Συνέντευξη με τον Μάρκο Μπερσάνι, μέλος του Stop Rearm Europe και ιδρυτή του %Attac Italia
«Εναντίον των επανεξοπλισμών και της αποκαλούμενης κοινής άμυνας και ασφάλειας πρέπει να βγούμε στους δρόμους για να υπερασπιστούμε την ειρήνη, το κοινωνικό κράτος, τον διάλογο, τη δημοκρατία και τη διπλωματία. Φθάνουν τριάντα χρόνια νεοφιλελευθερισμού, λιτότητας και πολέμων», τόνισε στην «Εποχή» ο Μάρκο Μπερσάνι, από τους ιδρυτές του %Attac Italia, του Ιταλικού Φόρουμ των Κινημάτων για το Νερό και του «Stop Ttip Italia». «Χρειαζόμαστε τη στήριξη της υγείας, της παιδείας, του κοινωνικού κράτους, χρειαζόμαστε να αντιμετωπίσουμε την κλιματική κρίση και όχι να ανακαλύπτουμε εχθρούς για να πετάμε πολύτιμους πόρους σε όπλα. Ο Ευρωπαϊκός Νότος μάτωσε από τη λιτότητα και υπέφερε από την πανδημία. Με το κάλεσμα μας Stop Rearm Europe, συλλογικότητες από την Ευρώπη φιλοδοξούμε να δώσουμε μια ευρωπαϊκή απάντηση στους δρόμους και στις πλατείες ξεκινώντας από τα κινήματα, τους συλλόγους και την κοινωνία των πολιτών», συνέχισε ο Μπερσάνι, που έχει πάντα μπροστά του την καταστροφική πολιτική της Τρόικας στην Ελλάδα και το δημοσιονομικό κορσέ της σταθερότητας για να απορρίψει οποιαδήποτε ιδέα στρατιωτικοποίησης και δημιουργίας μιας αυτοκρατορικής Ευρώπης.
Γιατί πήρατε την πρωτοβουλία ενός ευρωπαϊκού καλέσματος εναντίον των επανεξοπλισμών;
Γιατί η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει πάρει έναν εντελώς λανθασμένο δρόμο, νομίζοντας ότι θα λύσει τις κρίσεις της μετά από τριάντα χρόνια νεοφιλελεύθερων πολιτικών λιτότητας θεωρώντας ότι οι επανεξοπλισμοί και οι επενδύσεις στην αποκαλούμενη άμυνα θα παράγουν αυτή που αποκαλούν οικονομική ανάπτυξη και ότι θα οδηγήσουν στην ανάκαμψη της Ευρώπης που έχασε τη θέση της στον κόσμο τις τελευταίες δεκαετίες, γιατί ήταν εντελώς εξαρτημένη από τις ΗΠΑ και το ΝΑΤΟ. Για να αντισταθούμε στο νέο τους αφήγημα απευθύναμε ένα κάλεσμα για να δραστηριοποιήσουμε τα κινήματα σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο. Η διάσταση του αγώνα πρέπει να αφορά όλη την ήπειρό μας, που κινδυνεύει να μετατρέψει την οικονομία και τις κοινωνίες της σε μια οικονομία και κοινωνία του πολέμου.
