Ο μισογυνισμός αποτελεί ένα διεθνές φαινόμενο που ταλανίζει τις κοινωνίες και τα άτομα διαχρονικά, έχει μελετηθεί πολύπλευρα και παρά τις προσπάθειες κατάρριψής του, επιβιώνει και παραμένει σθεναρά κοινωνικά υπαρκτός. Τι συμβαίνει, όμως, στην περίπτωση της αναδιαμόρφωσης και αναβάθμισης του μισογυνισμού στο πεδίο του διαδικτύου; Η απάντηση είναι εξαιρετικά σύντομη: δημιουργείται το «manosphere».
Σύμφωνα με το Cambridge Dictionary, το manosphere ή άλλως androsphere, απαρτίζουν ιστοσελίδες, blogs και διαδικτυακές κοινότητες/ομάδες συζήτησης που καταπιάνονται με τα συμφέροντα και τα δικαιώματα των ανδρών, σε αντίθεση με τα δικαιώματα των γυναικών και συχνά αντιτίθενται στον φεμινισμό ή πιο απλά δεν συμπαθούν ιδιαίτερα τις γυναίκες[1]. Παρά την ύπαρξή του στο διαδίκτυο, το manosphere ξεπερνά τα όρια αυτού και περνά στην πραγματική ζωή.
Ο ιστός της έμφυλης βίας
Ο παραπάνω ορισμός ίσως να αποτελεί μία εξευγενισμένη και αρκετά απλουστευμένη προσέγγιση της ανδρόσφαιρας (manosphere). Ενώ προωθείται η εντύπωση πως το manosphere δημιουργήθηκε για την ενδυνάμωση των ανδρών και τη διατήρηση των προνομίων τους σε έναν συνεχώς μεταβαλλόμενο καπιταλιστικό κόσμο, η αλήθεια είναι πιο σκοτεινή. Η νέα αυτή τάση συνδέεται άμεσα με τον μισογυνισμό, την έμφυλη βία[2], την προώθηση καταστροφικών στερεοτύπων για τα δύο φύλα και με την κανονικοποίηση του ρατσισμού, του σεξισμού και της τοξικής αρρενωπότητας[3]. Μέσα από τα forum και τις ομάδες που έχουν δημιουργηθεί, οι άνδρες τείνουν να στοχοποιούν τις γυναίκες και τις εν γένει θηλυκότητες, με ακραίες εκδηλώσεις της στοχοποίησης αυτής την άσκηση βίας, αφού μία από τις τάσεις της κοινότητας αυτής είναι η ενθάρρυνση στο πέρασμα στην έμφυλη βία.
Οι ίδιοι υποστηρίζουν πως αντιτίθενται σε πρωτοποριακές και woke ιδέες σχετικά με την ισότητα των φύλων και πως προσπαθούν να διατηρήσουν τη μέχρι τώρα θέση τους, κοινωνική και οικονομική, η οποία απειλείται από τον φεμινισμό, την ισότητα, το wokeness, αλλά και τον καπιταλισμό. Για τα μέλη του manosphere, η πηγή των δεινών τους, ήτοι της κοινωνικής αλλαγής και του όλο και αυξανόμενου άγχους τους, είναι η χειραφέτηση των γυναικών με την αυξητική τάση του SHEconomy[4], μιας και οι τελευταίες κερδίζουν δύναμη αφαιρώντας την από τους άνδρες[5], τους οποίους πλέον εκμεταλλεύονται, οικονομικά και συναισθηματικά, είναι χειριστικές και έμμεσος σκοπός τους είναι να καταλήξουν με δυνατούς άνδρες. Για να αποφύγουν την εκμετάλλευση και την εργαλειοποίηση από τις γυναίκες, σύμφωνα με τις διδαχές του manosphere, οι άνδρες θα πρέπει να είναι εκείνοι οι πρώτοι που θα τις χρησιμοποιήσουν, θα τις υποτιμήσουν και πιθανότατα θα τις κακοποιήσουν. Βασικά εργαλεία του manosphere αποτελούν η ρητορική μίσους και ο κακοποιητικός λόγος[6].
