Και σιωπηρές ισορροπίες στο παλάτι
Δύσκολες οι ισορροπίες που επιχειρεί να κρατήσει ο βασιλιάς και αρχηγός του μαροκινού κράτους και εκκλησίας Χασάν ΙII μεταξύ του νέου συμμάχου (Ισραήλ, από το 2020) και της ιστορικής στήριξης του δίκαιου αγώνα των Παλαιστινίων, της δημιουργίας δύο κρατών. Από τη μια, το παλάτι δεν θέλει να σπάσει τη «συμφωνία εξομάλυνσης» των σχέσεων με το Ισραήλ, που υπογράφηκε το 2020 μεταξύ ΗΠΑ (Ντ. Τραμπ) και Μαρόκου με αντάλλαγμα την αναγνώριση σαν περιφέρειας του Μαρόκου τη Δυτική Σαχάρα: μια νότια περιοχή με πλούσια γη και «καρποφόρο» υπέδαφος που αγωνίζεται μέχρι σήμερα για τη διενέργεια δημοψηφίσματος για την ανεξαρτησία της, απόφαση και του ΟΗΕ.1Από την άλλη, η συντριπτική πλειοψηφία του πληθυσμού εξακολουθεί να στηρίζει τους αγώνες των Παλαιστινίων και να θεωρεί το Ισραήλ σιωνιστικό, εχθρικό κράτος.
Σε αυτό το πλαίσιο, το παλάτι επιλέγει τη σιωπή για τα τεκταινόμενα στη Γάζα και στη Δυτική Όχθη, ή προβαίνει σε λακωνικά ανακοινωθέντα, όπου δεν κατονομάζονται το Ισραήλ, η Παλαιστίνη, η Χαμάς. Ενδεικτικά, στις 17 Οκτωβρίου, μία ημέρα μετά τον βομβαρδισμό από τον ισραηλινό στρατό του νοσοκομείου Αl Maamdani που προκάλεσε εκατοντάδες νεκρούς και τραυματίες, εξέφρασε «βαθιά ανησυχία για τη χειροτέρευση της κατάστασης και το ξέσπασμα της στρατιωτικής δράσης στη λωρίδα της Γάζας», καλεί σε «προστασία του άμαχου πληθυσμού από όλες τις πλευρές….». Ενώ οι διαδηλώσεις όλο και διευρύνονταν, επιλέγει και τη φυσική του απουσία από το Μαρόκο, πραγματοποιώντας ένα μακρύ ταξίδι (4.12.23 – 11.1.24) εν μέρει επίσημο (συνάντηση με την ηγεσία των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων) και κυρίως ιδιωτικό (διακοπές σε αρκετούς προορισμούς). Η 11η Ιανουαρίου είναι η μέρα της εθνικής επετείου της ανεξαρτησίας (πρώην αποικία της Γαλλίας).
Ο βασιλιάς και το καθεστώς του έχει πολλούς λόγους να μην ανησυχούνε για τη συνέχιση της εξουσίας τους: Το μέχρι το 2020 ισχυρό μουσουλμανικό «κόμμα της Δικαιοσύνης και της Ανάπτυξης» που συμμετείχε στην ελεγχόμενη από το καθεστώς κυβέρνηση, πιάστηκε στη στημένη παγίδα του Χασάν και ο γ. γραμματέας του κόμματος υπέγραψε τη «συμφωνία εξομάλυνσης» ως υπουργός – εκπρόσωπος της κυβέρνησης. Στις εκλογές του 2021 κατρακύλησε στις 13 μόνο έδρες στη Βουλή σε σύνολο 395 και από τότε φθίνει συνεχώς και δεν φαίνεται, προσώρας, να ανακάμπτει. Τα δύο κόμματα που κατατάσσονται στην Αριστερά έχουν ισχνή δύναμη (Σοσιαλιστικό κόμμα, Εργατική Δημοκρατική Πορεία). Τα υπόλοιπα κόμματα ελέγχονται από το παλάτι. Ο μουσουλμανικός, αναδυόμενος το τελευταίο διάστημα, «Σύλλογος Δικαιοσύνη και Φιλανθρωπία» (Σύλλογος) με αυστηρά ιεραρχικό και πειθαρχημένο μοντέλο οργάνωσης και λειτουργίας είναι εκτός νόμου αλλά αντιμετωπίζεται με ανοχή η δράση του.
