Έτοιμες για τον πιθανότατα τελευταίο γύρο της εμφύλιας σύρραξης είναι οι δύο αντιμαχόμενες παρατάξεις
από την Πέμπτη το απόγευμα
Του Νίκου Γιαννόπουλου
Η έγκριση από το τουρκικό κοινοβούλιο της απόφασης να αποσταλούν στρατεύματα στη χώρα της Βορείου Αφρικής άνοιξε και τυπικά το δρόμο για το τελικό ξεκαθάρισμα, το οποίο «σιγοψήνεται» εδώ και τουλάχιστον οκτώ μήνες.
Η κυβέρνηση της Εθνικής Συμφωνίας, που ναι μεν αναγνωρίζεται επισήμως από τον ΟΗΕ, αλλά ουσιαστικά κρέμεται σε μία κλωστή, αναζητούσε εναγωνίως ένα διεθνές στήριγμα και το βρήκε στην Τουρκία του Ερντογάν, ο οποίος από την πλευρά του βιάζεται (και για λόγους εσωτερικής πολιτικής κατανάλωσης) να παράξει αποτελέσματα στη Λιβύη, υπερασπιζόμενος τα τουρκικά συμφέροντα, όπως με κυνισμό δήλωσε ο Μελβούτ Τσαβούσογλου.
Η διαδικασία στο τουρκικό κοινοβούλιο ήταν, όπως αναμενόταν, fast truck. To ΑΚP του Ερντογάν πήρε τις ψήφους των εθνικιστών του Μπαχτσελί και έντυσε με κοινοβουλευτική νομιμότητα μία απόφαση που μέχρι πριν μερικά χρόνια θα φαινόταν αδιανόητη.
Στη δράση, βέβαια, πάντα υπάρχει αντίδραση. Και η αντίδραση της Αιγύπτου ήταν ακαριαία. Καταδίκασε την απόφαση του τουρκικού κοινοβουλίου και ως πιστή υποστηρικτής του στρατάρχη Χάφταρ και του Εθνικού Στρατού, που πολιορκεί ανηλεώς την Τρίπολη, φρόντισε να πάρει τα μέτρα της και να δείξει την αλληλεγγύη της.
Και Σύροι εθελοντές στις μάχες
Μένει να δούμε τι είδους στρατεύματα θα στείλει ο Ερντογάν στη Λιβύη και πότε. Μέχρι τη στιγμή που γράφονταν οι γραμμές αυτές (Παρασκευή ξημερώματα), ο τούρκος πρόεδρος κρατούσε κλειστά τα χαρτιά του, την ίδια ώρα που οι φήμες έδιναν και έπαιρναν. Ουκ ολίγες μαρτυρίες έκαναν την εμφάνισή τους στο διαδίκτυο και έκαναν λόγο για αποστολή σύρων μισθοφόρων, οι οποίοι πριν μπουν στο αεροπλάνο υπέγραφαν ατομικές συμβάσεις εργασίας με γενναίες μηνιαίες αποδοχές. Η Άγκυρα ούτε επιβεβαίωσε, αλλά ούτε και διέψευσε.
Το εμπάργκο όπλων που υποτίθεται ότι ισχύει στο λιβυκό έδαφος (υπάρχουν δύο αποφάσεις του ΟΗΕ γι’ αυτό), έχει εδώ και χρόνια πάει περίπατο. Παραβιάζεται καθημερινά ακόμα και από κράτη μέλη του ΝΑΤΟ.
Ο υπό τον Χάφταρ Εθνικός Στρατός, ο οποίος ελέγχει το 80% της επικράτειας της χώρας, δείχνει να έχει προσώρας το πάνω χέρι στρατιωτικά, αλλά ουδείς μπορεί να προβλέψει πώς μπορεί να εξελιχθεί μία μάχη μέχρις εσχάτων με τα τουρκικά στρατεύματα.
Εννοείται ότι την απόφαση του τουρκικού κοινοβουλίου για αποστολή στρατευμάτων στη Λιβύη αποδοκίμασαν με κοινή τους δήλωση οι κκ Μητσοτάκης, Αναστασιάδης και Νετανιάχου, οι οποίοι την Πέμπτη στην Αθήνα υπέγραψαν τη συμφωνία για τον αγωγό φυσικού αερίου Eastmed, μία συμφωνία στην οποία φυσικά η Άγκυρα δεν συμπεριλαμβάνεται.
Οι λίβυοι ηγέτες, μαριονέτες των όχι και τόσο μεγάλων δυνάμεων, έχουν στηρίξει τις ελπίδες τους στον ξένο παράγοντα. Η μεν κυβέρνηση της Τρίπολης θα ζήσει ή θα πεθάνει με την τουρκική βοήθεια, την οποία άλλωστε αποζητούσε διακαώς εδώ και τουλάχιστον ένα μήνα. Είναι χαρακτηριστικό ότι αμέσως μόλις έγινε γνωστό το αποτέλεσμα της ψηφοφορίας στην τουρκική βουλή, η κυβέρνηση της Εθνικής Συμφωνίας εξέδωσε ψήφισμα με το οποίο αποδεχόταν επίσημα την τουρκική στρατιωτική βοήθεια.
Ο δε Χάφταρ ποντάρει πολλά στη βοήθεια της Αιγύπτου (η οποία έχει προμηθεύσει το στρατό του ακόμα και με ρωσικά άρματα) και κλείνει το μάτι στην πλευρά του Βλάντιμιρ Πούτιν, ο οποίος η αλήθεια είναι ότι δεν πετάει και τη σκούφια του για τις τελευταίες ενέργειες του Ερντογάν.