Οι βασικότερες υποομάδες
Σύμφωνα με την ταξινόμηση της Mary Lilly[7], οι βασικότεροι τύποι ομάδων που συναντώνται στο manosphere είναι τέσσερις:
1) οι ακτιβιστές των δικαιωμάτων των ανδρών (men’srightsactivists – MRA): εστιάζουν σε θεσμούς και κοινωνικά θέματα που σχετίζονται με τους άνδρες και προβαίνουν σε διακρίσεις κατά των ανδρών,
2) οι άνδρες που ακολουθούν τον δρόμο τους (mengoingtheirownway – MGTOW): με σημαία τον ακραίο αντιφεμινισμό και τον μισογυνισμό, στην προκείμενη κατηγορία ανήκουν όσοι θεωρούν πως η κοινωνία είναι κατασκευασμένη κατά των ανδρών, κατασκευή που δεν είναι δυνατόν να αλλάξει, άρα οι άνδρες θα πρέπει να ακολουθήσουν τον δικό τους δρόμο για να επιβιώσουν,
3) οι pick–upartists: στοχεύουν στην προώθηση και υιοθέτηση τεχνικών, στρατηγικών και νοοτροπιών (προώθηση παρενόχλησης, προσβολή, υπονόμευση και αντικειμενοποίηση των γυναικών) που θα βοηθήσουν τους άνδρες να επιλέγουν τις γυναίκες,
4) οι incel (involuntary celibate – ακούσια άγαμοι)[8]: στην τελευταία κατηγορία ανήκουν άνδρες, συνήθως νεαροί, οι οποίοι βιώνουν έντονα το αίσθημα της απόρριψης και της οργής κατά των γυναικών, έχουν έντονα μισογυνιστικές συμπεριφορές, ενώ έχουν συνδεθεί με την τέλεση ανθρωποκτονιών[9 και 10].
Ο γκουρού του manosphere
Αντιπροσωπευτική περίπτωση «coach» του manosphere αποτελεί o Andrew Tate, tik toker, influencer, επιχειρηματίας και πρώην αθλητής του kick box, ο οποίος προωθεί την εικόνα του guru αυτοβελτίωσης των ανδρών. Σύμφωνα με τον Andrew Tate, οι γυναίκες αποτελούν ιδιοκτησία των ανδρών, προορίζονται για να μένουν και να ασχολούνται με το σπίτι και δεν θα πρέπει να οδηγούν, ενώ η καλύτερη ηλικιακή ομάδα γυναικών είναι μεταξύ 18-19 ετών, καθώς σε αυτήν την ηλικία μπορούν να διαμορφωθούν εύκολα από τους άνδρες[11]. Για τον Tate, οι γυναίκες ευθύνονται για τη θυματοποίησή τους −ειδικότερα για τον βιασμό τους (victim blaming), ενώ υποστηρίζει πως οι άνδρες αποτελούν θύματα του φεμινισμού[12]. Μέσα από τα βίντεό του στα κοινωνικά δίκτυα, προωθούνται σεξιστικά μηνύματα και τακτικές μισογυνισμού, ενώ παροτρύνει τους άνδρες ακόλουθους του να προβούν σε πράξεις έμφυλης βίας[13].
Το 2023 ο Andrew Tate ήλθε αντιμέτωπος με κατηγορίες που σχετίζονται με οργανωμένο έγκλημα και σωματεμπορία, ενώ σε αυτές προστέθηκαν καταγγελίες για σεξουαλικά εγκλήματα (βιασμοί)[14]. Οι κατηγορίες που αντιμετωπίζει ο Tate δεν θα έπρεπε να προξενούν έκπληξη, μιας και εφαρμόζει ακριβώς αυτά που διδάσκει: ασέβεια, παρενόχληση, εκμετάλλευση, εξευτελισμό και βία.
Το manosphere αποτελεί ένα από τα πιο επικίνδυνα, τοξικά και ταχύτατα διαδεδομένα φαινόμενα εξαιτίας του χαρακτήρα του και των προτύπων που συνεχώς προωθεί στα μέλη του. Ειδικότερα, οι ιδέες και οι προτάσεις που προωθούνται μέσω διαδικτύου σε νεαρούς άνδρες, δημιουργούν ένα μέλλον δυστοπικό και εξαιρετικά τοξικό, όχι μόνο για τις γυναίκες, αλλά και για όλα τα άτομα, τα οποία στοχοποιούνται από αυτό. Ο σεβασμός, η ισότητα, η αγάπη και η αμοιβαία κατανόηση και εμπιστοσύνη αποτελούν στοιχεία που εκλείπουν από τα πρότυπα συμπεριφοράς που προωθούνται στα πλαίσια του manosphere, γεγονός που −σε συνάρτηση με τη συνεχή αύξηση περιστατικών έμφυλης βίας και γυναικοκτονιών− θα πρέπει να εγείρει έντονους προβληματισμούς και να οδηγήσει στη λήψη άμεσων και δραστικών μέτρων.