Οι διαδηλώσεις: Ο σχετικά μικρός αριθμός ατόμων που αντέδρασαν –σχεδόν ακαριαία– μετά την επίθεση του Ισραήλ στη Γάζα αυξανόταν κάθε Σάββατο και πλέον στις «διαδηλώσεις του Σαββάτου» πολλές χιλιάδες, άντρες και γυναίκες, κατακλύζουν τους δρόμους των πόλεων, ιδιαίτερα του Ραμπάτ και της Καζαμπλάνκας, με συνθήματα να τεθεί τέλος στη σφαγή – γενοκτονία της Γάζας και της συμφωνίας εξομάλυνσης των σχέσεων με το Ισραήλ. Ηγετικά ή μη στελέχη, ακόμα και γνωστά μέλη του άλλοτε ισχυρού μουσουλμανικού κόμματος δεν αποτολμούν να πάνε στις διαδηλώσεις, παρά την αυτοκριτική ακόμα και τον αντισημιτισμό που χρησιμοποιούν τον τελευταίο καιρό. Δεν πείθουν και δεν εμπνέουν πλέον εμπιστοσύνη. Στις διαδηλώσεις πρωτοστατεί ο «Σύλλογος» και αναλυτές-τριες επισημαίνουν ότι είναι υπαρκτός ο κίνδυνος να οδηγηθούν πλήθη ανθρώπων σε ένα μουσουλμανισμό σαν τη μοναδική εναλλακτική προοπτική.
Τα αποτελέσματα της συμφωνίας: Μέχρι σήμερα η «συμφωνία» νομιμοποιεί την –ημιπαράνομη μέχρι το 2020– προμήθεια ελαφρού και αμυντικού οπλισμού (επιλογή Ισραήλ). Επιπρόσθετα, η αναγνώριση της Δυτ. Σαχάρας σαν επαρχίας του Μαρόκου ανοίγει πλέον νομότυπα την πόρτα της ΕΕ για ανταγωνιστικές εξαγωγές προϊόντων της Δυτ. Σαχάρας με προέλευση Μαρόκου, χωρίς αμφισβητήσεις – καταγγελίες ως προερχόμενα από κατεχόμενη περιοχή. Επίσης, το άνοιγμα της πρεσβείας του Ισραήλ σε πόλη της Δυτ. Σαχάρας αποτελεί πράξη στήριξης της, τουλάχιστον παράτυπη,ς προσάρτησής της στο Μαρόκο.
Ωστόσο, ο μαροκινός καθηγητής πολιτικών επιστημών και δημοσιογράφος Ομάρ Μπρούκσι εκτιμά ότι «..η ευρύτερης σημασίας επίθεση της Χαμάς στην καρδιά του Ισραήλ δεν σηματοδοτεί μια ρήξη, αλλά ένα σημείο καμπής που θα επηρεάσει βαθιά τον μήνα μέλιτος Ισραήλ–Μαρόκου που τόσο πολύ εγκωμιάστηκε από τις ΗΠΑ και την ΕΕ». (Viento Sur, Africa, 5.2.24)
Να σημειωθεί ότι στις δύο άλλες χώρες του Μαγκρέμπ (Δυτική Αφρική), την Αλγερία και την Τυνησία, η κατάσταση είναι εντελώς διαφορετική: εκφράζεται με τεράστιες διαδηλώσεις και είναι καθολική η καταγγελία του Ισραήλ για τη γενοκτονία που διαπράττεται στη Γάζα, αλλά και την ποινικοποίηση των «συμφωνιών εξομάλυνσης». Ο πρόεδρος της Τυνησίας μάλιστα τις αποκαλεί έγκλημα και δήλωσε ότι προετοιμάζεται η σύσταση νομοπαρασκευαστικής επιτροπής προς αυτήν την κατεύθυνση.
Σημειώσεις:
1. Αναλυτικά στο www.epohi.gr, 12.12.2020. Ένας λαός και ένα κίνημα εθνικής απελευθέρωσης λησμονημένα και 2.4.2022 Δυτική Σαχάρα: η μοναδική αποικία στην Αφρική.