Οι Αμερικανοί προσώρας περιορίζονται σε ευχολόγια και τηλεφωνικές νουθεσίες του Τραμπ στον τούρκο πρόεδρο, του οποίου το αυτί δεν ιδρώνει. Όσο για τους Ευρωπαίους, έρχονται πάντα τελευταίοι και καταϊδρωμένοι. Επίσημη αντίδραση από πλευράς της Ευρωπαϊκής Ένωσης την Πέμπτη δεν υπήρξε και οι εταίροι περιορίστηκαν σε ξεχωριστές αναφορές (και όχι πάντα σε υψηλό επίπεδο εκπροσώπησης).
Επίσης, οι αντιδράσεις του αραβικού συνδέσμου έδειξαν ότι η κυβέρνηση της Τρίπολης δεν έχει το παραμικρό έρεισμα στο εξωτερικό πλην Τουρκίας (και Κατάρ). Ο σύνδεσμος καταδίκασε την τουρκική απόφαση, για να προκαλέσει την έντονη αντίδραση της λιβυκής κυβέρνησης, που κατηγόρησε τα μέλη του συνδέσμου ότι δεν έχουν πει λέξη τόσους μήνες για τη σκληρή πολιορκία του Χάφταρ, υπονοώντας ότι σιωπηρά την εγκρίνουν. Ίσως να μην έχουν και πολύ άδικο ως προς αυτό.
Τέλος, ο πόλεμος της προπαγάνδας έχει ήδη αρχίσει. Μέσα στην εβδομάδα, τα ΜΜΕ που πρόσκεινται στην κυβέρνηση δημοσιοποιούσαν ειδήσεις, σύμφωνα με τις οποίες οι δυνάμεις του Χάφταρ κατέγραφαν σοβαρές απώλειες σε ξηρά και αέρα. Από την πλευρά τους, τα ΜΜΕ που εδρεύουν στην Ανατολή παρουσιάζουν μία τελείως διαφορετική πραγματικότητα, που εξυπηρετεί το αφήγημα του στρατάρχη, ο οποίος παρουσιάζεται σαν ελευθερωτής. Ο αντιπρόεδρος του κοινοβουλίου, που ελέγχεται πλήρως από το στρατάρχη, έκανε λόγο για πράξη εσχάτης προδοσίας από την πλευρά της κυβέρνησης. Καταλαβαίνει κανείς τι πρόκειται να επακολουθήσει αν ο Εθνικός Στρατός καταφέρει και καταλάβει την Τρίπολη και γίνει κυρίαρχος της κατάστασης.Οι μνήμες του φρικιαστικού θανάτου του Καντάφι το 2011 είναι ακόμα σχετικά νωπές, σε μία χώρα στην οποία έτσι και αλλιώς η αγριότητα βασιλεύει την τελευταία οκταετία σε όλα τα επίπεδα.
Ανθρωπιστική κρίση δίχως τέλος
Οι μάχες γύρω από την Τρίπολη για το ποιος τελικά θα επικρατήσει στην πρωτεύουσα της χώρας, βρίσκονται σε πλήρη εξέλιξη από τις 4 Απριλίου, με αυξομειώσεις του ρυθμού με τον οποίο πολιορκούν την πόλη οι δυνάμεις του Χάφταρ.
Το λουτρό αίματος φυσικά δεν σταματά. Υπολογίζεται ότι κατά τους οκτώ τελευταίους μήνες έχουν σκοτωθεί περίπου 2.000 πολεμιστές και των δύο παρατάξεων, αλλά και 280 άμαχοι που απλά έτυχε να βρεθούν στο λάθος μέρος τη λάθος στιγμή.
Την ίδια ώρα, το προσφυγικό δράμα δεν σταματά. Μόνο οι μάχες γύρω από την πρωτεύουσα έχουν αναγκάσει περίπου 140.000 πολίτες να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους και να αναζητήσουν ασφαλές καταφύγιο σε άλλες περιοχές.
Ο ΟΗΕ, μάλιστα, γνωστοποίησε την Πέμπτη ότι μέσα στο 2020 θα χρειαστούν περίπου 115 εκατομμύρια δολάρια για ανθρωπιστική βοήθεια, η οποία θα καταλήξει σε 342.000 εκτοπισμένους.
Οι δομές του κράτους πάντως, ιδιαίτερα στις περιοχές γύρω από την Τρίπολη, δείχνουν να είναι πλήρως διαλυμένες. Την Τετάρτη λιβυκά ΜΜΕ που πρόσκεινται στην κυβέρνηση της Εθνικής Συμφωνίας ανέφεραν ότι επτά παιδιά έχασαν τη ζωή τους μέσα στο σπίτι τους στην πόλη Αλ Χουμς όχι από βομβαρδισμούς των δυνάμεων του Χάφταρ, αλλά από πυρκαγιά που προκάλεσε απότομη τάση του ρεύματος.
Στη Λιβύη υπολογίζεται ότι τα περισσότερα νοικοκυριά αντιμετωπίζουν καθημερινά εξάωρες περίπου διακοπές ρεύματος, ιδιαίτερα τις ημέρες αιχμής. Το δίκτυο, το οποίο προφανώς γίνεται συνεχώς στόχος του στρατού του Χάφταρ, όχι μόνο δεν λειτουργεί στοιχειωδώς αποτελεσματικά, αλλά φαίνεται ότι εγκυμονεί τρομερούς κινδύνους για τους ανυποψίαστους πολίτες. Κοντολογίς, η ζωή στη Λιβύη έχει γίνει πολύ φθηνή και κάθε μέρα απειλείται από κινδύνους που ούτε καν να διανοηθεί δεν μπορεί ο ανυποψίαστος δυτικός πολίτης.