Στην Ιταλία είδαμε μια πρώτη αντιπαράθεση στις πλατείες και τους δρόμους…
Στην Ιταλία υπάρχει μια αρκετά έντονη δυναμική. Στις 15 Μαρτίου πραγματοποιήθηκε στη Ρώμη μια συγκέντρωση μετά από το κάλεσμα του διανοούμενου Μικέλε Σέρα, που είχε από πίσω του τη στήριξη της La Republica και που προσπάθησε με τον ένα ή τον άλλο τρόπο να δημιουργήσει μια λαϊκή βάση υποστήριξης στους επανεξοπλισμούς. Την ίδια μέρα, ώρα και πόλη πραγματοποιήθηκε και μια εναλλακτική συγκέντρωση που υποστήριζε την ειρήνη, τα δικαιώματα, το κοινωνικό κράτος και τη διάσωση του πλανήτη και όχι του πολέμου. Αυτή τη στιγμή αναζητούμε σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο να διευρύνουμε αυτές τις κινήσεις, γιατί υπάρχουν πολλές ιταλικές οργανώσεις και σύλλογοι που προσυπογράφουν το κάλεσμά μας, με στόχο να πραγματοποιήσουμε μια μεγάλη συνάντηση που θα δρομολογήσει τη διοργάνωση μιας μεγάλης συγκέντρωσης και κινηματικών δράσεων. Θα προσπαθήσουμε να διοργανώσουμε μια μεγάλη συγκέντρωση τον Μάιο με πρωταγωνιστές όσους κινητοποιήθηκαν και όσους κινητοποιούνται εναντίον του πολέμου και των επανεξοπλισμών. Για την Ιταλία, την Ελλάδα και τις άλλες χώρες του Ευρωπαϊκού Νότου είναι ξεκάθαρο ότι εάν στρέψουν πόρους στους επανεξοπλισμούς, αυτοί θα λείψουν από το κοινωνικό κράτος μας, την παιδεία, την υγεία. Στην Ελλάδα και όχι μόνο ήδη εφάρμοσαν μια απάνθρωπη πολιτική λιτότητας και δεν φαίνεται να έχουν ενδοιασμούς να εφαρμόσουν ανάλογες πολιτικές. Σήμερα δεν θα υπάρχει το αφήγημα της τρόικας για δημοσιονομική σταθερότητα, αλλά ο κίνδυνος της εισβολής μας.
Λείπουν τα όπλα από την Ευρώπη;
Για να γίνει πειστικό το αφήγημά τους πρέπει να εφεύρουν κάποιους εχθρούς. Η Βίβλος για την άμυνα βρήκε τρεις μεγάλους εχθρούς της Ευρώπης: τη Ρωσία, την Κίνα και το Ιράν. Αν κανείς προσέξει αυτά που λένε, θα νομίζει ότι η Ευρώπη κινδυνεύει από εισβολή και ότι είμαστε άοπλοι. Παραβλέποντας ότι η Ευρώπη, αυτή που θεωρούμε Δυτική Ευρώπη, είναι ο πιο στρατιωτικοποιημένος και οπλισμένος κόσμος στον πλανήτη. Αυτή τη στιγμή οι δαπάνες για την άμυνα στην ΕΕ είναι τετραπλάσιες από αυτές της Ρωσίας. Ποιος μπορεί να πιστέψει ότι εάν δεν την σταματήσουμε η Ρωσία θα φθάσει στη Λισσαβόνα και το Καλαί; Η Ρωσία μετά από τρία χρόνια ενός σκληρού και καταστροφικού πολέμου κατέλαβε μόνο μερικά χιλιόμετρα της Ουκρανίας. Χρησιμοποιούν τεχνουργήματα για να στολίσουν το αφήγημά τους.
Με το σχέδιο των επανεξοπλισμών τις μας λένε; Ότι το Σύμφωνο Σταθερότητας, αυτό που μάτωσε την Ελλάδα και τον Ευρωπαϊκό Νότο, δεν αποτελεί πλέον ένα απαραβίαστο ταμπού και ότι όταν υπάρχει η πολιτική θέληση μπορεί να ξεπεραστεί. Έρχονται σήμερα, μετά την κοινωνική σφαγή της προηγούμενης δεκαετίας, να μας πουν ότι οι δαπάνες για την άμυνα και τους εξοπλισμούς μπορούν να εκπίπτουν από τα όρια το Συμφώνου Σταθερότητας και να μην υπολογίζονται στους προϋπολογισμούς. Γιατί, όμως, δεν βγάζουμε από το Σύμφωνο Σταθερότητας τις δαπάνες για την υγεία και την παιδεία, τις δαπάνες για το κοινωνικό Κράτος; Για να κατασκευάσουμε όπλα θα μπορούμε να χρεωνόμαστε, ενώ δεν θα μπορούμε να κατασκευάσουμε νοσοκομεία και σχολεία. Η Ευρώπη αντιμετωπίζει ένα πραγματικό πρόβλημα ασφάλειας, αφού σήμερα 95 εκατομμύρια άνθρωποι αντιμετωπίζουν τον κίνδυνο της φτώχειας ή βρίσκονται ήδη κάτω από το όριο της φτώχειας. Ένας Ευρωπαίος στους πέντε αντιμετωπίζει φτώχεια. Αυτή είναι η ευημερία που μας υποσχέθηκαν.
