Σαν σήμερα, στις 7 Νοεμβρίου 1879, γεννιέται στο μικρό χωριό Γιανόβκα, στη σημερινή Ουκρανία, ο Λέον Τρότσκι. Το πραγματικό του όνομα είναι Λεβ Νταβίντοβιτς Μπρονστάιν. Η Ιστορία τού επιφυλάσσει μια παράξενη σύμπτωση: τριάντα οκτώ χρόνια αργότερα, την ημέρα των γενεθλίων του, θα θριαμβεύει η επανάσταση με την οποία θα συνδέσει αξεδιάλυτα τη ζωή του και ο Τρότσκι θα γίνει ένας από τους πρωταγωνιστές εκείνου του Οκτώβρη.
Από νεαρή ηλικία μπαίνει στην επαναστατική δράση, γνωρίζει τις τσαρικές φυλακές και την εξορία στη Σιβηρία. Δραπετεύει και φτάνει στο Λονδίνο, όπου συναντά τον Λένιν. Η σχέση τους δεν είναι εξαρχής αρμονική: στη διάσπαση του 1903 ο Τρότσκι συντάσσεται αρχικά με τους μενσεβίκους, πριν ακολουθήσει ανεξάρτητη πορεία. Το 1905 αναδεικνύεται σε ηγετική φυσιογνωμία του Σοβιέτ της Πετρούπολης. Η ήττα της επανάστασης φέρνει ξανά σύλληψη, δίκη και εξορία.
Το 1917 επιστρέφει στη Ρωσία και εντάσσεται στους μπολσεβίκους. Οι παλιές διαφωνίες με τον Λένιν παραμερίζονται. Ως πρόεδρος του Σοβιέτ της Πετρούπολης και κεντρικός οργανωτής της εξέγερσης, συμβάλλει αποφασιστικά στην ανατροπή της Προσωρινής Κυβέρνησης. Η κατάληψη της πρωτεύουσας απαιτεί σχέδιο, συντονισμό, έλεγχο κρίσιμων σημείων και την κινητοποίηση των σοβιέτ στρατιωτών και εργατών. Εκεί ξεδιπλώνεται η μεγάλη του ηγετική δύναμη: μπορεί να συνεπαίρνει ένα ακροατήριο, αλλά και να μετατρέπει το επαναστατικό σύνθημα σε οργανωμένη δράση με το προσεκτικό σχεδιασμότου.
Η επικράτηση των Μπολσεβίκων φέρνει νέα, σκληρά διλήμματα. Στις διαπραγματεύσεις του Μπρεστ-Λιτόφσκ, ο Τρότσκι υποστηρίζει τη γραμμή «ούτε πόλεμος ούτε ειρήνη», προσδοκώντας την εξάπλωση της επανάστασης στην Ευρώπη. Η γερμανική προέλαση διαψεύδει αυτή την τακτική και η σοβιετική κυβέρνηση αποδέχεται τελικά μια επώδυνη ειρήνη. Λίγο αργότερα, εκείνος αναλαμβάνει ίσως τη δυσκολότερη αποστολή του: τη συγκρότηση του Κόκκινου Στρατού. Μέσα στον εμφύλιο, συμβάλλει στη μετατροπή διάσπαρτων επαναστατικών δυνάμεων σε στρατό με διοίκηση και πειθαρχία, αξιοποιώντας και πρώην τσαρικούς αξιωματικούς. Η συμβολή του στην επιβίωση της νέας εξουσίας είναι καθοριστική. Με το θωρακισμένο τρένο του διασχίζει όλα τα μέτωπα των μαχών επιθεωρώντας και συντονίζοντας τα στρατεύματα στην πρώτη γραμμή.
Ύστερα έρχεται η σύγκρουση με τον Στάλιν. Με τον Λένιν βαριά άρρωστο και, από το 1924, νεκρό, οι διαφωνίες για την πορεία της επανάστασης γίνονται και αγώνας για την ηγεσία. Η πολιτική ακτινοβολία και η ρητορική δεινότητα του Τρότσκι δεν αρκούν απέναντι στον έλεγχο του κομματικού μηχανισμού και στις συμμαχίες του αντιπάλου του. Ακολουθούν η πολιτική απομόνωση, η διαγραφή και η εξορία. Ο άνθρωπος που είχε βρεθεί στο κέντρο της επανάστασης μετατρέπεται σε ανεπιθύμητο περιπλανώμενο. Από την Τουρκία στη Γαλλία και στη Νορβηγία, αναζητά μια χώρα πρόθυμη να τον δεχτεί.