Σημειώσεις:
1. Ιστοσελίδα Cambridge Dictionary, Definition of manosphere from the Cambridge Advanced Learner’s Dictionary & Thesaurus © Cambridge University Press, https://dictionary.cambridge.org/dictionary/english/manosphere, διαδικτυακά προσπελάσιμο στις 16/01/2025.
2. Rothermel, A.-K. (2023). The role of evidence-based misogyny in antifeminist online communities of the ‘manosphere’. Big Data & Society, 10(1). https://doi.org/10.1177/20539517221145671, διαδικτυακά προσπελάσιμο στις 16/01/2025.
3. Ιστοσελίδα Forbes, ‘‘Why Men Enter And Exit The ‘Manosphere’—By A Psychologist’’, άρθρο του Mark Travers, https://www.forbes.com/sites/traversmark/2024/07/04/why-men-enter-and-exit-the-manosphere-by-a-psychologist/, διαδικτυακά προσπελάσιμο στις 16/01/2025.
4. Ιστοσελίδα Morgan Stanley, ‘‘Rise of the SHEconomy’’, https://www.morganstanley.com/ideas/womens-impact-on-the-economy, διαδικτυακά προσπελάσιμο στις 16/01/2025.
5. Ιστοσελίδα Canadian Museum of Human Rights, ‘‘Online misogyny: the “manosphere”, άρθρο του Steve McCullough, https://humanrights.ca/story/online-misogyny-manosphere, διαδικτυακά προσπελάσιμο στις 16/01/2025.
6. Horta Ribeiro, M., Blackburn, J., Bradlyn, B., De Cristofaro, E., Stringhini, G., Long, S., Greenberg, S., & Zannettou, S. (2021). The Evolution of the Manosphere across the Web. Proceedings of the International AAAI Conference on Web and Social Media, 15(1), 196-207. https://doi.org/10.1609/icwsm.v15i1.18053, διαδικτυακά προσπελάσιμο στις 16/01/2025.
7. Lilly, M. (2016), The World is Not a Safe Place for Men: The Rep-resentational Politics of the Manosphere., Thesis, University of Ot-tawa, http://dx.doi.org/10.20381/ruor-5184, διαδικτυακά προσπελάσιμο στις 16/01/2025.
8. Horta Ribeiro, M., Blackburn, J., Bradlyn, B., De Cristofaro, E., Stringhini, G., Long, S., Greenberg, S., & Zannettou, S. (2021). The Evolution of the Manosphere across the Web. Proceedings of the International AAAI Conference on Web and Social Media, 15(1), 196-207. https://doi.org/10.1609/icwsm.v15i1.18053, διαδικτυακά προσπελάσιμο στις 16/01/2025.
9. Ιστοσελίδα SPLS, ‘‘Nine years after deadly ‘incel’ attack, threat of male supremacism is growing’’, άρθρο της Rachael Fugardi, https://www.splcenter.org/resources/stories/after–incel–attack–male–supremacism–growing/, διαδικτυακά προσπελάσιμο στις 16/01/2025.
10. Horta Ribeiro, M., Blackburn, J., Bradlyn, B., De Cristofaro, E., Stringhini, G., Long, S., Greenberg, S., & Zannettou, S. (2021). The Evolution of the Manosphere across the Web. Proceedings of the International AAAI Conference on Web and Social Media, 15(1), 196-207. https://doi.org/10.1609/icwsm.v15i1.18053, διαδικτυακά προσπελάσιμο στις 16/01/2025.
11. Ιστοσελίδα The Guardian, ‘‘Inside the violent, misogynistic world of TikTok’s new star, Andrew Tate’’, άρθρο της Shanti Das, https://www.theguardian.com/technology/2022/aug/06/andrew–tate–violent–misogynistic–world–of–tiktok–new–star, διαδικτυακά προσπελάσιμο στις 16/01/2025.
12. Ιστοσελίδα The New York Times, ‘‘What to Know About the Accusations Against Andrew Tate’’, https://www.nytimes.com/article/andrew-tate-arrests-explained.html, διαδικτυακά προσπελάσιμο στις 16/01/2025.
13. Ιστοσελίδα The Guardian, ‘‘Inside the violent, misogynistic world of TikTok’s new star, Andrew Tate’’, άρθρο της Shanti Das, https://www.theguardian.com/technology/2022/aug/06/andrew-tate-violent-misogynistic-world-of-tiktok-new-star, διαδικτυακά προσπελάσιμο στις 16/01/2025.
14. Ιστοσελίδα The New York Times, ‘‘What to Know About the Accusations Against Andrew Tate’’, άρθρο της Isabella Kwai, https://www.nytimes.com/article/andrew-tate-arrests-explained.html, διαδικτυακά προσπελάσιμο στις 16/01/2025.
