ένα ναυά­γιο των δια­πραγ­μα­τεύ­σεων, πι­θα­νό­τα­τα, θα ο­δη­γή­σει στην ο­ρι­στι­κή δι­χο­τό­μη­ση με ό­λες τις αρ­νη­τι­κές ε­πι­πτώ­σεις.
•