Παραμένει όμως πολιτικά ενεργός. Γράφει, αντιπαρατίθεται στον σταλινισμό και επιμένει στην προοπτική της διεθνούς επανάστασης. Το 1938 πρωτοστατεί στην ίδρυση της Τέταρτης Διεθνούς.
Στο Μεξικό, όπου φτάνει τον Ιανουάριο του 1937, τον περιμένει μια διαφορετική αναστάτωση. Ο Ντιέγκο Ριβέρα έχει μεσολαβήσει για να του χορηγηθεί άσυλο. Ο Τρότσκι και η σύζυγός του, Ναταλία Σεντόβα, φιλοξενούνται στο Γαλάζιο Σπίτι, το οικογενειακό σπίτι της Φρίντα Κάλο. Εκεί ο εξόριστος επαναστάτης συναντά τη ζωγράφο που μετατρέπει τον πόνο, το σώμα και τις προσωπικές της ρωγμές σε τέχνη. Εκείνος είναι 57 ετών, εκείνη 29.
Η πολιτική οικειότητα γίνεται προσωπική έλξη. Ανάμεσα στους δύο αναπτύσσεται ένα κρυφό ειδύλλιο, με γράμματα και συναντήσεις κάτω από την ίδια στέγη που προσφέρει στον Τρότσκι καταφύγιο. Η ειρωνεία είναι οδυνηρή: ο Ριβέρα, που συνέβαλε στη σωτηρία του, είναι ο σύζυγος της γυναίκας που ερωτεύεται. Η Ναταλία, σύντροφος του σε μια ζωή διωγμών και εξοριών, βρίσκεται αντιμέτωπη με μια βαθιά προσωπική πληγή. Όταν μαθαίνει τη σχέση, ο γάμος τους κλονίζεται. Το ειδύλλιο της Φρίντα και του Τρότσκι τελειώνει μέσα σε λίγους μήνες.
Στις 7 Νοεμβρίου 1937, για τα γενέθλιά του, η Φρίντα τού χαρίζει την «Αυτοπροσωπογραφία αφιερωμένη στον Λέον Τρότσκι». Στέκεται ανάμεσα σε κουρτίνες, ντυμένη γιορτινά, κρατώντας λουλούδια και μια αφιέρωση «με όλη μου την αγάπη»..
Ο κλοιός γύρω από το Τρότσκι στενεύει. Κι όμως, στη διαθήκη του, στις 27 Φεβρουαρίου 1940, ο Τρότσκι επιμένει στην πίστη του στο κομμουνιστικό μέλλον της ανθρωπότητας. Στρέφει τη σκέψη του στη Ναταλία και κοιτάζει τη ζωή έξω από το παράθυρό του. «Η ζωή είναι όμορφη», γράφει, ελπίζοντας ότι οι επόμενες γενιές θα μπορέσουν να την απολαύσουν απαλλαγμένη από τη βία και την καταπίεση. Η αισιοδοξία αυτή αποκτά ιδιαίτερο βάρος επειδή γράφεται μέσα στην απειλή.
Στις 20 Αυγούστου 1940, ο Ραμόν Μερκαντέρ, ενεργώντας για λογαριασμό του σταλινικού μηχανισμού, τον χτυπά με ορειβατική αξίνα. Ο Τρότσκι πεθαίνει την επομένη, 21 Αυγούστου. Ένας από τους σημαντικότερους οργανωτές της Οκτωβριανής Επανάστασης δολοφονείται κατ’ εντολή του ηγέτη του κράτους που ο ίδιος βοήθησε να θεμελιωθεί.
Αν ένα νήμα διαπερνά τη ζωή του, είναι το πάθος: για τις ιδέες, για την επανάσταση, για την πεποίθηση ότι ο κόσμος μπορεί να αλλάξει. Μαζί του πορεύονται οι αντιφάσεις, οι σκληρές αποφάσεις, οι ήττες και οι προσωπικές πληγές. Κάπου ανάμεσα στα σοβιέτ, στα μέτωπα των μαχών και στις εξορίες, υπάρχει και εκείνη η σύντομη ιστορία στο Γαλάζιο Σπίτι. Ένας έρωτας που έσβησε γρήγορα και μια ζωγραφισμένη αφιέρωση που έμεινε με ημερομηνία την ίδια μέρα που ενώνει τη γέννησή του με την επανάσταση.