Είναι τραγικό ότι αυτά τα 800 δισ. ευρώ για αμυντικές δαπάνες θα χρεωθούν στις πλάτες των πολιτών, γιατί με την αύξηση των αμυντικών εξοπλισμών σε κάθε χώρα θα αυξηθεί το χρέος των κρατών μελών, αφού οι πόροι θα βρεθούν στις χρηματοοικονομικές αγορές με τη σύναψη δανείων, που θα αποπληρωθούν από τους πολίτες. Ποιος θα πληρώσει τα 800 δισ. ευρώ; Τα εθνικά κράτη. Δηλαδή εμείς. Η διαδικασία είναι απλή και κοινωνικά απάνθρωπη, γιατί τα 650 δισ. ευρώ θα μπορούσαν να βρεθούν από τα Ταμεία Συνοχής. Με την πολιτική αυτή τα ασθενέστερα κοινωνικά στρώματα θα βρεθούν χωρίς πόρους για την αντιμετώπιση των ανισοτήτων και θα καταδικαστούν στο περιθώριο της κοινωνίας. Η αύξηση των δαπανών για την άμυνα θα αυξήσει τη φτώχεια στις πλέον υποβαθμισμένες περιφέρειες της Ευρώπης και κυρίως του Νότου. Παράλληλα, αλλάζοντας το καταστατικό της θα επιτρέψουν στην Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων να επενδύει στις αμυντικές βιομηχανίες, κάτι που απαγορευόταν μέχρι σήμερα.
Ας το βαφτίσουν όπως θέλουν. Η ουσία είναι η ίδια. Βρισκόμαστε μπροστά σε μια αλλαγή κολοσσιαίων διαστάσεων με στόχο την οικοδόμηση μιας νέας αυτοκρατορικής Ευρώπης, που ζητά από τους πολίτες της να προετοιμαστούν για τον πόλεμο με πρώτη και καλύτερη την πειθαρχία τους στις αποφάσεις – διαταγές από τα πάνω για να γίνουν καλοί στρατιώτες ή να χρησιμοποιούν σωστά τα kit επιβίωσης.
Αρκετοί δημοκρατικοί και προοδευτικοί ηγέτες και συνδικάτα θεωρούν ότι οι επενδύσεις στην άμυνα θα στηρίξουν την οικονομία και τη δημιουργία θέσεων εργασίας…
Ανάμεσα στον αποκαλούμενο δημοκρατικό και προοδευτικό χώρο υπάρχουν δύο τάσεις. Υπάρχουν αυτοί που αντιδρούν στους επανεξοπλισμούς, αλλά είναι υπέρ της κοινής άμυνας. Κάτι που δεν έχει καμία απολύτως έννοια. Εάν για κοινή άμυνα εννοούν ότι εάν μια χώρα της ΕΕ δεχθεί επίθεση οι άλλες χώρες θα την υποστηρίξουν, αυτό υπάρχει ήδη στην Ιδρυτική Συμφωνία της ΕΕ. Δεν χρειαζόμαστε κάτι καινούργιο. Εάν με τον όρο κοινή άμυνα εννοούν έναν ευρωπαϊκό στρατό, χρειάζεται να τροποποιηθούν οι Συμφωνίες, γιατί αναφέρουν ρητά ότι η άμυνα των κρατών μελών αποτελεί εθνική υπόθεσή τους. Εάν μιλάμε για τη δημιουργία ενός ευρωπαϊκού στρατού εκτός από το Rearm Europe, απλά λέμε με άλλα λόγια το ίδιο πράγμα, γιατί θα χρειαστούν τεράστιους πόρους για να τον δημιουργήσουν. Όταν λες ότι είσαι κατά του Rearm Europe αλλά υπέρ της δημιουργίας ευρωπαϊκού στρατού, υποστηρίζεις στην πράξη το Rearm Europe ή όπως αλλιώς το ξαναβάπτισαν ή θα το ξαναβαπτίσουν. Ένας ευρωπαϊκός στρατός χωρίς εκατοντάδες δισεκατομμύρια ευρώ δεν θα είναι υπολογίσιμος, αν κανείς τον χρειαστεί ποτέ.
Ακόμη πιο τραγική είναι η ιδέα ότι οι επενδύσεις στην άμυνα θα οδηγήσουν την ανάκαμψη της οικονομίας. Υπάρχει και ένα άλλο θέμα πέρα από την ηθική και πολιτική πλευρά του θέματος, πιστεύοντας ότι θα ζήσουμε καλύτερα γιατί θα ρίξουμε κάποια χρήματα για την κατασκευή εμπορευμάτων – όπλων, που πρέπει να πωληθούν ή, χειρότερα, να χρησιμοποιηθούν με καταστροφικές συνέπειες. Οι επενδύσεις στην άμυνα θα δημιουργήσουν εφήμερες θέσεις εργασίας που θα βασίζονται στα πρόσκαιρα γεωπολιτικά χαρακτηριστικά. Οι δαπάνες στην άμυνα δεν μπορούν να αποτελέσουν πηγή της «δομικής ανάπτυξης» μιας χώρας. Θα αποτελούν πάντα ένα αμφιβόλου αποτελέσματος καταπραϋντικό για την οικονομία, την κλιματική και δημοκρατική κρίση. Μας λένε στην ουσία ας εφεύρουμε κάποιες πολιτικές που θα μας επιτρέψουν να μεταθέσουμε τα προβλήματα. Αυτό προσπαθούν να κάνουν με τους επανεξοπλισμούς του Rearm Europe και τους προϋπολογισμούς για την άμυνα. Να στηρίξουν για ένα μικρό χρονικό διάστημα την οικονομία και να περιμένουν να δουν τι θα κάνουν μετά, για να μην αντιμετωπίσουν τα τεράστια προβλήματα που έχουμε μπροστά μας εδώ και πολύ καιρό.
Η κλιματική κρίση και το περιβάλλον διαγράφτηκαν ολοσχερώς από την ορολογία της ΕΕ…
Αυτό το στοιχείο είναι συμπτωματικό των σχεδίων τους. Αυτοί που μας προτείνουν την Ευρώπη του πολέμου, μας λένε ότι η οικολογική μετάβαση, που θα αμφισβητούσε συνολικά το οικονομικό μοντέλο μας, πρέπει να ξεχαστεί, λες και ο πλανήτης μπορεί να περιμένει. Ήδη το Green New Deal ήταν ένα περιορισμένο εγχείρημα αντιμετώπισης της κλιματικής κρίσης, γιατί επέμεναν στο αποτυχημένο παράδειγμα να αντιμετωπίσουν την κλιματική αλλαγή με τους κανόνες της αγοράς, όταν όλοι γνωρίζουν ότι η κλιματική καταστροφή οφείλεται στις ρυθμίσεις της αγοράς. Χρειαζόμαστε έναν δημοκρατικό σχεδιασμό με βάθος χρόνου, με μακροπρόθεσμες στρατηγικές που να ξαναγράψουν τους κανόνες της αγοράς. Το τεράστιο θέμα της κλιματικής κρίσης το εκτρέπουν και το υποβαθμίζουν μέσα από τα σενάρια πολέμου. Δεν μπορεί να είναι η αγορά αυτή που θα μας λέει τι θα παράγουμε, πώς θα το παράγουμε και για ποιον θα το παράγουμε. Η κλιματική κρίση μας λέει ότι πρέπει να εγκαταλείψουμε μερικούς τρόπους παραγωγής και να ενισχύσουμε κάποιους άλλους τρόπους ή να δημιουργήσουμε και νέους. Δεν μπορεί να είναι η αγορά που θα αποφασίσει ακόμη χειρότερα εάν θα ζούμε ειρηνικά ή θα έχουμε πόλεμο.
